Microsoft kończy fazę testów projektu Silica: dane przetrwają w szkle 10 tysięcy lat

Projekt Silica stanowi odpowiedź na narastający kryzys cyfrowej trwałości. Obecnie stosowane nośniki, takie jak dyski twarde czy taśmy magnetyczne, wymagają regularnej wymiany co kilka lat ze względu na postępującą degradację fizyczną. Szklane płytki opracowane przez Microsoft są natomiast odporne na zalania, wysokie temperatury, a nawet impulsy elektromagnetyczne. Proces zapisu polega na wypalaniu wewnątrz szklanego prostopłościanu mikroskopijnych ubytków, zwanych vokselami, które tworzą trójwymiarową strukturę danych. Odczyt odbywa się przy pomocy komputerowo sterowanych mikroskopów i zaawansowanych algorytmów sztucznej inteligencji. Przechowywanie informacji na trwałych nośnikach towarzyszy ludzkości od zarania dziejów, począwszy od sumeryjskich tabliczek glinianych i egipskich hieroglifów kuta w kamieniu, które przetrwały tysiąclecia. Mimo imponującej żywotności, technologia ta stoi przed wyzwaniami skali. Krytycy wskazują, że projekty badawcze takie jak teleskop Square Kilometer Array generują rocznie około 700 petabajtów danych, co wymagałoby produkcji ponad 140 tysięcy szklanych tafli każdego roku. Microsoft podkreśla jednak, że Silica nie ma zastąpić szybkich dysków SSD w komputerach osobistych, lecz stanowić fundament dla chmurowych archiwów przyszłości, gdzie priorytetem jest nieśmiertelność danych, a nie szybkość ich natychmiastowego zapisu. Inwestycja w szkło kwarcowe może drastycznie obniżyć koszty utrzymania centrów danych poprzez eliminację konieczności ciągłego przepisywania bibliotek cyfrowych. „Nasze wyniki demonstrują, że Silica może stać się rozwiązaniem problemu przechowywania archiwalnego w erze cyfrowej.” — Przedstawiciel Microsoft Research Wdrożenie systemu na skalę przemysłową wymaga jednak budowy nowej infrastruktury. Tradycyjne szafy serwerowe musiałyby zostać zastąpione przez zrobotyzowane laboratoria, w których autonomiczne wysięgniki manipulują szklanymi nośnikami. Choć faza testowa dobiegła końca, komercjalizacja technologii zajmie prawdopodobnie jeszcze kilka lat, zanim pierwsze korporacyjne archiwa zostaną przeniesione na kwarcowe płytki.