Krytyczny stan zdrowia noblistki Narges Mohammadi w irańskim więzieniu

Narges Mohammadi, irańska aktywistka uhonorowana w 2023 roku Pokojową Nagrodą Nobla, znajduje się w stanie krytycznym w więzieniu Zandżan w północnym Iranie. Jak ogłosiła w środę jej rodzina i fundacja, jest to wynik zawału serca, którego doznała pod koniec marca 2026 roku. Członkowie rodziny i zespół prawny uzyskali zgodę na drugą wizytę osobistą w sobotę, podczas której zaobserwowali wyraźne oznaki pogorszenia ogólnej kondycji noblistki. Fundacja Mohammadi określiła jej stan fizyczny jako krytyczny i ostrzegła, że dalsze przebywanie w obecnych warunkach stanowi bezpośrednie i nieodwracalne zagrożenie dla jej życia. 53-letnia Mohammadi przebywa w Zandżan od lutego 2026 roku, kiedy to bez uprzedzenia została tam przeniesiona po aresztowaniu w grudniu 2025 roku w Meszhedzie. Komitet Noblowski przyznał jej nagrodę za ponad dwudziestoletnią działalność przeciwko uciskowi kobiet i karze śmierci w Iranie. Wyróżnienie w jej imieniu odebrało w Oslo dwoje jej dzieci.

Brat informuje o groźbach śmierci i braku leków w celi Brat aktywistki, Hamidreza Mohammadi, mieszkający w Norwegii, szczegółowo opisał pogarszający się stan fizyczny siostry, zaznaczając, że stała się skrajnie słaba i znacznie straciła na wadze od czasu zawału. „Dalsze utrzymywanie tej sytuacji stanowi bezpośrednie i nieodwracalne zagrożenie dla życia Narges Mohammadi” — Mohammadi Foundation via RFI. Hamidreza Mohammadi przekazał również, że jego siostra jest przetrzymywana w celi z więźniarkami oskarżonymi o morderstwa i wielokrotnie otrzymywała od nich groźby śmierci. Według jego relacji Mohammadi odmawia się podawania leków i leczenia, co pogłębia problem niewystarczającej opieki medycznej, na który jej zwolennicy zwracali uwagę już wcześniej, domagając się pilnej konsultacji kardiologicznej. Pod koniec marca, po pierwszej wizycie prawników i członka rodziny, otoczenie noblistki poinformowało, że pomoc udzielona po zawale była niewystarczająca. Zgodnie z oświadczeniem cytowanym przez Der Tagesspiegel, współwięźniarki miały znaleźć nieprzytomną Mohammadi w celi 24 marca. Więzienie w Zandżan stało się również celem bombardowań podczas amerykańsko-izraelskiej operacji wojskowej przeciwko Iranowi, która rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku, co dodatkowo pogorszyło sytuację osadzonej i ograniczyło jej kontakt z rodziną.

Nowy wyrok sześciu lat więzienia w czasie tłumienia protestów Według informacji przekazanych przez prawnika aktywistki, w lutym 2026 roku irański sąd skazał Mohammadi na dodatkowe sześć lat więzienia pod zarzutem narażenia bezpieczeństwa narodowego oraz rok i sześć miesięcy za propagandę przeciwko systemowi islamskiemu. Nałożono na nią również dwuletni zakaz podróżowania. W odpowiedzi na warunki detencji Mohammadi przeprowadziła niemal tygodniowy strajk głodowy, domagając się prawa do rozmów telefonicznych. Została aresztowana 12 grudnia 2025 roku w Meszhedzie po tym, jak skrytykowała władze duchowne podczas pogrzebu prawnika, którego wcześniej znaleziono martwego. Do zatrzymania doszło tuż przed wybuchem ogólnokrajowych protestów pod koniec grudnia 2025 roku. Ruch ten osiągnął szczyt w styczniu 2026 roku, kiedy władze rozpoczęły pacyfikację, w wyniku której – według relacji aktywistów – zginęły tysiące osób. W grudniu 2024 roku Mohammadi została tymczasowo zwolniona z więzienia Evin w Teheranie ze względów zdrowotnych, jednak zaznaczono wówczas, że jest to zwolnienie warunkowe, a ona sama nie może opuszczać kraju.

Dwadzieścia pięć lat więzienia, dzieci niewidziane od 2015 roku Mohammadi była wielokrotnie sądzona i więziona w ciągu ostatnich 25 lat za sprzeciw wobec obowiązkowego noszenia hidżabu i kary śmierci, spędzając za kratami większość ostatniej dekady. Od 2015 roku nie widziała swoich dwojga dzieci, które mieszkają w Paryżu. Według Süddeutsche Zeitung obecne uwięzienie to jej czternaste zatrzymanie. Sprawa Mohammadi stała się na arenie międzynarodowej symbolem sposobu, w jaki państwo irańskie traktuje obrońców praw człowieka, zwłaszcza kobiety sprzeciwiające się narzuconym normom ubioru i karze głównej.