Konferencja w Berlinie: 1,5 mld euro pomocy dla Sudanu w trzecią rocznicę wojny

Podczas międzynarodowej konferencji darczyńców w Berlinie, która odbyła się w dniach 15–16 kwietnia 2026 roku, zadeklarowano około 1,5 miliarda euro na pomoc humanitarną dla Sudanu. Ministrowie z ponad 60 krajów zebrali się w niemieckim Ministerstwie Spraw Zagranicznych dokładnie w trzecią rocznicę wybuchu wojny domowej. Szef niemieckiej dyplomacji Johann Wadephul ocenił ten wynik jako pozytywny sygnał w „świecie kurczących się zasobów humanitarnych”. Sekretarz Generalny ONZ Antonio Guterres nazwał rocznicę „tragicznym kamieniem milowym” i wezwał do zakończenia „koszmaru”. Współgospodarzami konferencji były Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Stany Zjednoczone, Unia Europejska oraz Unia Afrykańska. Same Niemcy zadeklarowały dodatkowe 212 mln euro na natychmiastowe wsparcie humanitarne oraz około 20 mln euro na długofalowe projekty rozwojowe. Kwota zobowiązań przewyższyła miliard euro zebrany podczas poprzedniej konferencji w Londynie, jednak nie osiągnęła poziomu 3 mld dolarów, które według ekspertów są niezbędne w 2026 roku.

Wykluczenie stron konfliktu i rola społeczeństwa obywatelskiego Już po raz trzeci – po konferencjach w Paryżu (2024) i Londynie (2025) – obie walczące frakcje zostały celowo wykluczone z berlińskich obrad. Sudanskie Siły Zbrojne oraz paramilitarne Siły Szybkiego Wsparcia nie otrzymały zaproszeń, co organizatorzy uznali za świadomą zmianę strategii dyplomatycznej. Tym, co odróżniało spotkanie w Berlinie od poprzednich, było włączenie przedstawicieli sudańskiego społeczeństwa obywatelskiego do formalnych paneli dyskusyjnych – około 60 ze 120 delegacji reprezentowało organizacje pozarządowe. Organizatorzy argumentowali, że dotychczasowe wysiłki pokojowe zbyt mocno skupiały się na dowódcach wojskowych i mechanice rozejmów, a obecnie konieczne jest podejście skoncentrowane na cywilach. Mimo apeli o natychmiastowe zawieszenie broni, nie wypracowano porozumienia między walczącymi stronami. Według ustaleń ZEIT ONLINE, Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie zablokowały wspólną deklarację końcową, co wiąże się z walką o regionalne wpływy.

Wojna domowa w Sudanie wybuchła 15 kwietnia 2023 roku po załamaniu się porozumienia o podziale władzy między SAF a RSF, które powstało po rewolucji z 2019 roku i obaleniu wieloletniego dyktatora Omara al-Baszira. Obie frakcje wspólnie odsunęły cywilny rząd przejściowy w 2021 roku, po czym zwróciły się przeciwko sobie. Wczesne międzynarodowe próby mediacji, w tym rozmowy w Dżuddzie w maju 2023 roku, nie przyniosły efektów. Kolejne negocjacje w Genewie, Kairze i Addis Abebie również zakończyły się niepowodzeniem. Grupa negocjacyjna znana jako Quad (USA, Egipt, Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie) mimo starań nie zdołała doprowadzić do zakończenia walk.

Ponad 33 miliony ludzi potrzebują pomocy przy niedoborach finansowania Skala katastrofy humanitarnej sprawiła, że organizacje międzynarodowe uznają sytuację w Sudanie za największy kryzys humanitarny na świecie. Według Deutsche Welle od początku wojny zginęło około 150 000 osób, a liczba uchodźców i przesiedleńców szacowana jest na 12 do 15 milionów – co oznacza, że domy opuścił co czwarty mieszkaniec kraju. Z danych przedstawionych na konferencji wynika, że wsparcia potrzebuje ponad 33 miliony osób, z czego ponad 20 milionów cierpi z powodu ostrego głodu. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz, który spotkał się z przewodniczącym Komisji Unii Afrykańskiej Mahmoudem Ali Youssoufem, zaznaczył, że kryzys żywnościowy dotyka „niemal połowy populacji kraju”. ONZ poinformowało, że do momentu rozpoczęcia konferencji udało się zabezpieczyć jedynie około 16 proc. funduszy potrzebnych na pomoc w 2026 roku.

„„Ten koszmar musi się skończyć”.” — Antonio Guterres via Handelsblatt

„„W Sudanie rozgrywa się obecnie największa wywołana przez człowieka katastrofa humanitarna na świecie”.” — Johann Wadephul via newsORF.at

16 (procent) — zapotrzebowania na fundusze pomocowe dla Sudanu w 2026 r. zebrano przed konferencją

Niemcy tną budżety pomocowe mimo roli gospodarza Konferencja w Berlinie uwydatniła napięcia w zachodniej polityce: kraje darczyńcy apelują o zwiększenie pomocy dla Sudanu, jednocześnie redukując własne wydatki na ten cel. Niemcy od 2025 roku o połowę zmniejszyły budżet na pomoc humanitarną. Według danych OECD Berlin przeznaczył w zeszłym roku na współpracę rozwojową tylko 0,56 proc. PKB, nie osiągając międzynarodowego celu na poziomie 0,7 proc. Stany Zjednoczone pod rządami prezydenta Donalda Trumpa wycofały się z niemal wszystkich projektów pomocowych. Wadephul skrytykował również Chiny za brak organizacji podobnych konferencji. Hermann Gröhe, prezes Niemieckiego Czerwonego Krzyża, ostrzegł, że cięcia zmuszą jego organizację do ograniczenia działań w Sudanie. Minister Rozwoju Reem Alabali-Radovan, sprawująca urząd od maja 2025 roku, określiła konferencję jako obowiązek moralny.

„„Nie wolno nam zapomnieć o ludziach w Sudanie”.” — Reem Alabali-Radovan via Bayerischer Rundfunk

Wadephul otwarcie przyznał w rozmowie z Deutschlandfunk, że jednoczesne nawoływanie do zwiększenia wpłat i cięcia krajowe „oczywiście zupełnie do siebie nie pasują”. Zapowiedział poruszenie tej kwestii w rozmowach z ministrem finansów Larsem Klingbeilem przy pracach nad budżetem na 2027 rok. Globalne środki na pomoc dla Sudanu spadają: w 2024 roku darczyńcy przekazali 2,07 mld dolarów, a w 2025 roku już tylko 1,77 mld dolarów – co według szacunków Deutsche Welle pokrywa jedynie około 40 proc. realnych potrzeb.

2024: 2.07, 2025: 1.77