USA i Iran porozumiały się w sprawie dwutygodniowego rozejmu

Stany Zjednoczone i Iran uzgodniły we wtorek, 7 kwietnia, dwutygodniowe zawieszenie broni, które weszło w życie ze skutkiem natychmiastowym. Waszyngton postawił jednak warunek, że wstrzymanie operacji wojskowych zależy od całkowitego otwarcia Cieśniny Ormuz. Porozumienie, wypracowane przy udziale premiera Pakistanu Shehbaza Sharifa, ogłosił Donald Trump na platformie Truth Social. Prezydent USA stwierdził, że siły amerykańskie wstrzymają ataki na Iran na dwa tygodnie, pod warunkiem, że Teheran zgodzi się na „PEŁNE, NATYCHMIASTOWE i BEZPIECZNE OTWARCIE Cieśniny Ormuz”. Irański minister spraw zagranicznych Abbas Araghchi potwierdził, że Teheran zagwarantuje bezpieczną żeglugę przez cieśninę pod nadzorem irańskich sił zbrojnych. Trump opisał 10-punktową propozycję Iranu jako „podstawę operacyjną” do negocjacji, przyznając jednocześnie, że obie strony pozostają „bardzo dalekie od finalnego porozumienia dotyczącego długoterminowego POKOJU z Iranem i na Bliskim Wschodzie”. W ciągu kilku godzin od ogłoszenia decyzji, grecki masowiec NJ Earth oraz pływający pod liberyjską banderą Daytona Beach (należący do ateńskiej spółki Volusia Shipping SA) znalazły się wśród pierwszych jednostek, które przekroczyły cieśninę po wejściu w życie umowy.

Kampania militarna USA i Izraela przeciwko Iranowi, znana jako operacja Epic Fury, rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku od skoordynowanych ataków, w których pierwszego dnia zginął Najwyższy Przywódca Iranu Ali Chamenei. Jego syn, Modżtaba Chamenei, został mianowany nowym Najwyższym Przywódcą 9 marca 2026 roku. Konflikt doprowadził do niemal całkowitego zamknięcia Cieśniny Ormuz, przez którą wcześniej przepływało około 20% światowej produkcji ropy i gazu, co wywołało wstrząsy na rynkach energetycznych i uwięziło setki statków w Zatoce Perskiej.

Istotne rozbieżności w kwestiach nuklearnych i rakietowych Pomimo ogłoszenia rozejmu, Reuters i inne źródła wskazują na znaczne różnice między 10-punktową propozycją Iranu a 15-punktowym planem amerykańskim, który Waszyngton przekazał wcześniej Teheranowi za pośrednictwem pakistańskich pośredników. Propozycja Iranu zawiera postulat kontynuacji wzbogacania uranu, co Trump wcześniej całkowicie wykluczał. Według źródeł izraelskich, plan USA przewidywał usunięcie irańskich zapasów wysoko wzbogaconego uranu, zaprzestanie wszelkiej działalności związanej ze wzbogacaniem, ograniczenie programu rakiet balistycznych oraz zaprzestanie finansowania regionalnych sojuszników. Irański projekt nie zawiera żadnych odniesień do zdolności rakietowych, choć Waszyngton i Jerozolima podkreślały, że jest to kwestia niezbędna do uregulowania. Pakistański urzędnik przyznał, że Teheran może liczyć na spełnienie wielu postulatów – w tym funduszy na odbudowę, reparacji i zniesienia sankcji – jednak nie powinien oczekiwać zgody na dalsze wzbogacanie uranu. Rozmowy amerykańskich i irańskich urzędników w sprawie długoterminowego porozumienia mają rozpocząć się w czwartek. 10 (punktów) — liczy irańska propozycja pokojowa przekazana przez Pakistan

Ramy negocjacyjne USA i Iranu: Wzbogacanie uranu (before: 15-punktowy plan USA: wymagane zaprzestanie, after: 10-punktowy plan Iranu: żądanie prawa do wzbogacania); Program rakietowy (before: 15-punktowy plan USA: konieczne ograniczenie rakiet balistycznych, after: 10-punktowy plan Iranu: brak odniesienia do rakiet); Cieśnina Ormuz (before: Stanowisko USA: wolny przelot, brak opłat, after: Stanowisko Iranu: przejście pod nadzorem sił zbrojnych Iranu, możliwe opłaty)

Perspektywa opłat za tranzyt i kontynuacja działań Izraela w Libanie Zasady funkcjonowania Cieśniny Ormuz pozostają niepewne, gdyż Iran ma dążyć do wprowadzenia opłat tranzytowych od przepływających statków w ramach przyszłego układu. Według informacji cytowanych przez portal To Vima, Iran i Oman mogłyby nakładać opłatę w wysokości do 2 (mln USD za statek) — maksymalna wysokość opłaty tranzytowej, o którą ma zabiegać Iran, a przychody miałyby zostać przeznaczone na odbudowę kraju. Osobny raport Daily Mail, powołujący się na lokalnych urzędników, podał kwotę miliona dolarów za statek, choć nie wyjaśniono, czy opłata ta obowiązywałaby na stałe, czy tylko w okresie rozejmu. Oznaczałoby to radykalną zmianę statusu cieśniny, która przed wojną była wolnym międzynarodowym szlakiem morskim. Teheran stałby się w ten sposób płatnym strażnikiem kluczowego korytarza energetycznego. Senator Demokratów Chris Murphy ocenił w rozmowie z CNN, że oddanie Iranowi kontroli nad cieśniną byłoby „katastrofalnym scenariuszem dla świata”. Tymczasem premier Izraela Benjamin Netanjahu oświadczył, że kampania przeciwko Hezbollahowi w Libanie będzie kontynuowana mimo rozejmu. Stoi to w sprzeczności z zapowiedzią premiera Pakistanu, jakoby zawieszenie broni obejmowało „wszystko, w tym Liban”. Tuż po ogłoszeniu rozejmu odnotowano również rozproszone ataki w regionie Zatoki, co budzi wątpliwości co do szybkości dotarcia rozkazów do zdecentralizowanych irańskich dowódców polowych.

Tysiące marynarzy oczekują na bezpieczne wyjście z regionu IMO poinformowała w środę, że pracuje nad mechanizmem gwarantującym bezpieczeństwo w Cieśninie Ormuz. Dyrektor generalny organizacji przekazał agencji AFP, że priorytetem jest umożliwienie jednostkom opuszczenia Zatoki „z gwarancją bezpiecznej nawigacji”. Jakob Larsen, przedstawiciel ds. bezpieczeństwa w BIMCO, ostrzegł jednak, że wypływanie z Zatoki Perskiej bez koordynacji z USA i Iranem „wiąże się ze zwiększonym ryzykiem i nie jest zalecane”. Według szacunków IMO w Zatoce pozostaje zablokowanych około 3000 statków różnych typów, co oznacza, że ewakuacja zajmie dużo czasu. Ceny ropy spadły, a rynki azjatyckie odnotowały wzrosty w środę rano po ogłoszeniu rozejmu, co odzwierciedla optymizm inwestorów. Dziennik The Guardian zauważa, że Iran przystąpił do rozmów z relatywnie silną kartą przetargową, demonstrując zdolność do blokady strategicznej cieśniny, przy jednoczesnym zachowaniu zapasów wzbogaconego uranu, co stanowi sedno sporu z USA i Izraelem.

Kluczowe wydarzenia: rozejm USA-Iran, kwiecień 2026: — ; — ; — ; — ; —