Niemcy: Reforma uposażeń urzędników obciąży budżet kwotą 3,4 mld euro

Niemiecki rząd federalny stoi w obliczu dodatkowych wydatków rzędu 3,4 mld euro w samym 2026 roku. Jest to efekt reformy uposażeń w służbie cywilnej po wyroku Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził, że poziom wynagrodzeń niektórych urzędników w Berlinie jest zbyt niski. Minister spraw wewnętrznych Alexander Dobrindt z CSU zaprezentował projekt ustawy będący odpowiedzią na żądanie Trybunału dotyczące „odpowiedniego” uposażenia funkcjonariuszy publicznych. Przewiduje się, że od 2027 roku roczny koszt dla budżetu federalnego przekroczy 3,5 mld euro. Reforma przenosi wyniki porozumienia zbiorowego dla pracowników sektora publicznego z kwietnia 2025 roku na urzędników mianowanych, sędziów oraz żołnierzy zawodowych z rocznym opóźnieniem.

Niemiecki system wynagrodzeń w służbie cywilnej opiera się na zasadach konstytucyjnych wymagających, aby uposażenie było „odpowiednie do sprawowanego urzędu”. Standard ten jest okresowo egzekwowany przez Federalny Trybunał Konstytucyjny wobec rządów federalnych i krajowych. Orzeczenie Trybunału dotyczyło w szczególności poziomu płac w Berlinie, gdzie uznano, że spadły one poniżej progu konstytucyjnego. Reforma jest także odpowiedzią na presję demograficzną, gdyż sektor publiczny konkuruje z pracodawcami prywatnymi o malejącą liczbę wykwalifikowanych pracowników.

3.4 (miliarda euro) — wzrost wydatków federalnych w samym 2026 roku

Projekt ustawy przewiduje dwuetapową podwyżkę płac oraz zmiany strukturalne w sposobie wyliczania wynagrodzeń. Uposażenia i świadczenia emerytalne wzrosną o 3 procent z mocą wsteczną od 1 kwietnia 2025 roku, co według szacunków pochłonie około 700 mln euro. Druga podwyżka o 2,8 procent planowana jest na 1 maja 2026 roku. Dodatek za pracę w systemie zmianowym ma wzrosnąć o około 45 procent. Wynagrodzenia na start również ulegną poprawie dzięki zniesieniu najniższego stopnia doświadczenia, co ma zwiększyć konkurencyjność służby publicznej wśród nowych kandydatów.

Reforma uposażeń w służbie cywilnej: kluczowe zmiany strukturalne: Model utrzymania rodziny (before: Model jednowykonalny (dochód partnera nie jest zakładany), after: Model dwuwykonalny (dochód partnera jest zazwyczaj zakładany)); Dodatek rodzinny dla osób pozostających w związku małżeńskim (before: Oddzielny dodatek rodzinny wypłacany poza wynagrodzeniem zasadniczym, after: W całości włączony do wynagrodzenia zasadniczego); Najniższy stopień doświadczenia (before: Uwzględniony w skali płac, co obniżało wynagrodzenia początkowe, after: Zniesiony w celu podniesienia płac na start)

Odejście od modelu jedynego żywiciela rodziny po dekadach stosowaniaGłówną zmianą strukturalną w reformie jest rezygnacja z tradycyjnego modelu rodziny z jednym żywicielem jako podstawy obliczania uposażenia. W nowym systemie przy ustalaniu wynagrodzenia urzędnika będzie zakładać się dochód partnera, co – jak stwierdzono w projekcie – odzwierciedla rzeczywistość społeczną gospodarstw domowych o dwóch dochodach. W przypadkach, gdy partner nie posiada dochodów lub są one niskie, rząd wprowadzi „uzupełniający dodatek rodzinny”, aby zapobiec trudnej sytuacji materialnej. Istniejący dodatek dla małżonków zostanie zlikwidowany, a jego wartość włączona do wynagrodzenia zasadniczego, co według rządu uprości strukturę płac. Federalny Trybunał Konstytucyjny wyznaczył nowe standardy, orzekając, że urzędnicy i ich rodziny muszą być utrzymywani w sposób „odpowiedni do urzędu”.

Debata o sprawiedliwości i finansowaniuZapowiedź reformy wywołała dyskusję publiczną. Część obywateli wskazuje na konstytucyjną gwarancję godziwego wynagrodzenia dla urzędników, inni z kolei kwestionują sposób finansowania dodatkowych miliardów euro. Krytycy podnoszą problem tworzenia społeczeństwa dwuklasowego, zestawiając gwarantowane podwyżki dla służby cywilnej z sytuacją pozostałych pracowników sektora publicznego. Rząd przedstawia reformę nie tylko jako zobowiązanie prawne wynikające z wyroku w Karlsruhe, ale także jako strategiczną reakcję na zmiany demograficzne i nasilającą się konkurencję na rynku pracy. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych podkreśliło, że poprzez podniesienie pensji na start i uproszczenie struktury płac, chce uczynić administrację federalną bardziej atrakcyjną dla młodych pracowników. Reforma obejmuje urzędników mianowanych, sędziów oraz żołnierzy na szczeblu federalnym.

2026: 3.4, od 2027 (rocznie): 3.5