Słowenia: Golob przed Janšą w exit poll, ale bez większości w parlamencie

Sondaż exit poll opublikowany bezpośrednio po zamknięciu lokali wyborczych w Słowenii w niedzielę pokazał, że liberalny Ruch Wolność urzędującego premiera Roberta Goloba uzyskał 29,9 proc. głosów. To wynik nieznacznie lepszy od konserwatywnej Słoweńskiej Partii Demokratycznej byłego premiera Janeza Janšy, która według badania ma 27,5 proc. Sondaż przygotował instytut Mediana dla prywatnej stacji POP TV. Wynika z niego, że obecna koalicja rządząca Goloba – tworzona przez Ruch Wolność, Socjaldemokratów i Lewicę – może liczyć tylko na 42 z 90 mandatów w Državnim zborze. To wyraźnie mniej niż 46 mandatów potrzebnych do większości. Mimo prowadzenia w głosowaniu powszechnym Golob stoi więc przed trudnym zadaniem zbudowania stabilnego rządu bez wsparcia mniejszych ugrupowań. Wynik exit poll odwrócił zarazem obraz z poprzednich tygodni, gdy w sondażach prowadziła SDS Janšy.

Janša nie chce tworzyć rządu, jeśli wyniki się potwierdzą Janša, który ma 67 lat, w trakcie kampanii wielokrotnie mówił, że liczy na wyraźną większość. Na prognozowane wyniki zareagował szybko i dał do zrozumienia, że nie będzie próbował tworzyć rządu, jeśli dane z exit poll się potwierdzą. Ten doświadczony polityk stał na czele rządu trzykrotnie – w latach 2004–2008, 2012–2013 oraz 2020–2022. W kampanii odwoływał się do powrotu do tego, co określał jako „słoweńskie wartości”, w tym do „tradycyjnej rodziny”, a także zapowiadał ograniczenie publicznego finansowania części organizacji pozarządowych. „"Whoever wants change will probably have to wait for the final results, just like us, and then we will analyze the situation."” (Ci, którzy chcą zmiany, będą musieli prawdopodobnie poczekać na ostateczne wyniki, tak jak my, a potem przeanalizujemy sytuację.) — Janez Janša via Courrier international W kampanii dużo uwagi przyciągały bliskie relacje Janšy z prezydentem USA Donaldem Trumpem i premierem Węgier Viktorem Orbánem. Analitycy wskazywali też, że trwająca wojna USA i Izraela z Iranem stawiała jego sojusz z Trumpem w niewygodnym świetle. Według Alego Zerdina, szefa niedzielnego dodatku gazety Delo, wojna w Iranie dawała partiom lewicowym „szerokie pole do krytyki”, a bliskość Janšy z Trumpem zmuszała go do pozostawania w tle w ostatnich tygodniach kampanii.

Ruch Wolność (GS): 29.9, Słoweńska Partia Demokratyczna (SDS): 27.5

Skandal Black Cube i polityka wobec Gazy obciążyły końcówkę kampanii Ostatni etap kampanii zdominowała tak zwana afera Black Cube, nazwana od izraelskiej firmy wywiadowczej podejrzewanej o udział w internetowej publikacji nagrań z ukrytej kamery. Materiały miały sugerować przypadki korupcji w rządzie Goloba. Janša przyznał, że spotkał się z przedstawicielem Black Cube, ale zaprzeczył, by miał jakikolwiek związek z publikacją nagrań. Skandal osłabił jego kampanię po tygodniach, w których SDS prowadziła w sondażach opinii publicznej. W czasie kadencji Goloba, rozpoczętej w 2022 roku, Słowenia znalazła się wśród nielicznych państw Unii Europejskiej, które określiły wojnę w Gazie mianem „ludobójstwa”. To wywołało ostrą reakcję Izraela. Jak ocenił dziennikarz Delo Uros Esih, cytowany przez Libertatea, Izrael miałby pełny interes w tym, by „polityka zagraniczna Słowenii wykonała zwrot o 180 stopni”. Golob, 59-letni premier, odrobił też część strat w ostatnich tygodniach dzięki popularnym decyzjom, takim jak podwyżki emerytur i obowiązkowa premia świąteczna – podał Courrier international. „"The Slovenian citizen must come first, not Palestine, not illegal migrants."” — Janez Janša via Libertatea

Arytmetyka koalicyjna nie daje większości żadnemu z bloków Słowenia należy do Unii Europejskiej od 2004 roku i powstała jako niepodległe państwo po rozpadzie dawnej Jugosławii. Golob, wówczas polityczny nowicjusz, odniósł zdecydowane zwycięstwo w wyborach w 2022 roku po trzeciej kadencji Janšy, którą obciążały spory z UE, próby ograniczania krytycznych mediów oraz sposób zarządzania pandemią COVID-19, który wyprowadził na ulice dziesiątki tysięcy ludzi. W trakcie obecnej kadencji Golob zalegalizował małżeństwa i adopcję dzieci przez pary jednopłciowe w kraju liczącym około 2,1 mln mieszkańców. Jeśli Ruch Wolność uzyska 30 mandatów, a SDS 27, decydujące okażą się wyniki mniejszych partii po lewej i prawej stronie sceny politycznej. To one przesądzą, który blok będzie w stanie zbudować większość rządową. Obecni partnerzy koalicyjni Goloba – Socjaldemokraci i Lewica – mają według prognoz dołożyć tylko tyle mandatów, by cały blok centrolewicowy osiągnął łącznie 42 miejsca. To oznacza brak ośmiu mandatów do większości. Analitycy zwracali uwagę, że wynik Ruchu Wolność jest wyraźnie słabszy od 40 mandatów, które partia Goloba zdobyła w wyborach w 2022 roku. Ma to odzwierciedlać szerokie niezadowolenie wyborców z funkcjonowania usług publicznych, zwłaszcza ochrony zdrowia. Powrót Janšy do władzy oznaczałby natomiast, według analityków cytowanych przez Publico, prawdopodobne bliższe ustawienie Słowenii w UE wobec Węgier, Słowacji i Czech. Zarówno Janša, jak i Golob wyrażali jednak zdecydowane poparcie dla Ukrainy w jej wojnie z Rosją. 42 (mandaty) — prognozowana liczba mandatów koalicji Goloba w 90-osobowym parlamencie Ostateczne oficjalne wyniki były spodziewane później w niedzielę wieczorem. W chwili zamknięcia lokali pełny obraz możliwych konfiguracji koalicyjnych pozostawał jednak niejasny.