USA przedstawiły Iranowi 15-punktowy plan zakończenia wojny przez Pakistan

Stany Zjednoczone przedstawiły Iranowi 15-punktowy plan zakończenia wojny, która rozpoczęła się 28 lutego 2026 r. Propozycję przekazano za pośrednictwem Pakistanu – wynika ze zgodnych doniesień „New York Timesa”, „Wall Street Journal”, Axios i agencji Reuters, które powołały się na anonimowych przedstawicieli administracji USA. Plan zakłada szerokie ustępstwa ze strony Teheranu. Obejmują one likwidację infrastruktury nuklearnej w Natanz, Isfahanie i Fordow, całkowite wstrzymanie wzbogacania uranu na terytorium Iranu, zawieszenie programu rozwoju pocisków balistycznych oraz pełne ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz. Iran miałby też przekazać swoje zapasy już wzbogaconego uranu Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej i – według izraelskiej stacji N12 – zobowiązać się, że nigdy nie będzie dążył do posiadania broni jądrowej. W zamian Waszyngton zaoferował zniesienie sankcji nuklearnych i wsparcie dla cywilnego programu atomowego Iranu. Tych doniesień nie udało się niezależnie potwierdzić, a żadne medium nie zdobyło oficjalnego tekstu planu.

Trump optymistyczny, Hegseth zapowiada negocjacje „z użyciem bomb” Prezydent USA Donald Trump publicznie wyraził przekonanie, że porozumienie jest blisko. Powiedział, że Iran „zdecydowanie chce zawrzeć układ” i że Stany Zjednoczone rozmawiają z „właściwymi ludźmi” w Teheranie. Trump dodał, że w ewentualne negocjacje zaangażowali się już sekretarz stanu Marco Rubio i wiceprezydent JD Vance. Zwrócił też uwagę, że Iran ma nowe kierownictwo. Było to wyraźne nawiązanie do powołania Mojtaby Chameneiego na najwyższego przywódcę po śmierci Alego Chameneiego w otwierających wojnę uderzeniach. Trump ogłosił również pięciodniową przerwę w planowanych atakach na irańską infrastrukturę energetyczną, aby stworzyć przestrzeń dla dyplomacji, i mówił o „ważnych porozumieniach” z Teheranem. Według Axios specjalny wysłannik Steve Witkoff miał powiedzieć Trumpowi, że irańscy urzędnicy zgodzili się na kilka centralnych punktów, w tym na gotowość oddania zapasów wzbogaconego uranu. Na tle tego ostrożnego optymizmu sekretarz obrony Pete Hegseth przedstawił wyraźnie odmienny komunikat. „We negotiate with bombs.” — Pete Hegseth via N-tv Rozbieżność między dyplomatyczną narracją Trumpa a publiczną postawą Hegsetha pokazuje napięcia wewnątrz amerykańskiego podejścia do tego konfliktu.

Teheran zaprzecza rozmowom, a Gwardia Rewolucyjna odpowiada własnymi żądaniami Oficjalne stanowisko Iranu pozostaje jednoznacznie negatywne. Irańskie MSZ oraz przewodniczący parlamentu Mohammad Bagher Ghalibaf odrzucili wcześniejsze wypowiedzi Trumpa, według których negocjacje trwały od niedzieli. Irańskie siły zbrojne – jak podały media państwowe – oświadczyły, że rozmowy o zawieszeniu broni nie są obecnie brane pod uwagę. Mimo to „Wall Street Journal” napisał, że Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej przedstawił własną listę żądań w odpowiedzi na plan USA – żądań, które amerykańscy urzędnicy określili jako nierealistyczne. Według tych informacji obejmują one ewakuację wszystkich amerykańskich baz wojskowych z regionu Zatoki oraz ustanowienie systemu, który pozwoliłby Iranowi pobierać opłaty od statków przepływających przez Cieśninę Ormuz. Z doniesień wynika, że Iran już zaczął domagać się od części statków handlowych płatności liczonych w milionach dolarów. Różnica między stanowiskami obu stron pozostaje duża. Amerykański plan w znacznej mierze odzwierciedla propozycje omawiane z Iranem w Szwajcarii przed wybuchem wojny 28 lutego, podczas rozmów, które Trump określał jako prowadzone przez Teheran w złej wierze. Otwarte pozostaje pytanie, czy Pakistan, który zaoferował organizację bezpośrednich negocjacji, będzie w stanie zmniejszyć tę rozbieżność. Taki był stan na 25 marca 2026 r.

Amerykańsko-izraelska kampania wojskowa przeciwko Iranowi, określona jako Operation Epic Fury, rozpoczęła się 28 lutego 2026 r. Ali Chamenei, najwyższy przywódca Iranu, zginął w pierwszych uderzeniach. Mojtaba Chamenei, jego syn, został powołany na najwyższego przywódcę 9 marca 2026 r. Wojna poważnie zakłóciła żeglugę przez Cieśninę Ormuz, podbijając światowe ceny energii. Obecne żądania USA w dużej mierze odzwierciedlają stanowiska, które Waszyngton przedstawiał już w negocjacjach przedwojennych prowadzonych w Szwajcarii.

Ceny ropy spadły poniżej 100 dolarów, a pocisk uderzył w elektrownię jądrową Buszehr Sygnały dyplomatyczne przełożyły się na rynek energii. Po informacjach o 15-punktowym planie i po optymistycznych publicznych wypowiedziach Trumpa ceny ropy przejściowo spadły poniżej 100 dolarów za baryłkę. Był to zauważalny ruch, ponieważ od początku wojny notowania wyraźnie rosły. Cieśnina Ormuz, przez którą przechodzi znaczna część światowego handlu ropą i gazem, pozostaje objęta daleko idącymi ograniczeniami w ruchu statków z powodu irańskich ataków i gróźb. To z kolei podniosło koszty energii na świecie i zwiększyło presję polityczną na Trumpa przed zbliżającymi się wyborami do Kongresu. Niezależnie od tego Teheran poinformował, że pocisk uderzył w teren elektrowni jądrowej Buszehr, co dodało nowy wymiar ryzyka do i tak niestabilnej sytuacji. AP i CNN podały również, że amerykańska armia przygotowuje przerzut do regionu co najmniej około 1000 (soldiers) — żołnierzy 82. Dywizji Powietrznodesantowej przygotowywanych do rozmieszczenia w regionie, co sygnalizuje, że Waszyngton równolegle utrzymuje zarówno opcję dyplomatyczną, jak i wojskową. Niejasne pozostaje stanowisko Izraela wobec ewentualnego porozumienia o zawieszeniu broni z wieloletnim przeciwnikiem. Źródła zaznaczają, że w dotychczasowych doniesieniach nie ustalono, jak i czy w ogóle Jerozolima była konsultowana w sprawie 15-punktowej propozycji.