Szwajcarski kanton Berno odrzuca propozycję zmiany herbu z niedźwiedziem

Penis heraldycznego niedźwiedzia pozostanie widoczny na oficjalnym herbie kantonu Berno w Szwajcarii. Rada kantonu odrzuciła wszelkie propozycje zmiany tradycyjnego wizerunku, kończąc tym samym publiczną debatę, która przez kilka miesięcy dzieliła społeczeństwo. Decyzja, podjęta na początku marca 2026 roku, oznacza, że centralna postać herbu – czarny niedźwiedź na złotym polu – nadal będzie przedstawiana z czerwonym językiem, czerwonymi pazurami oraz z wyraźnie zaznaczonymi, czerwonymi genitaliami. Kontrowersje wokół tego elementu wybuchły pod koniec 2025 roku, gdy część polityków i mieszkańców zaczęła kwestionować jego aktualność i smak. Inicjatorami debaty byli radni kantonu z partii Socjaldemokratycznej (SP) oraz Zieloni, którzy złożyli interpelację w tej sprawie. Krytycy argumentowali, że wizerunek jest przestarzały i może być postrzegany jako niestosowny lub nawet obsceniczny w dzisiejszych czasach. Sugerowali złagodzenie przedstawienia poprzez usunięcie lub zredukowanie tego szczegółu, co ich zdaniem byłoby gestem dostosowania symboliki do współczesnych standardów. Przeciwko zmianie opowiedzieli się jednak historycy, heraldycy oraz liczni tradycjonaliści. Podkreślali oni, że wizerunek jest autentyczny i historycznie wierny, a nie wynikiem późniejszej obscenicznej manipulacji. Jak wskazywano w debacie, penis niedźwiedzia pojawiał się na oficjalnych przedstawieniach herbu przez stulecia. Próby jego usunięcia nazywano więc fałszowaniem historii i uleganiem nowoczesnej pruderyjności. „Der rote Penis? Das ist doch Geschichte. Wir können nicht einfach einen Teil unserer Geschichte auslöschen, weil er jemandem nicht gefällt.” (Czerwony penis? To przecież część historii. Nie możemy po prostu wymazać części naszej historii, ponieważ komuś się nie podoba.) — Nadja Pieren, radna kantonu Berno (SP) Herb Berna z wizerunkiem czarnego niedźwiedzia na złotym polu sięga co najmniej XIII wieku, a jego najwcześniejsze zachowane przedstawienia pochodzą z pieczęci miejskich z 1224 roku. Niedźwiedź od zawsze był symbolem miasta, a jego nazwa (Bern) według legendy pochodzi od pierwszego zwierzęcia upolowanego przez założyciela, Bertolda V von Zähringen, w tamtejszych lasach. W heraldyce europejskiej przedstawianie zwierząt z naturalistycznymi cechami anatomicznymi, w tym genitaliami, było częstą praktyką, mającą podkreślać siłę i płodność, choć w późniejszych wiekach wiele takich wizerunków zostało sterylizowanych. Decyzja rady kantonu spotkała się z przeważnie pozytywnym odbiorem w mediach szwajcarskich, które relacjonowały sprawę z dużą dozą ironii i humorystycznego dystansu. Tytuły artykułów często żartobliwie podkreślały absurdalność całej dyskusji z punktu widzenia zewnętrznego obserwatora. Sprawa herbu Berna wpisuje się w szerszą, choć niszową dyskusję w Szwajcarii dotyczącą modernizacji symboli państwowych i kantonalnych. W przeszłości podobne kontrowersje dotykały innych herbów, na przykład kantonu Appenzell Innerrhoden, którego godło przedstawia niedźwiedzicę z młodymi, czy miasta Zurych, z lwem o wysuniętym języku i pazurach. W każdym z tych przypadków zwyciężała argumentacja historycznej ciągłości i wierności tradycyjnemu wzorowi. Decyzja w Bernie potwierdza silny konserwatyzm w podejściu do dziedzictwa narodowego, gdzie wartość historycznej autentyczności przeważa nad współczesnymi trendami czy wrażliwościami. Debata, mimo swojego lokalnego i pozornie błachego charakteru, odsłoniła głębszy spór o to, jak społeczeństwo zarządza swoją symboliką i które narracje – tradycyjne czy progresywne – mają w niej pierwszeństwo.