Mette Frederiksen złożyła dymisję po wyborach. Dania bez większości

Premier Danii Mette Frederiksen złożyła w środę, 25 marca 2026 roku, dymisję swojego rządu na ręce króla Frederika X. Stało się to po wyborach parlamentarnych, które przyniosły mocno rozdrobniony Folketing i nie dały żadnemu blokowi jasnej drogi do władzy. Socjaldemokraci pozostali największą partią, według watson.ch zdobywając 21,9 proc. głosów, ale wynik ten oznacza ich najsłabszy rezultat od ponad wieku. Frederiksen przyznała, że odchodząca trzypartyjna koalicja, „delikatnie mówiąc”, nigdy nie cieszyła się popularnością wśród duńskich wyborców. Mimo dymisji dała do zrozumienia, że zamierza dalej rządzić i szuka nowej, szerszej koalicji. Wybory przyniosły rekordową liczbę partii w parlamencie. Do Folketingu weszło 12 ugrupowań, które przekroczyły próg 2 proc., podał der Standard.

Historyczne straty obu głównych partnerów koalicji Wybory przyniosły dotkliwy werdykt wobec dwóch największych partii w odchodzącym rządzie Frederiksen. Socjaldemokraci stracili 12 mandatów wobec poprzedniego wyniku i zapisali na koncie najsłabszy od ponad 100 lat udział w głosowaniu. Ich partner koalicyjny, liberałowie znani jako Venstre, których liderem jest wicepremier i minister obrony Troels Lund Poulsen, wypadli relatywnie jeszcze gorzej. Według watson.ch uzyskali najgorszy wynik w historii partii, z 10,1 proc. głosów. Wielu duńskich wyborców nie wybaczyło Frederiksen zniesienia jednego ze świąt państwowych, aby sfinansować dozbrajanie armii, podał watson.ch. Jak zauważył der Standard, era dużych partii dominujących w duńskiej polityce w praktyce dobiegła końca, ponieważ głosy rozproszyły się między rekordową liczbę ugrupowań parlamentarnych.

Czerwony blok: 84, Moderaterne: 14, Niebieski blok: 77

Decydujący głos ma ugrupowanie Larsa Løkke Rasmussena Ponieważ czerwony blok partii lewicowych zdobył 84 mandaty, a niebieski blok partii centroprawicowych i konserwatywnych 77, żadna ze stron nie osiągnęła wymaganej większości 90 mandatów w 179-miejscowym Folketingu. Pomiędzy nimi znalazła się centrowa partia Moderaterne Larsa Løkke Rasmussena, która zdobyła 14 mandatów i jest dziś ugrupowaniem mogącym przechylić szalę. Rasmussen, który pełni też funkcję ministra spraw zagranicznych, odegrał podobną rolę po wyborach w 2022 roku, a ostatecznie wszedł do rządu Frederiksen jako szef dyplomacji. Politolog Rune Stubager z Uniwersytetu w Aarhus ocenił wynik wprost. „W tych wyborach jest tylko jeden prawdziwy zwycięzca: Moderaci. Znaleźli się tam, gdzie czują się najlepiej, czyli w roli decydującego ugrupowania.” — Rune Stubager via watson.ch Frederiksen zasugerowała, że wolałaby utworzyć szeroką koalicję obejmującą zarówno partie lewicowe, jak i Moderaterne, choć partie centroprawicowe także zabiegają o poparcie centrum.

Niepewność na świecie przyspiesza rozmowy o rządzie Frederiksen uzasadniła potrzebę szybkich rozmów koalicyjnych sytuacją międzynarodową, wskazując na tempo globalnych zmian jako powód, dla którego Dania nie może pozwolić sobie na dłuższą polityczną próżnię. „Nasz świat zmienia się w tempie i z siłą, jakich nie widzieliśmy za naszego życia.” — Mette Frederiksen via watson.ch Powiedziała nadawcy DR, że w obecnych niepewnych czasach Dania potrzebuje szybko stabilnego rządu, a w negocjacjach będą ważyły się kwestie polityki bezpieczeństwa i Grenlandii. Rządy mniejszościowe są w Danii czymś normalnym, więc Frederiksen nie potrzebuje ściśle 90-mandatowej większości — liczy się przede wszystkim to, by nie powstała większość przeciwko niej. W sprawie polityki bezpieczeństwa i Grenlandii partie są w dużej mierze zgodne, co może ułatwić wypracowanie porozumienia. W Danii od dawna istnieje tradycja rządów mniejszościowych i koalicyjnych, a w czasach nowożytnych żadna partia nie zdobyła samodzielnej większości w Folketingu. Wybory w 2022 roku również przyniosły rozdrobniony wynik, po którym Frederiksen utworzyła szeroką trzypartyjną koalicję obejmującą polityczne centrum i wciągnęła do niej zarówno liberałów, jak i nowo utworzoną przez Rasmussena partię Moderaterne. Rasmussen wcześniej pełnił funkcję premiera Danii przez dwie nienastępujące po sobie kadencje, a po odejściu z Venstre odbudował swoją pozycję polityczną, zakładając Moderaterne. Pierwsza telewizyjna debata wszystkich 12 liderów partii odbyła się w środę, co oznacza, że formalne negocjacje koalicyjne mają rozpocząć się na poważnie w najbliższych dniach.