Unia Europejska szuka alternatyw dla ukraińskiego pożyczki po węcie Orbána

Unia Europejska stoi przed poważnym wyzwaniem instytucjonalnym po tym, jak premier Węgier Viktor Orbán zawetował zatwierdzenie nowej pożyczki dla Ukrainy. Decyzja Budapesztu wywołała natychmiastową i ostrą reakcję ze strony innych przywódców wspólnoty. Premier Polski Donald Tusk określił tę decyzję mianem „"atto di sabotaggio politico contro l'Ucraina".” (aktu sabotażu politycznego przeciw Ukrainie.) — Donald Tusk Również włoski minister spraw zagranicznych Antonio Tajani wyraził nadzieję, że Orbán zmieni zdanie po wyborach. Wspólnota jest jednak zdania, że pomoc dla Ukrainy musi płynąć nieprzerwanie i już poszukuje alternatywnych dróg finansowania, które pozwolą obejść weto.

Zasada jednomyślności w sprawach zagranicznych i bezpieczeństwa jest fundamentem polityki UE, dając każdemu państwu członkowskiemu prawo weta. W przeszłości blokowała ona m.in. wspólne stanowiska wobec konfliktu izraelsko-palestyńskiego, co prowadziło do krytyki efektywności wspólnej polityki zagranicznej. Sam Orbán nie tylko nie ustępuje, lecz także przechodzi do kontrofensywy werbalnej. Węgierski lider oskarżył Brukselę i Kijów o celową ingerencję w przebieg kampanii wyborczej na Węgrzech, która właśnie się rozpoczęła. W swoim przemówieniu otwierającym kampanię stwierdził, że „"la pace solo con me".” (Pokój może nadejść tylko ze mną.) — Viktor Orbán Z kolei węgierskie media bliskie rządowi posunęły się do stwierdzeń, że Ukraina celowo fomentuje chaos, aby doprowadzić do upadku rządu Orbána. Ta retoryka wskazuje na dalsze zaostrzenie się sporu w trakcie kampanii wyborczej.

W odpowiedzi na blokadę pojawiają się konkretne propozycje działania. Premier Estonii Kaja Kallas zasugerowała, że jeśli mechanizm pożyczki w ramach UE okaże się nieskuteczny, wspólnota może wrócić do bezpośredniego przekazywania Ukrainie zamrożonych rosyjskich aktywów. Inni przywódcy, jak premier Portugalii António Costa czy szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, zapowiedzieli bezpośrednie rozmowy z Orbánem w tej sprawie. Równocześnie Unia przyjęła nowy pakiet sankcji, tym razem wymierzony w ośmiu rosyjskich sędziów i funkcjonariuszy więziennictwa, odpowiedzialnych za łamanie praw człowieka.

Spór nie ogranicza się tylko do kwestii ukraińskiej. Węgry wraz ze Słowacją zgłosiły także zastrzeżenia polityczne wobec kolejnego pakietu sankcji przeciwko Rosji, co wskazuje na szerszą koordynację państw Grupy Wyszehradzkiej w oporze wobec polityki sankcyjnej UE. Luksemburg, poprzez swojego ministra spraw zagranicznych, wyraził rozczarowanie postawą Orbána, łącząc ją z sympatiami węgierskiego premiera wobec Władimira Putina i Donalda Trumpa oraz pragnieniem korzyści finansowych. Szwecja z kolei skrytykowała wykorzystywanie kwestii ukraińskiej jako celu w kampanii wyborczej, nazywając to działaniem nierozważnym. Cała ta sytuacja podkreśla głębokie podziały wewnątrz Unii Europejskiej i stawia pod znakiem zapytania jej zdolność do spójnego działania na arenie międzynarodowej w kluczowych kwestiach bezpieczeństwa.