Sąd Najwyższy USA uchylił zakaz terapii konwersyjnej w Kolorado

Amerykański Sąd Najwyższy orzekł we wtorek, 31 marca 2026 r., że prawo stanu Kolorado zakazujące tzw. terapii konwersyjnej wobec nieletnich osób LGBTQ+ jest niekonstytucyjne, gdyż ogranicza wolność słowa licencjonowanych terapeutów. Sędziowie przychylili się do argumentacji Kaley Chiles, licencjonowanej chrześcijańskiej terapeutki, która twierdziła, że przepisy z 2019 roku nakładały na jej praktykę odgórny zakaz wypowiedzi. Sąd unieważnił wyrok niższej instancji utrzymujący tę regulację w mocy i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z pouczeniem o konieczności zastosowania surowszego standardu prawnego. Rozstrzygnięcie to rzutuje na podobne statuty w ponad 20 innych stanach i Dystrykcie Kolumbii.

Gorsuch powołuje się na Pierwszą Poprawkę w opinii większości Sędzia Neil Gorsuch sporządził opinię większości, pod którą podpisało się siedmioro innych sędziów reprezentujących różne nurty światopoglądowe składu sędziowskiego. W uzasadnieniu stwierdzono, że prawo Kolorado cenzuruje wypowiedzi ze względu na prezentowany punkt widzenia, na co Pierwsza Poprawka nie zezwala nawet w przypadku dyplomowanych specjalistów. „„Pierwsza Poprawka stanowi tarczę chroniącą przed wszelkimi próbami wymuszania ortodoksji myśli lub mowy w tym kraju”.” — Neil Gorsuch via Politico Gorsuch odrzucił również argumentację, jakoby tzw. „wypowiedzi zawodowe” stanowiły oddzielną kategorię o słabszej ochronie konstytucyjnej. „„Zgodnie z tymi zasadami nasz dorobek orzeczniczy jednoznacznie odrzucił koncepcję stanu i zdania odrębnego, wedle której mowa zawodowa stanowi odrębną kategorię podlegającą zmniejszonej ochronie konstytucyjnej”.” — Neil Gorsuch via Axios Sąd nakazał sądom niższej instancji zastosowanie wobec tych przepisów zasady strict scrutiny. Choć opinia większości nie unieważniła ustawy wprost, zaznaczono w niej, że spełnienie tak wysokich wymagań prawnych będzie dla Kolorado trudne.

Głos odrębny ostrzega przed pogorszeniem jakości opieki zdrowotnej Sędzia Ketanji Brown Jackson jako jedyna zgłosiła zdanie odrębne, odczytując jego streszczenie z ławy sędziowskiej – co jest rzadką praktyką sygnalizującą głęboki sprzeciw. Jackson argumentowała, że wypowiedzi w kontekście medycznym różnią się od zwykłej swobody ekspresji, a pacjenci liczą na to, iż specjaliści będą przestrzegać standardów opieki opartych na nauce. „„W najgorszym scenariuszu nasz system medyczny ulegnie rozpadowi, gdy licencjonowani pracownicy ochrony zdrowia – terapeuci, psychiatrzy i prawdopodobnie każdy inny, kto deklaruje wykorzystywanie słowa w leczeniu – zaczną masowo powoływać się na nowo odkryte prawo konstytucyjne do świadczenia usług medycznych o niskim standardzie”.” — Ketanji Brown Jackson via Axios Ostrzegła ona przed istotnym pogorszeniem jakości usług medycznych w kraju. „„To zdumiewające, że stoimy dziś nad przepaścią w kwestii jakości usług medycznych w Ameryce. Sąd uznał jednak za stosowne przybliżyć nas o krok do tego losu”.” — Ketanji Brown Jackson via Axios Stanowisko Jackson było zbieżne z linią prokuratora generalnego Kolorado, Phila Weisera z Partii Demokratycznej, który bronił ustawy jako przejawu uprawnień stanu do regulowania praktyki medycznej i ochrony pacjentów przed nienależytą opieką.

Pozew Chiles wsparty przez administrację Trumpa i ADF Kaley Chiles, wyznania ewangelikalnego, złożyła pozew przeciwko Kolorado w 2022 roku, twierdząc, że prawo uniemożliwia jej pracę z młodymi pacjentami chcącymi żyć zgodnie ze swoją wiarą. Chiles była reprezentowana przez Alliance Defending Freedom, która wcześniej wygrywała przed Sądem Najwyższym sprawy chrześcijańskiego cukiernika oraz projektantki stron internetowych odmawiających obsługi par tej samej płci. W dokumentach sądowych Chiles oświadczyła, że nie dąży do „wyleczenia” klientów z orientacji homoseksualnej, lecz pomaga im realizować własne cele, które niekiedy obejmują redukcję niechcianego pociągu. Administracja prezydenta Donalda Trumpa złożyła opinie wspierające stanowisko Chiles. Prawo w Kolorado, podpisane w 2019 roku przez gubernatora Jareda Polisa – pierwszego otwartego geja wybranego na to stanowisko w USA – zakazywało licencjonowanym terapeutom prób zmiany orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej osób nieletnich pod groźbą grzywny lub zawieszenia uprawnień. Władze stanu podały, że dotychczas nikt nie został ukarany na podstawie tych przepisów. Organizacje medyczne, w tym Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne, przywoływały badania łączące terapię konwersyjną ze zwiększonym ryzykiem prób samobójczych wśród młodzieży LGBTQ+, co potwierdzają również dane The Trevor Project – organizacji zajmującej się zapobieganiem kryzysom psychicznym wśród młodych osób nieheteronormatywnych.

Terapia konwersyjna to praktyki mające na celu zmianę orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej, historycznie obejmujące metody takie jak elektrowstrząsy czy techniki awersyjne. Od lat 90. XX wieku stany USA zaczęły wprowadzać zakazy takich praktyk wobec nieletnich, powołując się na konsensus naukowy o ich bezskuteczności i szkodliwości. Kolorado uchwaliło taki zakaz w 2019 roku. Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego po tym, jak sąd apelacyjny w Denver podtrzymał przepisy, klasyfikując je jako dopuszczalną regulację postępowania zawodowego. Sąd Najwyższy przyjął sprawę do rozpoznania w październiku 2025 roku, kiedy to konserwatywni sędziowie wyrazili sceptycyzm wobec stanowiska stanu.

Kluczowe wydarzenia w sprawie Chiles przeciwko Kolorado: — ; — ; — ; —