Hiszpańskie Ministerstwo Kultury odmawia przeniesienia „Guerniki” do Bilbao

Hiszpańskie Ministerstwo Kultury odrzuciło formalny wniosek rządu Kraju Basków o czasowe przeniesienie „Guerniki” Pabla Picassa do Muzeum Guggenheima w Bilbao. Minister kultury Ernest Urtasun powołał się na raporty techniczne z Muzeum Królowej Zofii, które „kategorycznie odradzają” jakikolwiek transport obrazu. Urtasun ogłosił odmowę podczas sesji kontrolnej w Senacie we wtorek 7 kwietnia, odpowiadając na pytanie grupy parlamentarnej PNV. Rząd baskijski, na czele którego stoi lehendakari Imanol Pradales, wnioskował o wypożyczenie dzieła na okres od 1 października 2026 roku do 30 czerwca 2027 roku. Okazją miała być 90. rocznica bombardowania Guerniki oraz utworzenia pierwszego rządu baskijskiego. „Moim obowiązkiem jako ministra jest zapewnienie dostępu do kultury, ale także zagwarantowanie ochrony dziedzictwa. W takich sprawach należy zawsze słuchać techników, a w szczególności tych, którzy od ponad 30 lat opiekują się tym dziełem, aby je właściwie chronić.” — Ernest Urtasun via Europa Press Eksperci ostrzegają: obraz jest zbyt delikatny na transportUrtasun szczegółowo opisał ryzyko fizyczne, które legło u podstaw decyzji, określając „Guernikę” jako „prawdopodobnie jedno z najdelikatniejszych i najbardziej złożonych pod względem konserwacji dzieł XX wieku”. Minister wyjaśnił, że jakikolwiek transport wiązałby się z „nieuchronnymi wibracjami”, które mogłyby spowodować „nowe pęknięcia, odpryski, utratę warstwy malarskiej, a nawet rozdarcia”. Zaznaczył, że obraz nie był przemieszczany od 1992 roku i już teraz nosi ślady uszkodzeń, w tym „deformacje i spękania wynikające z dawnego rolowania płótna”, które nagromadziły się w ciągu dekad międzynarodowych podróży. 11 (zagranicznych transferów) — łączna liczba przenosin, jakim został poddany obraz w swojej historii Minister wyraził „pełne zaufanie” do pracowników muzeum i stwierdził, że ich diagnoza była jednoznaczna: nie należy poddawać dzieła kolejnym obciążeniom. Przyznał jednocześnie, że rozumie emocjonalny wymiar prośby i znaczenie 90. rocznicy. „Obchody 90. rocznicy bombardowania Guerniki muszą polegać na zapewnieniu, że to dzieło przetrwa kolejne 90 lat i nadal będzie wyjaśniać przyszłym pokoleniom grozę wojny oraz faszyzmu, którą Picasso chciał potępić.” — Ernest Urtasun via El MundoPicasso namalował „Guernikę” w 1937 roku na zlecenie rządu Republiki Hiszpańskiej do Pawilonu Hiszpańskiego na Wystawie Międzynarodowej w Paryżu. 26 kwietnia 1937 roku ponad 60 niemieckich i włoskich samolotów sprzymierzonych z Francisco Franco zbombardowało baskijskie miasto Guernica, zabijając setki cywilów. Obraz przez ponad czterdzieści lat znajdował się w Muzeum Sztuki Nowoczesnej (MoMA) w Nowym Jorku, skąd wrócił do Hiszpanii w 1981 roku, po zakończeniu dyktatury frankistowskiej. W 1992 roku został zainstalowany w Muzeum Królowej Zofii w Madrycie, gdzie rocznie przyciąga ponad półtora miliona zwiedzających. Rząd baskijski ubiegał się o wypożyczenie obrazu już w 1997 roku, przy okazji otwarcia Muzeum Guggenheima w Bilbao. PNV domaga się grupy roboczej zamiast kategorycznej odmowySenator PNV Igotz López nie zgodził się ze stanowiskiem ministra, argumentując, że jego ugrupowanie nie kwestionuje istniejących raportów, lecz wzywa do szerszej debaty eksperckiej. López zaproponował powołanie grupy roboczej z udziałem techników z Muzeum Królowej Zofii, Guggenheima w Bilbao oraz międzynarodowych specjalistów, aby „rzeczywiście ustalić, czy transfer jest możliwy i na jakich warunkach”. Określił baskijską prośbę jako „wyjątkowe i czasowe wypożyczenie na dziewięć miesięcy” dzieła, które „przeszło już ponad 40 transferów, a nigdy nie trafiło do Guerniki ani do Euskadi”. Baskijska minister administracji, María Ubarretxena, powiedziała w Radio Euskadi, że rząd regionalny wciąż nie otrzymał oficjalnej pisemnej odpowiedzi na „formalną prośbę skierowaną przez jeden rząd do drugiego”. Przekonywała, że transfer to „jedynie kwestia woli politycznej”, wskazując na postęp w technologii konserwacji. „Wciąż czekamy na odpowiedź i chcemy jedynie, aby sprawa została przeanalizowana. Znamy raport muzeum, ale nie mówi on, w jakich okolicznościach transfer obrazu byłby jednak wykonalny.” — María Ubarretxena via Europa Press Wypowiedź Ayuso o „zaściankowości” zaostrza spórSpór zyskał na ostrości, gdy Isabel Díaz Ayuso, prezydent Wspólnoty Madrytu, określiła baskijskie żądania mianem „zaściankowych” (używając hiszpańskiego słowa „paleta”) i uznała, że propozycja „nie ma sensu”. Ayuso broniła obecności obrazu w Madrycie i ironizowała, że gdyby o lokalizacji dzieł miał decydować rodowód, to całą twórczość Picassa należałoby wysłać do Malagi, gdzie malarz się urodził. Podkreśliła również, że „kultura jest uniwersalna”, co wywołało silne reakcje w Kraju Basków. Minister Urtasun odciął się od słów Ayuso, zaznaczając, że nie zgadza się na obrażanie strony baskijskiej. Rząd Hiszpanii zapowiedział, że będzie opierać się wyłącznie na opiniach profesjonalistów i nigdy nie ucieknie się do zniewag, oddzielając techniczne uzasadnienie decyzji od politycznej retoryki prezydent Madrytu. Incydent uwypuklił napięcia pomiędzy dążeniami baskijskich nacjonalistów do symbolicznego uznania a stanowiskiem rządu centralnego, według którego ochrona dziedzictwa musi stać ponad polityką.Guernica: Kluczowe daty w sporze: — ; — ; — ; — ; —