Francuskie Zgromadzenie Narodowe przegłosowało zniesienie Stref Czystego Transportu

Francuskie Zgromadzenie Narodowe przyjęło we wtorek, 14 kwietnia 2026 r., ustawę o „uproszczeniu życia gospodarczego”. Za nowymi przepisami opowiedziała się 275 (głosów przeciwko 225) — nieznaczna większość deputowanych, zatwierdzając projekt uproszczeń, co skutkuje prawnym zniesieniem Stref Czystego Transportu i stanowi poważne wyzwanie dla francuskiej polityki ekologicznej. Ustawa, która pozostawała w parlamentarnym zawieszeniu przez dwa lata po rozwiązaniu izby i trzech zmianach na stanowisku premiera, zakłada również poluzowanie celów strategii Zero Netto Sztuczności, mającej przeciwdziałać zabudowie terenów zielonych i rolnych. Tekst trafi teraz do Senatu, gdzie głosowanie zaplanowano na środę, 15 kwietnia 2026 r. Przyjęcie ustawy kończy burzliwy proces legislacyjny rozpoczęty jeszcze w kwietniu 2024 r., gdy ministrem finansów był Bruno Le Maire, a przed nagłym rozwiązaniem parlamentu, które zmieniło układ sił politycznych.

Strefy Czystego Transportu (ZFE) zaczęły powstawać we Francji w 2019 r., a ich sieć rozszerzono w 2021 r., aby ograniczyć emisję pyłów zawieszonych poprzez wykluczenie starszych, bardziej emisyjnych pojazdów z centrów miast. Paryż zobowiązał się do całkowitej rezygnacji z silników Diesla do czasu Igrzysk Olimpijskich w 2024 r., co wymagałoby zakazu wjazdu dla pojazdów z certyfikatem Crit'Air 2 — wszystkich diesli zarejestrowanych po 2011 r. Te ambicje nie zostały jednak zrealizowane po serii ustępstw. Zakaz dla pojazdów Crit'Air 3 — diesli sprzed 2011 r. i aut benzynowych sprzed 2006 r. — był przekładany trzykrotnie, zanim oficjalnie wszedł w życie 1 stycznia 2025 r. Mimo że zakaz obowiązuje od ponad roku, żaden kierowca nie otrzymał przewidzianego mandatu w wysokości 68 euro z powodu braku sprawnych radarów do wideoprzekazów oraz przedłużonego „okresu edukacyjnego”, co według krytyków całkowicie podważyło sens tych działań.

Odrzucenie rządowego kompromisu w sprawie wyboru władz lokalnych (192 do 149) Przed ostatecznym głosowaniem nad całością ustawy rząd podjął próbę zachowania podstawy prawnej dla ZFE, proponując poprawkę dającą samorządom swobodę decyzji o utrzymaniu lub likwidacji stref na swoim terenie. Zgromadzenie Narodowe odrzuciło tę propozycję stosunkiem 192 (głosów do 149) — głosów przeciwko rządowej poprawce kompromisowej w sprawie ZFE. Tym samym w mocy pozostał artykuł o całkowitym zniesieniu stref, wprowadzony do projektu przez poprawki Zjednoczenia Narodowego oraz Republikanów. Przeciwko kompromisowi opowiedziała się nietypowa koalicja: RN i Republikanie odrzucili go z prawej strony, natomiast Francja Niepokorna i Zieloni z lewej. Niepokorni od dawna wspierali likwidację stref, a Zieloni uznali poprawkę za bezskuteczną z punktu widzenia ochrony środowiska. Mathieu Lefèvre, minister delegowany ds. relacji z parlamentem w rządzie Lecornu, bronił stref, wskazując, że funkcjonują one w 14 krajach UE, i podając za przykład Londyn oraz Berlin. Po odrzuceniu kompromisu grupy RN, UDR, LR, MoDem i Horizons niemal jednomyślnie poparły całą ustawę. Dwie ostatnie formacje liczą jednak na to, że Rada Konstytucyjna ostatecznie uchyli artykuł o likwidacji ZFE jako przepis zbyt odbiegający od pierwotnego zakresu projektu ustawy.

„„Zapobiegają one tysiącom przedwczesnych zgonów (i) udowodniły swoją skuteczność”” — Mathieu Lefèvre via SudOuest.fr

„„Proszę spróbować wytłumaczyć ludziom, że muszą kupić (elektryczne) samochody za 40 000 euro”” — Pierre Meurin via BFMTV

Była minister ekologii wyraża żal z powodu wyniku głosowania Agnès Pannier-Runacher, była minister transformacji ekologicznej i obecna posłanka z Pas-de-Calais, wydała oświadczenie ostro sprzeciwiające się wynikom głosowania. Przyjęty przepis określiła mianem „końca stref niskiej emisji — polityki publicznej, która ma na celu ograniczenie zanieczyszczenia powietrza i jego szkodliwego wpływu na zdrowie dziesiątek tysięcy Francuzów, zwłaszcza dzieci”. Zauważyła też, że podobne rozwiązania istnieją we wszystkich większych europejskich demokracjach. „„Głęboko żałuję tego, co właśnie wydarzyło się w Zgromadzeniu Narodowym”” — Agnès Pannier-Runacher via Franceinfo Dodała, że ten wynik jest sprzeczny z interesami obywateli. Jej reakcja pokazała podziały w obozie rządowym — spora część deputowanych makronistów nie chciała rezygnować z rozwiązania uznawanego za ekologiczny symbol pierwszej kadencji Emmanuela Macrona, choć zabrakło im głosów, by zapobiec likwidacji stref. Grupy lewicowe zagłosowały przeciwko całej ustawie, nazywając ją szkodliwą dla środowiska i krytykując niezdolność centrum do realizacji wiarygodnego programu ekologicznego.

„„Wyzwania te nie idą w kierunku interesów narodu francuskiego”” — Agnès Pannier-Runacher via Franceinfo

Ustawa liczy ponad 100 artykułów i obejmuje centra danych oraz organy doradcze Dokument o „uproszczeniu życia gospodarczego” znacznie urósł podczas dwuletnich prac parlamentarnych, osiągając w finale ponad 100 artykułów. Oprócz likwidacji ZFE i złagodzenia ZAN, tekst ma na celu zmniejszenie obciążeń regulacyjnych dla firm, zniesienie około dwudziestu organów doradczych (według Iana Boucarda z Republikanów) oraz ułatwienie budowy centrów danych. Promotorzy ustawy przyznali, że nie jest to kompleksowa reforma deregulacyjna, a raczej projekt eklektyczny. RN przedstawiło zniesienie ZFE jako zwycięstwo sprawiedliwości społecznej; Pierre Meurin nazwał strefy „mechanizmem separatystycznym, który pod pretekstem czystego powietrza odbiera najbiedniejszym Francuzom dostęp do dużych miast”. Stowarzyszenie „40 millions d'automobilistes” nazwało decyzję „historycznym zwycięstwem”, natomiast organizacja ekologiczna Respire uznała ją za „bezprecedensowy regres zdrowotny”, a jej przewodnicząca Karima Delli potępiła sygnał wysłany w kwestii priorytetów zdrowia publicznego.

Wyniki głosowania nad zniesieniem ZFE: Całość ustawy o uproszczeniu (before: W toku, after: Przyjęta 275 do 225); Rządowa poprawka kompromisowa (wybór samorządów) (before: Zaproponowana, after: Odrzucona 192 do 149)