Wczesny przypadek boreliozy odnotowany w Niemczech w marcu, kleszcze już aktywne

Niemcy mierzą się z wyjątkowo wczesnym początkiem sezonu na kleszcze w 2026 roku. Jak podają czołowe media, w pierwszych dniach marca odnotowano już pierwszy potwierdzony przypadek boreliozy w kraju, co sygnalizuje przedwczesną aktywność tych groźnych pajęczaków. Eksperci wiążą to zjawisko z łagodnymi warunkami zimowymi, które panowały w wielu regionach Niemiec. Kleszcze z rodzaju Ixodes, główne wektory boreliozy w Europie Środkowej, są aktywne zazwyczaj od wczesnej wiosny do późnej jesieni, przy temperaturach przekraczających około 7-10 stopni Celsjusza. Ich cykl rozwojowy trwa od dwóch do trzech lat, a na każdym etapie (larwa, nimfa, imago) potrzebują krwiokresnego posiłku, by przejść do kolejnego stadium. Łagodne zimy, będące jednym z efektów zmian klimatycznych, znacząco poprawiają przeżywalność kleszczy, prowadząc do wzrostu ich populacji i wydłużenia okresu aktywności. Zagrożenie nie jest zlokalizowane w jednym landzie. Doniesienia wskazują, że kleszcze są aktywne już na terenie całych Niemiec. Oznacza to, że ryzyko ukłucia istnieje nie tylko podczas leśnych wędrówek w Bawarii czy Badenii-Wirtembergii, znanych z endemicznego występowania kleszczowego zapalenia mózgu (FSME), ale także w parkach miejskich, ogrodach działkowych i na terenach zielonych wokół miast. Niemieckie instytucje zdrowia publicznego, takie jak Robert Koch-Institut (RKI), od lat monitorują rozprzestrzenianie się chorób odkleszczowych. W przypadku FSME istnieje mapa obszarów ryzyka, na których szczepienia są szczególnie zalecane. Jednak dla boreliozy, której częstość występowania jest wyższa i mniej zależna od konkretnych enklaw, takie precyzyjne mapowanie jest trudniejsze, a czujność musi być zachowana wszędzie. W odpowiedzi na wczesne doniesienia, lekarze i eksperci ds. ochrony zdrowia przypominają podstawowe zasady profilaktyki. Kluczowe jest odpowiednie ubranie się podczas pobytu na łonie natury: długie spodnie wpuszczone w skarpetki oraz jasne kolory, na których łatwiej dostrzec wędrującego kleszcza. Konieczne jest stosowanie repelentów zawierających substancje aktywne takie jak DEET lub ikarydyna. Po powrocie do domu należy dokładnie obejrzeć całe ciało, ze szczególnym uwzględnieniem pach, pachwin, zgięć kolanowych i skóry za uszami – miejsc, gdzie skóra jest cieńsza i cieplejsza. „Milde Winter führen zu einer höheren Zeckenpopulation und einem früheren Beginn ihrer Aktivität. Das erhöht das Risiko der Krankheitsübertragung und erfordert von uns eine frühere Wachsamkeit.” (Łagodne zimy prowadzą do wzrostu liczebności kleszczy i wcześniejszego początku ich aktywności. To zwiększa ryzyko przenoszenia chorób i wymaga od nas wcześniejszej czujności.) — Jörg Hacker, przewodniczący Niemieckiej Akademii Nauk Leopoldina W przypadku znalezienia kleszcza, należy go jak najszybciej usunąć za pomocą pęsety lub specjalnego przyrządu, chwytając jak najbliżej skóry i wykonując prosty, zdecydowany ruch. Nie wolno go wcześniej smarować tłuszczem ani spirytusem, co może sprowokować wymioty pajęczaka i zwiększyć ryzyko wtłoczenia patogenów do rany. do 30% — Kleszczy w niektórych regionach Niemiec może być nosicielami boreliozy Różnica między dwiema głównymi chorobami odkleszczowymi jest istotna. Kleszczowe zapalenie mózgu (FSME) jest chorobą wirusową, przeciwko której istnieje skuteczna szczepionka. Szczepienie jest rekomendowane przez Stałą Komisję Szczepień (STIKO) dla osób mieszkających, pracujących lub wypoczywających na obszarach ryzyka. Z kolei borelioza, wywoływana przez bakterie z rodzaju Borrelia, nie ma zatwierdzonej szczepionki dla ludzi. Jej wczesne rozpoznanie (charakterystyczny rumień wędrujący) i leczenie antybiotykami jest kluczowe dla uniknięcia późnych, poważnych powikłań. W obliczu wczesnej aktywności kleszczy w 2026 roku, niemieckie służby zdrowia przypuszczalnie wzmocnią komunikację dotyczącą profilaktyki, a lekarze rodzinni będą zwracać większą uwagę na możliwość wystąpienia objawów chorób odkleszczowych u pacjentów, nawet o tej porze roku.