Niemcy i Syria uzgodniły plan powrotu uchodźców do ojczyzny

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz oraz prezydent Syrii Ahmed al-Szara porozumieli się w poniedziałek, 30 marca 2026 roku, w sprawie wspólnego planu działań dotyczącego współpracy dwustronnej. Podczas spotkania w Berlinie Merz przekazał publicznie deklarację al-Szary, zgodnie z którą około 80 proc. spośród ponad 900 tys. Syryjczyków mieszkających obecnie w Niemczech miałoby powrócić do ojczyzny w ciągu trzech lat. We wtorek minister spraw zagranicznych Johann Wadephul, przebywający z wizytą w Kijowie, potwierdził, że liczba ta odzwierciedla oficjalną politykę rządu, popierając tym samym stanowisko kanclerza. Opublikowany we wtorek wspólny plan działań nie zawiera konkretnych kwot powrotów, ale zobowiązuje oba rządy do usprawnienia procedur repatriacyjnych i promowania powrotów dobrowolnych. Według danych z Centralnego Rejestru Cudzoziemców, w Niemczech przebywa obecnie około 930 tys. obywateli Syrii. Wadephul potwierdza cel 80 proc. podczas wizyty w KijowieWadephul, pytany wprost w Kijowie o to, czy celem rządu federalnego jest powrót 80 proc. Syryjczyków, przedstawił jednoznaczne stanowisko. „„To, co mówi kanclerz, jest oczywiście celem rządu federalnego”” — Johann Wadephul via N-tv Minister podkreślił również determinację rządu w kwestii deportacji osób, które straciły prawo do gościny w Niemczech, nazywając to głównym przesłaniem poniedziałkowego spotkania z al-Szarą. Dodał, że trwają prace nad tym, aby Syria stała się krajem bezpiecznym i oferującym perspektywy gospodarcze, co ma naturalnie zachęcać Syryjczyków do powrotu i odbudowy państwa. Wypowiedź szefa MSZ stanowi zmianę w stosunku do jego deklaracji z listopada 2025 roku, kiedy to po wizycie w Syrii uznał masowe powroty za mało prawdopodobne ze względu na skalę zniszczeń. Tamten komentarz wywołał wówczas debatę wewnątrz bloku CDU/CSU. Merz wyjaśnia: wskaźnik 80 proc. pochodzi od al-SzaryW odpowiedzi na krytykę swojej pierwotnej wypowiedzi, kanclerz Merz wyjaśnił we wtorek, że liczba 80 proc. została wskazana przez syryjskiego prezydenta rządu tymczasowego, a nie przez Berlin. „„Przyjęliśmy tę liczbę do wiadomości, ale mamy świadomość skali tego zadania”” — Friedrich Merz via stern.de W niemieckich kołach rządowych oceniono jako „zasadniczo dobrą wiadomość” fakt, że uchodźcy chcą wracać i odbudowywać kraj, a poniedziałkowe spotkanie nazwano „ważnym sygnałem”. Urzędnicy rozróżnili przy tym dwie ścieżki działań: szybkie deportacje syryjskich przestępców oraz kwestię ogólnej odbudowy i dobrowolnych powrotów. Wspólny plan działań zobowiązuje obie strony do wzmocnienia „wiarygodnych i skutecznych procedur repatriacji” dla Syryjczyków bez prawa pobytu w Niemczech oraz promowania „dobrowolnych i stopniowych powrotów”. Strona syryjska wykorzystała spotkanie do zabiegów o inwestycje w odbudowę kraju. Plan działań określa ramy, ale bez wiążących limitówDokument uzgodniony podczas wizyty al-Szary w Berlinie tworzy ramy przyszłej współpracy, lecz celowo unika wprowadzania wiążących celów liczbowych. Wojna domowa w Syrii, rozpoczęta w 2011 roku, doprowadziła do jednego z największych kryzysów uchodźczych w historii współczesnej. Rząd Baszara al-Asada został obalony w grudniu 2024 roku, a Ahmed al-Szara – wcześniej znany pod pseudonimem Abu Mohammad al-Julani – przewodzi syryjskiemu rządowi tymczasowemu od początku 2025 roku. Niemcy stały się jednym z głównych celów syryjskich uchodźców w szczytowych latach kryzysu, a kwestia ich powrotu pozostaje istotnym elementem niemieckiej polityki wewnętrznej. Dokument opiera się na dwóch filarach: usprawnieniu odsyłania osób bez prawa do pobytu oraz wspieraniu stopniowych powrotów dobrowolnych. W opublikowanym tekście nie zawarto harmonogramu ani mechanizmu wymuszania realizacji pułapu 80 proc., a przedstawiciele rządu w Berlinie podkreślali we wtorek, że jest to cel o charakterze intencyjnym. Rząd tymczasowy w Damaszku dąży do przyciągnięcia zarówno reemigrantów, jak i inwestycji zagranicznych, co stanowi dla al-Szary polityczny bodziec do prezentowania optymizmu w kwestii tempa powrotów. Różnica między ambitnymi deklaracjami z konferencji prasowej a ostrożnym językiem planu działań pokazuje trudność w zarządzaniu oczekiwaniami obu stron.