Mojtaba Chamenei nowym przywódcą Iranu. Niejasne są jego stan i miejsce pobytu

Mojtaba Chamenei, ogłoszony trzecim Najwyższym Przywódcą Iranu w marcu 2026 roku po śmierci swojego ojca Alego Chameneiego w czasie ataku na ich rezydencję w Teheranie, pozostaje w centrum niepewności dotyczącej własnego zdrowia i miejsca pobytu. W międzynarodowych mediach pojawiają się sprzeczne relacje, według których ma przebywać w szpitalu w Rosji, być ranny albo nawet nie żyć. Zmiana władzy w Teheranie dokonała się w warunkach przemocy, tajemnicy i wzmożonej uwagi zagranicy. Dziennik The Telegraph opublikował nagrania oraz szczegóły ataku, w którym zginął starszy Chamenei i inni członkowie rodziny. Zgromadzenie Ekspertów wybrało Mojtabę Chameneiego na następcę, ale w obecnych okolicznościach nie jest jasne, czy może realnie wykonywać władzę. Według Irish Independent Mojtaba miał w czasie tego samego ataku, w którym zginął jego ojciec, znaleźć się o sekundy od śmierci. To sprawia, że formalna sukcesja należy do najbardziej burzliwych w historii Islamskiej Republiki.

Sprzeczne relacje zaciemniają obraz losu nowego przywódcy Tajemnica wokół obecnego stanu Mojtaby Chameneiego pogłębia się, ponieważ w obiegu międzynarodowym krąży wiele wzajemnie wykluczających się wersji wydarzeń. Portugalski Observador informował, że według różnych doniesień Mojtaba przebywa w szpitalu w Rosji, został ranny podczas spaceru po ogrodzie swojej rezydencji albo zmarł. Belgijski nadawca VRT NWS analizował, dlaczego pogłoski o śmierci lub niezdolności do sprawowania funkcji zarówno nowego przywódcy Iranu, jak i izraelskiego premiera okazały się tak trwałe i trudne do obalenia. Rumuński Adevarul podał, że ujawnione nagrania rzucają światło na okoliczności, w których Mojtaba mógł przeżyć ataki na rezydencję w Teheranie. Żadna oficjalna informacja o jego dokładnym stanie zdrowia ani miejscu pobytu nie została niezależnie potwierdzona. Nieprzejrzystość irańskiego państwa dodatkowo utrudnia ocenę sytuacji z zewnątrz. Irish Times opisał sukcesję jako finał długiej wewnętrznej rywalizacji o to, kto zastąpi Alego Chameneiego. Proces ten miał trwać od lat, jeszcze przed gwałtownymi wydarzeniami z marca 2026 roku.

Urząd Najwyższego Przywódcy w Iranie powstał po rewolucji islamskiej z 1979 roku, a pierwszą osobą na tym stanowisku był ajatollah Ruhollah Chomejni. Ali Chamenei zastąpił Chomejniego i sprawował tę funkcję przez dziesięciolecia, należąc do najdłużej urzędujących przywódców państw na świecie. Proces sukcesji w Islamskiej Republice historycznie pozostawał nieprzejrzysty i był prowadzony za zamkniętymi drzwiami przez Zgromadzenie Ekspertów. Mojtaba Chamenei od dawna był wskazywany jako możliwy następca swojego ojca ze względu na opisywane związki z IRGC oraz rolę w nadzorze nad milicją Basij.

Żona i siostra zginęły razem ze starszym Chameneim Atak na rezydencję rodziny Chamenei w Teheranie doprowadził, według relacji źródeł, do kilku ofiar śmiertelnych wśród bliskich. Jak podał Irish Independent, wśród zabitych znaleźli się żona Mojtaby Chameneiego oraz jedna z jego sióstr. W tym samym ataku zginął również jego ojciec Ali Chamenei. The Telegraph opublikował szczegóły ataku wraz z materiałem wideo, przedstawiając jeden z najbardziej szczegółowych publicznie dostępnych opisów tego zdarzenia. Polski portal Gazeta.pl pisał o ustaleniach The Telegraph, zwracając uwagę, że nagranie i szczegóły ujawnione przez brytyjski dziennik stanowiły ważny moment w międzynarodowym relacjonowaniu tych wydarzeń. Śmierć starszego Chameneiego, zabicie członków rodziny i doniesienia o tym, że sam Mojtaba był bliski śmierci, od pierwszych dni obciążyły nową władzę pytaniami o jej legitymację i stabilność.

Doniesienia wywiadu USA o życiu prywatnym Mojtaby wywołały reakcję Trumpa Osobny spór dotyczy twierdzeń przypisywanych amerykańskim służbom wywiadowczym na temat życia prywatnego Mojtaby Chameneiego. Według rumuńskiej Libertatei i francuskiego dziennika Le Parisien służby wywiadowcze Stanów Zjednoczonych miały twierdzić, że Mojtaba Chamenei jest gejem. Gdyby informacja ta była prawdziwa, miałaby daleko idące konsekwencje ze względu na irańskie prawo i teokratyczny charakter państwa, któremu teraz ma przewodzić. Le Parisien podał, że doniesienie to miało wywołać rozbawioną reakcję Donalda Trumpa. Te twierdzenia nie zostały niezależnie potwierdzone. Ich źródłem, jak opisują media, mają być informacje ze środowiska wywiadowczego, a nie oficjalne publiczne oświadczenie. Pojawienie się takich doniesień dokładnie w momencie zmiany przywództwa pokazuje skalę wyzwań, przed którymi staje nowy Najwyższy Przywódca Iranu. Chodzi nie tylko o napięcia wewnątrz irańskiego establishmentu politycznego, ale także o międzynarodowe środowisko informacyjne, kształtowane przez konkurencyjne narracje wywiadowcze. Zgodnie z jego biografią rejestrową Mojtaba Chamenei urodził się 8 września 1969 roku w Meszhedzie, w północno-wschodnim Iranie, i jest drugim dzieckiem oraz synem zmarłego Alego Chameneiego.