Nowa Zelandia nadaje angielskiemu status języka urzędowego, wywołując burzliwą debatę

Nowozelandzki parlament uchwalił kontrowersyjną ustawę nadającą językowi angielskiemu status urzędowy, co wywołało burzliwą debatę na temat tożsamości narodowej i relacji z ludnością Maorysów. Rządowa koalicja premiera Christophera Luxona, złożona z partii Narodowej, populistycznej Nowej Zelandii Najpierw oraz ACT, przegłosowała projekt w czwartek. Inicjatorem ustawy jest partia Nowa Zelandia Najpierw, której lider, Winston Peters, pełni funkcję wicepremiera. Krytycy, w tym opozycyjna Partia Pracy, Zieloni i Partia Maoryska, zarzucają koalicji cyniczny manewr polityczny obliczony na zdobycie poparcia konserwatywnego elektoratu oraz odwrócenie uwagi od bieżących problemów gospodarczych i społecznych, takich jak wysoka inflacja i kryzys w służbie zdrowia. Nowa Zelandia, będąca dawniej brytyjską kolonią, przez większość swojej historii nie posiadała ustawowo określonego języka urzędowego. Dopiero w 1987 roku, po wieloletnich kampaniach aktywistów maoryskich, język maoryski (te reo) uzyskał ten status, co było kamieniem milowym w procesie rewitalizacji rdzennej kultury po latach polityki asymilacji. W 2006 roku uznano również nowozelandzki język migowy. W praktyce jednak angielski od dawna dominuje w administracji, biznesie i mediach, będąc językiem „wspólnym” dla niemal całego społeczeństwa. Zarzuty o cynizm wynikają z faktu, że angielski jest już językiem powszechnie używanym przez ponad 95% mieszkańców. Przeciwnicy ustawy, tacy jak członkini parlamentu z Partii Maoryskiej, Hana-Rawhiti Maipi-Clarke, uważają ten krok za symboliczny atak na maoryską kulturę i kolejny przejaw tzw. „wojny kulturowej” prowadzonej przez prawicową koalicję. Premier Luxon odpiera te zarzuty, argumentując, że formalne uznanie angielskiego za język urzędowy jest gestem uznania dla jego roli jako spoiwa narodowego. „English is the language that the vast majority of New Zealanders speak and that unites us as a country. It is right that we recognize that.” (Angielski jest językiem, którym posługuje się większość Nowozelandczyków i który łączy nas jako naród. Uznanie tego faktu jest właściwe.) — Christopher Luxon Nie uspokoiło to nastrojów, o czym świadczą protesty, które odbyły się przed gmachem parlamentu w Wellington. Debata odsłania głębsze napięcia w nowozelandzkim społeczeństwie. Dla wielu Maorysów język te reo jest kluczowym elementem tożsamości i walki o równouprawnienie. Jego rewitalizacja, wspierana przez państwową agencję Te Taura Whiri i te Reo Māori, postrzegana jest jako proces naprawczy. Obecna decyzja, choć technicznie nie odbiera statusu językowi maoryskiemu, w symboliczny sposób deprecjonuje jego wyjątkowość, stawiając go na równi z wszechobecnym angielskim. Sprawa ujawnia również wewnętrzne rozterki w łonie koalicji rządzącej. Partia Narodowa premiera Luxona była początkowo niechętna projektowi, ostatecznie jednak uległa presji bardziej radykalnego partnera koalicyjnego, partii Nowa Zelandia Najpierw, dla której temat ten stanowi sztandarowe postulaty. Eksperci i komentatorzy wskazują, że cała sprawa może mieć poważne konsekwencje dla społecznej spójności Nowej Zelandii. Symboliczne gesty w dziedzinie kultury i języka często wywołują silniejsze reakcje niż zmiany czysto praktyczne. Ustawa może też podważyć zaufanie do traktatu z Waitangi, który stanowi fundament relacji między rządem a ludnością Maorysów. Działacze społeczni obawiają się, że może to zahamować postępy w dziedzinie dwujęzycznej edukacji i promocji kultury maoryskiej w przestrzeni publicznej. Niektórzy analitycy polityczni interpretują ten ruch jako próbę mobilizacji elektoratu konserwatywnego przed przyszłymi wyborami. Temat języka i tożsamości narodowej skutecznie dzieli opinię publiczną i odwraca uwagę od trudnych kwestii społeczno-gospodarczych. Dla rządu premiera Luxona, borykającego się z niskimi notowaniami, może to być sposób na odzyskanie inicjatywy politycznej. „It's a classic piece of symbolic politics. The government is looking for an issue that divides the opposition and rallies its own base, and language fits the bill perfectly.” (To klasyczny przykład polityki symbolicznej. Rząd szuka tematu, który podzieli opozycję i zjednoczy jego bazę wyborczą, a język idealnie się do tego nadaje.) — Anonymous political analyst Przyszłość pokaże, czy ta taktyka przyniesie zamierzone efekty polityczne, czy jedynie pogłębi istniejące już podziały.

Perspektywy mediów: Liberalne i lewicowe media, takie jak The Guardian, przedstawiają decyzję jako cyniczny, prawicowy manewr polityczny, który szkodzi postępom w relacjach z Maorysami i stanowi element wojny kulturowej. Prawicowe i konserwatywne platformy oraz zwolennicy rządu przedstawiają ustawę jako długo oczekiwane uznanie oczywistego faktu historycznego i społecznego oraz przywrócenie równowagi w debacie o tożsamości narodowej.