W Maastricht odkryto szkielet mogący należeć do d’Artagnana

Archeolodzy w Maastricht, w Holandii, uważają, że mogli odnaleźć szkielet Charles’a de Batz de Castelmore, historycznego francuskiego żołnierza, który zainspirował d’Artagnana z powieści Aleksandra Dumasa. Do odkrycia doszło po częściowym zawaleniu podłogi kościoła św. Piotra i Pawła w dzielnicy Wolder w lutym 2026 roku. Pracownicy prowadzący naprawy natrafili na szczątki pod miejscem dawnego ołtarza, czyli w lokalizacji historycznie zarezerwowanej dla monarchów i osób wysokiego stanu. Wspólnie ze szkieletem badacze znaleźli kulę muszkietową osadzoną w okolicy klatki piersiowej oraz francuską monetę z 1660 roku. Oba znaleziska odpowiadają relacjom o śmierci d’Artagnana. Odkrycie opisała w środę holenderska stacja RTL oraz kilka lokalnych mediów.

Próbki DNA pobrane 13 marca z zębów szkieletu trafiły do laboratorium w Monachium w Niemczech. Tam zostaną porównane z materiałem genetycznym potomka rodu De Batz, którego linia ojcowska nadal istnieje w południowej Francji, niedaleko Awinionu. Wyniki mają być gotowe w ciągu kilku tygodni.

Kanonik mówi o 99 procentach pewności, archeolog zachowuje ostrożność Diakon Jos Valke, obecny przy pierwszych pracach wykopaliskowych, mówił o niemal całkowitej pewności co do tożsamości szczątków. „Nikt wcześniej tam nie kopał. Zaniemówiliśmy, gdy znaleźliśmy pierwszą kość.” — Jos Valke via L1 Nieuws Valke powiedział BBC, że jest w 99 procentach pewien, iż szkielet należy do Charles’a de Batz de Castelmore. Jako argument wskazał miejsce pochówku, kulę muszkietową i monetę z 1660 roku. Dodał, że w chwili śmierci d’Artagnana pod ołtarzem grzebano wyłącznie członków rodzin królewskich lub inne ważne osoby. Główny archeolog Wim Dijkman, który od 28 lat szuka grobu d’Artagnana, przyjął bardziej powściągliwe stanowisko. „Prowadzimy badania na najwyższym poziomie. Chcemy mieć absolutną pewność — albo jak największą — czy to rzeczywiście słynny muszkieter, który zmarł tutaj, pod Maastricht.” — Wim Dijkman via Reuters Dijkman powiedział regionalnej stacji Omroep Limburg, że jako naukowiec musi poczekać na wyniki DNA, choć przyznał, że wiąże z nimi duże nadzieje i traktuje to znalezisko jako możliwy punkt kulminacyjny swojej kariery. Szkielet przeniesiono już do instytutu archeologicznego w Deventer, we wschodniej części Holandii, gdzie będą prowadzone dalsze badania.

Śmierć w 1673 roku, letni pochówek i wieki tajemnicy Charles de Batz de Castelmore, znany jako d’Artagnan, był francuskim żołnierzem służącym Ludwikowi XIV jako kapitan muszkieterów gwardii. Zmarł 25 czerwca 1673 roku podczas oblężenia Maastricht, będącego częścią wojny francusko-holenderskiej, po trafieniu kulą muszkietową w gardło. Według miejskich dokumentów cytowanych w źródłowych artykułach sierżant o nazwisku Saint-Léger znalazł d’Artagnana martwego, z roztrzaskaną szyją. Ponieważ był środek lata, a przewiezienie ciała do Francji było logistycznie niemożliwe, przypuszczano, że francuska armia pochowała go w pobliżu swojego obozu, przy kościele w ówczesnej wiosce Wolder. Francuska historyczka Odile Bordaz wysunęła w 2008 roku hipotezę, że d’Artagnan został pochowany w tym kościele, obok francuskiego obozu wojskowego, choć aż do teraz nie przeprowadzono tam wykopalisk, które pozwoliłyby sprawdzić tę teorię. Oblężenie Maastricht trwało od 13 czerwca do 26 czerwca 1673 roku i było francuską ofensywą mającą na celu zdobycie strategicznie ważnego, ufortyfikowanego miasta podczas wojny francusko-holenderskiej. D’Artagnan dowodził jednym z francuskich regimentów atakujących od tyłu wraz ze swoimi muszkieterami, przedarł się przez umocnienia i zginął od trafienia. Jego pochówku nigdy nie odnotowano w archiwach kościelnych, dlatego miejsce spoczynku pozostawało nieznane przez ponad trzy i pół wieku. Częściowe zawalenie podłogi w lutym 2026 roku otworzyło pierwszą możliwość zbadania tego miejsca, ponieważ wcześniej pod kościołem nie prowadzono żadnych wykopalisk. Badacze zaznaczają, że jak dotąd nic nie wyklucza hipotezy, iż szczątki należą do historycznego muszkietera.

Od gaskońskiego żołnierza do globalnej ikony kultury Charles de Batz de Castelmore był za życia postacią stosunkowo mało znaną. W kręgu francuskiego dworu uchodził przede wszystkim za zaufanego człowieka Ludwika XIV. Jak podają źródła, król miał powiedzieć swojej żonie Marii Teresie po otrzymaniu wiadomości o śmierci d’Artagnana: „I have lost d'Artagnan, in whom I had complete trust and who was capable of anything.” (Straciłem d’Artagnana, któremu całkowicie ufałem i który był zdolny do wszystkiego.) — Louis XIV via Il Messaggero Jego sława rozeszła się po świecie dopiero po publikacji przez Aleksandra Dumasa powieści „Trzej muszkieterowie” w 1844 roku. Autor przedstawił go jako czwartego muszkietera obok fikcyjnych bohaterów Athosa, Portosa i Aramisa. Powieść, choć według źródłowych artykułów nie była wierna historycznej rzeczywistości, przekształciła d’Artagnana w ikonę kultury i bohatera narodowego we Francji. W Maastricht stoi nawet jego pomnik, upamiętniający go jako symbol odwagi i przyjaźni. Ojczysta linia rodu De Batz, zachowana w pobliżu Awinionu, stanowi teraz wzorzec genetyczny, z którym laboratorium w Monachium porównuje szkielet z Maastricht. Naukowcy powiedzieli, że wyniki DNA, spodziewane w najbliższych tygodniach, mogą rozstrzygnąć jedną z najbardziej trwałych historycznych zagadek wczesnonowożytnej Europy. Najważniejsze etapy odkrycia d’Artagnana: — ; — ; — ; — ; —