Hiszpania zamyka przestrzeń powietrzną dla amerykańskich lotów wojskowych

Hiszpania 30 marca 2026 roku zamknęła swoją przestrzeń powietrzną dla wszystkich amerykańskich samolotów wojskowych związanych z Operacją Epic Fury, zaostrzając spór z Waszyngtonem, który już nadwyrężył relacje dwustronne i doprowadził do gróźb embarga handlowego ze strony prezydenta Donalda Trumpa. Zakaz, o którym poinformował hiszpański dziennik „El País”, powołując się na źródła wojskowe, a następnie potwierdziła minister obrony Margarita Robles, wykracza poza wcześniejszy zakaz korzystania ze wspólnie użytkowanych baz lotniczych i obejmuje teraz całkowity zakaz przelotu amerykańskich samolotów nad Hiszpanią, także tych lecących z państw trzecich, takich jak Wielka Brytania czy Francja. Hiszpańskie ministerstwo obrony nie odpowiedziało od razu na prośbę Reutersa o komentarz. Wyjątkiem są sytuacje awaryjne. Zakaz dotyczy wyłącznie operacji wojskowych i nie obejmuje lotów cywilnych, wynika ze źródeł hiszpańskiego zarządcy ruchu lotniczego Enaire, na które powołała się agencja EFE.

Bombowce skierowano do Wielkiej Brytanii po odmowie Hiszpanii Zamknięcie przestrzeni powietrznej ma konkretne skutki operacyjne dla planowania działań amerykańskich sił zbrojnych. Jak podaje „El País”, Hiszpania wcześniej odrzuciła prośby o rozmieszczenie amerykańskich bombowców B-52 i B-1 w bazach Rota i Morón de la Frontera, co zmusiło te maszyny do przeniesienia do Wielkiej Brytanii. Premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer zgodził się następnie na wykorzystanie brytyjskich baz do tego, co nazwał „obronnymi” atakami na irańskie pozycje rakietowe. Jak podał „El País”, kilka samolotów tankujących przeniesiono też do Francji i Niemiec. Zakaz obejmuje również amerykańskie samoloty operujące z tych baz w państwach trzecich, co zmusza je do omijania Półwyspu Iberyjskiego w drodze na Bliski Wschód i wydłuża trasy przelotów. Na morzu Hiszpania nadal współpracuje jednak ze Stanami Zjednoczonymi w działaniach obronnych: w bazie Rota pozostaje pięć amerykańskich niszczycieli typu Arleigh Burke, a według „El País” okręty te uczestniczyły w przechwyceniu trzech pocisków balistycznych, które w ostatnich tygodniach naruszyły przestrzeń powietrzną Turcji.

Narastające ograniczenia Hiszpanii wobec amerykańskich operacji wojskowych: — ; — ; — ; —

Sánchez nazywa wojnę nielegalną, Trump grozi odcięciem handlu Premier Pedro Sánchez należy do najbardziej krytycznych wobec kampanii amerykańsko-izraelskiej, którą określił jako „nielegalną”, „nierozważną” i „wyjątkowym błędem”. W wystąpieniu przed hiszpańskim parlamentem Sánchez powiedział, że wszystkie plany lotów związane z operacjami wobec Iranu zostały odrzucone, w tym plany samolotów tankujących. Pierwszy wicepremier i minister gospodarki Carlos Cuerpo, który objął tę funkcję 27 marca 2026 roku, odniósł się bezpośrednio do skutków dyplomatycznych w wywiadzie dla radia Cadena Ser.

„To decyzja wynikająca z wcześniejszego postanowienia hiszpańskiego rządu, aby nie uczestniczyć w wojnie, która została rozpoczęta jednostronnie i z naruszeniem prawa międzynarodowego.” — Carlos Cuerpo via Reuters

Cuerpo dodał, że hiszpańskie firmy działają obecnie w Stanach Zjednoczonych na takich samych warunkach jak inne przedsiębiorstwa europejskie, a celem rządu jest poprawa relacji dwustronnych. Zapowiedział otwarcie dwóch nowych hiszpańskich biur gospodarczych w Bostonie i Houston, które mają pomóc firmom z Hiszpanii zaistnieć na amerykańskim rynku. Trump odpowiedział na ograniczenia wprowadzone przez Hiszpanię groźbą „zatrzymania” wymiany handlowej z Madrytem. Wypowiedzi Cuerpo miały najwyraźniej złagodzić ten spór bez ustępstw w kwestii wojskowej.

Spór o wydatki NATO dokłada napięcia do już napiętych relacji Zamknięcie przestrzeni powietrznej pogłębia szerszy spór między Madrytem a Waszyngtonem, który rozpoczął się jeszcze przed konfliktem z Iranem. Stany Zjednoczone krytykowały Hiszpanię za niewywiązywanie się z celu wydatków obronnych na poziomie 5% PKB ustalonego w NATO, dodając do sporu politycznego o wojnę w Iranie także wymiar gospodarczy. Odmowa Hiszpanii, by dopuścić do korzystania z baz Rota i Morón — wspólnie użytkowanych na mocy dwustronnej umowy między USA i Hiszpanią — już wcześniej wywołała kolejne ataki Trumpa na hiszpańskie władze. Minister obrony Margarita Robles potwierdziła stanowisko rządu bez żadnych wątpliwości.

„Korzystanie z baz [amerykańskich w Hiszpanii] nie jest dozwolone i oczywiście korzystanie z hiszpańskiej przestrzeni powietrznej do działań związanych z wojną w Iranie również nie jest dozwolone.” — Margarita Robles via Franceinfo

Operacja Epic Fury, amerykańsko-izraelska kampania wojskowa przeciw Iranowi, rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku. W pierwszych uderzeniach zginął najwyższy przywódca Iranu Ali Chamenei, po czym 9 marca 2026 roku na stanowisko najwyższego przywódcy został mianowany Mojtaba Chamenei. Ograniczenia wprowadzone przez Hiszpanię wobec wykorzystywania przez USA jej baz wojskowych są jednym z najważniejszych aktów sprzeciwu wobec tej kampanii ze strony państwa NATO. Bazy Rota i Morón de la Frontera są wspólnie użytkowane na podstawie dwustronnej umowy obronnej między Stanami Zjednoczonymi a Hiszpanią.

Dwustronna umowa obronna regulująca bazy Rota i Morón nadal formalnie obowiązuje w przypadku misji niezwiązanych z konfliktem w Iranie, a Hiszpania nie podjęła kroków, by zawiesić ją w całości. Połączenie odmowy korzystania z baz, zamknięcia przestrzeni powietrznej i gróźb handlowych Trumpa postawiło relacje USA–Hiszpania pod napięciem niewidzianym od dziesięcioleci. Nie ma sygnałów, by którykolwiek z rządów zakładał szybkie rozwiązanie.