Eksperci o możliwych protestach w Rosji: gospodarka kluczem, nie wojna

W drugą rocznicę pełnoskalowej inwazji na Ukrainę analitycy i politolodzy intensywnie rozważają, co mogłoby doprowadzić do wybuchu masowych protestów w Rosji. Wnioski płynące z analiz są jednoznaczne – głównym zagrożeniem dla stabilności reżimu Władimira Putina są problemy gospodarcze, a nie sytuacja na froncie. Jeden z komentatorów politycznych stwierdził, że „economy could be a reason for possible protests, not the course of war.” (gospodarka może być powodem ewentualnych protestów, a nie przebieg wojny.) — politolog Ta opinia znajduje odzwierciedlenie w szerszej dyskusji, gdzie kluczowym wątkiem jest poszukiwanie „jedynym możliwego czynnika” mobilizacji społecznej. Od początku rządów Władimira Putina na przełomie wieków, Rosja stopniowo ewoluowała w kierunku systemu autorytarnego. Po masowych protestach w latach 2011-2012 oraz po aneksji Krymu w 2014 roku, Kreml systematycznie ograniczał przestrzeń społeczną i tłumił wszelką opozycję, co kulminowało w latach przed wojną. Dr Tomasz Sadłowski, analityk ds. Rosji, w wywiadzie dla portalu obronnego podkreśla, że od 2022 roku kraj ten wszedł w fazę intensywnego „totalitarnego eksperymentu”. Zdaniem eksperta wojna z Ukrainą nie jest bliska końcowi, lecz stanowi dopiero początek głębokiej transformacji państwa. „To dopiero początek, a nie bliski koniec totalistycznego eksperymentu” — dr Tomasz Sadłowski. Jego analiza wskazuje, że konflikt posłużył reżimowi do dalszego wzmocnienia kontroli nad społeczeństwem, marginalizacji pozostałości opozycji oraz budowy państwa opartego na militarystycznej i szowinistycznej propagandzie. Media zastanawiają się, co konkretnie mogłoby sprawić, że Rosjanie masowo wyjdą na ulice, pytając retorycznie: „To sprawi, że Rosjanie wyjdą na ulicę?”. Odpowiedzią ma być właśnie drastyczne pogorszenie warunków życia. Ewolucja sytuacji w Rosji od początku wojny: 24 lutego 2022 — Początek inwazji; wrzesień 2022 — Częściowa mobilizacja; marzec 2024 — Reelekcja Putina; luty 2026 — Debata ekspertów Głównym tematem rozważań jest zatem gospodarka. Pomimo pozornej stabilności finansowej państwa, wspartej wysokimi cenami surowców w pierwszych latach wojny, eksperci wskazują na rosnące obciążenie społeczeństwa. Długotrwały konflikt, utrzymywanie licznej armii oraz koszty odbudowy okupowanych terenów stopniowo wyczerpują rezerwy. Pogłębiające się problemy, takie jak inflacja, niedobory niektórych towarów czy spadające realne dochody ludności, stanowią potencjalny zarzewie niezadowolenia. W przeciwieństwie do klęsk militarnych, które propaganda Kremla potrafi przedstawić jako „taktyczne przegrupowania” lub zwycięstwa, trudności ekonomiczne bezpośrednio uderzają w każdego obywatela i trudniej je zamaskować. W systemie pozbawionym wolnych mediów i instytucji społeczeństwa obywatelskiego, nagła erupcja gniewu z powodu biedy może okazać się nieprzewidywalna i trudna do stłumienia.