Ładunki wybuchowe przy gazociągu Balkan Stream na granicy serbsko-węgierskiej

Serbskie organy ścigania odkryły w niedzielę, 5 kwietnia, dwa plecaki zawierające materiały wybuchowe i detonatory w pobliżu gazociągu Balkan Stream w Kanjiży na północy Serbii. Sytuacja ta wywołała natychmiastową reakcję Belgradu i Budapesztu na siedem dni przed zaplanowanymi wyborami parlamentarnymi na Węgrzech. Prezydent Serbii Aleksandar Vučić przekazał informacje o znalezisku podczas wizyty na placu budowy wystawy Expo 2027 w Belgradzie. Poinformował, że jednostki wojska i policji zlokalizowały „dwa duże ładunki wybuchowe z zapalnikami” umieszczone „kilkaset metrów od rurociągu”. Vučić określił moc materiałów jako poważną i ostrzegł, że ewentualny wybuch odciąłby dostawy gazu dla milionów odbiorców w północnej Serbii i na Węgrzech. Prezydent pozytywnie ocenił działania serbskich służb specjalnych, wskazując na natychmiastową reakcję armii i Agencji Bezpieczeństwa Wojskowego w celu ochrony stacji kompresorowej oraz infrastruktury. Dodał, że śledczy zabezpieczyli „pewne ślady”, jednak ze względu na trwające postępowanie odmówił wskazania podejrzanych lub motywów działania. Ostrzegł jednocześnie, że każda próba ataku na infrastrukturę krytyczną spotka się ze zdecydowaną reakcją i surowymi karami. Orbán zwołuje radę obrony po rozmowie z VučiciemPremier Węgier Viktor Orbán zwołał nadzwyczajne posiedzenie rady obrony narodowej w niedzielne popołudnie, bezpośrednio po rozmowie telefonicznej z serbskim prezydentem. Orbán potwierdził te doniesienia w mediach społecznościowych, pisząc, że „serbskie władze znalazły niszczycielskie materiały wybuchowe oraz sprzęt niezbędny do ich aktywacji przy krytycznej infrastrukturze gazowej łączącej Serbię i Węgry”. Węgierski minister spraw zagranicznych Péter Szijjártó stwierdził natomiast, że doszło do próby wysadzenia gazociągu TurkStream, co uznał za atak na suwerenność i bezpieczeństwo energetyczne kraju. „„Podważanie bezpieczeństwa naszych dostaw energii jest atakiem na naszą suwerenność”” — Péter Szijjártó via Politico Gazociąg Balkan Stream stanowi główne źródło rosyjskiego surowca dla Serbii i Węgier. Belgrad sprowadza tą drogą większość gazu po cenach znacznie niższych od rynkowych stawek europejskich. Budapeszt również pozostaje silnie uzależniony od rosyjskich węglowodorów, wykorzystując Balkan Stream do importu gazu oraz rurociąg Przyjaźń do transportu ropy. Incydent ma miejsce w czasie intensywnej kampanii wyborczej przed głosowaniem 12 kwietnia. Sondaże wskazują, że rządząca od 16 lat partia Fidesz nie może być pewna zwycięstwa. Magyar sugeruje prowokację przedwyborcząPéter Magyar, lider partii Tisza i główny rywal polityczny Orbána, wyraził sceptycyzm wobec tych doniesień, sugerując, że znalezisko może być operacją typu „fałszywa flaga”, mającą na celu wpłynięcie na wynik wyborów. Magyar zasugerował w niedzielę na Facebooku, że Orbán stara się „przekroczyć nową granicę przy pomocy aktorów serbskich i rosyjskich ze względu na spadające poparcie dla Fideszu”. Zauważył, że pojawiały się wcześniej publiczne przewidywania, iż w tygodniu wielkanocnym, tuż przed wyborami, w pobliżu gazociągu w Serbii może dojść do „przypadkowego” zdarzenia. Magyar wezwał premiera do przekazywania bieżących informacji i zaproszenia go na posiedzenie rady obrony, podkreślając, że incydent nie powinien służyć do odraczania wyborów. „„Jeśli Viktor Orbán i jego propaganda wykorzystają tę prowokację do celów kampanii, będzie to otwarte przyznanie, że jest to zaplanowana operacja fałszywej flagi”” — Péter Magyar via Politico Orbán przedstawia nadchodzące wybory jako wybór między wojną a pokojem, oskarżając Ukrainę o próby ingerencji w węgierską kampanię. Magyar z kolei zarzuca premierowi działanie na szkodę kraju ze względu na bliskie relacje z Moskwą. Kontekst geopolityczny relacji z KremlemZdarzenie to podkreśla specyficzną sytuację Serbii, która jako jeden z nielicznych krajów europejskich nie nałożyła sankcji na Rosję po inwazji na Ukrainę. Serbia, będąca kandydatem do Unii Europejskiej, utrzymuje bliskie relacje z Kremlem i korzysta z preferencyjnych cen gazu. Węgry również opierają się unijnej presji na ograniczenie więzi energetycznych z Rosją, sprzeciwiając się sankcjom na surowce i blokując pożyczkę dla Ukrainy w wysokości 90 miliardów euro. Budapeszt twierdzi, że Kijów celowo opóźniał naprawę uszkodzonego w styczniu rurociągu Przyjaźń. Europejscy liderzy i węgierska opozycja zarzucają Orbánowi wyolbrzymianie sporów wokół infrastruktury na potrzeby kampanii, czemu premier zaprzecza. Prezydent Vučić nie wskazał potencjalnych sprawców podłożenia ładunków, stwierdzając jedynie, że Serbia musi wykazać „maksymalną zdolność bojową” w obliczu napięć geopolitycznych. Do niedzielnego popołudnia żadna grupa nie przyznała się do próby ataku.