Firma Microsoft zakończyła prace nad Projektem Silica, który umożliwia zapis danych w szklanych płytkach z możliwością ich przechowania przez nawet 10 000 lat. Technologia, choć obiecująca, ma poważne ograniczenia praktyczne, gdyż zapisanie pełnego, 4,8 TB nośnika zajmuje ponad 18 dni. Wyniki badań zespołu, kierowanego przez Antje Weisheita, opublikowano w czasopiśmie „Nature”. Oświadczenie firmy wskazuje na zamknięcie fazy badawczej, a nie na szybkie wdrożenie do komercyjnego użytku.
Szklane nośniki na 10 000 lat
Dane są zapisywane w postaci trójwymiarowych ubytków wypalanych laserem w prostokątnych płytkach z borokrzemianowego szkła o grubości około 2 mm.
Gigantyczny czas zapisu danych
Główną wadą technologii jest bardzo wolny proces zapisu. Uzupełnienie całej pojemności 4,8 terabajtów zajmuje ponad 18 dni.
Zamknięcie fazy badawczej
Oświadczenie Microsoftu sugeruje zakończenie projektu w obecnej formie, a nie deklarację dalszego rozwoju w kierunku produktu rynkowego.
Publikacja w prestiżowym piśmie
Szczegóły technologicznego przełomu opisano w artykule opublikowanym w renomowanym czasopiśmie naukowym „Nature”.
Microsoft ogłosił zakończenie prac nad Projektem Silica. Technologia ta polega na zapisie informacji w szklanych, prostokątnych płytkach o grubości około 2 milimetrów. Dane są wypalane w ich strukturze za pomocą lasera femtosekundowego, tworząc trójwymiarową siatkę tzw. woksli. Sam nośnik podczas odczytu pozostaje w bezruchu, a dane są odczytywane za pomocą światła spolaryzowanego i algorytmów uczenia maszynowego.
Problem archiwizacji danych cyfrowych na długie okresy czasu jest wyzwaniem od początku ery komputerowej. Taśmy magnetyczne, dyski twarde czy płyty optyczne ulegają degradacji w skali dziesięcioleci. Historyczne próby, takie jak mikrofilmy czy specjalne płyty CD, miały podobny cel, lecz nie zapewniały takiej trwałości i gęstości zapisu.
Jak podkreślono w artykule w „Nature”, kluczową zaletą jest niezwykła trwałość szklanych nośników, które mogą przetrwać w nienaruszonym stanie przez 10 000 lat, będąc odpornymi na wodę, pola magnetyczne, wysokie temperatury i fizyczne wstrząsy. Pozwalałoby to na stworzenie „archeologii cyfrowej” dla przyszłych pokoleń. Zespół badawczy, w którym kluczową rolę odegrała Antje Weisheit, wykorzystał tańsze szkło borokrzemianowe, co obniżyło koszty materiałów.
„This is an exciting step towards solving one of the biggest challenges of our time: how to preserve our digital heritage for future generations.” (To ekscytujący krok w kierunku rozwiązania jednego z największych wyzwań naszych czasów: jak zachować cyfrową spuściznę dla przyszłych pokoleń.) — Antje Weisheit
Mimo przełomowego charakteru, technologia ma poważne ograniczenia, które uniemożliwiają jej komercyjne zastosowanie w najbliższej przyszłości. Podstawowym problemem jest skrajnie wolny proces zapisu. Jak wynika z publikacji, wypełnienie całej pojemności nośnika, wynoszącej 4,8 terabajta, zajmuje ponad 18 dni. To czyni go niepraktycznym do codziennego użytku czy backupu. Oświadczenie firmy Microsoft, cytowane przez źródła, nie wskazuje na dalsze, intensywne prace rozwojowe, lecz raczej na zamknięcie etapu badań podstawowych.
Media technologiczne podkreślają przełomowy charakter odkrycia dla zachowania wiedzy ludzkości i widzą w nim odpowiedź na problem krótkotrwałości współczesnych nośników. | Krytyczne komentarze skupiają się na praktycznej bezużyteczności technologii ze względu na koszmarne czasy zapisu, uważając projekt za ciekawostkę badawczą bez realnej ścieżki wdrożenia.
Mentioned People
- Antje Weisheit — Naukowiec zaangażowany w Project Silica w Microsoft Research, cytowana w materiałach.
- Mustafa Suleyman — Szef Microsoft AI, wspomniany w kontekście szerszych działań firmy, choć nie bezpośrednio w związku z Project Silica.