Hiszpańska prawica zmienia taktykę: Feijóo otwiera się na PNV, napinając relacje z Vox

Alberto Núñez Feijóo, przewodniczący głównej hiszpańskiej partii opozycyjnej, Partii Ludowej (PP), wykonał znaczący zwrot taktyczny, otwierając się na dialog z Baskijską Partią Nacjonalistyczną (PNV). Kulminacją tego procesu było spotkanie w Madrycie z sekretarzem generalnym PNV, Aitorem Estebanem, które zakończyło miesiące publicznego dystansu i wzajemnych oskarżeń. Obie strony określiły rozmowy jako konstruktywne i mające na celu otwarcie nowego etapu relacji. Bezpośrednio przed spotkaniem Feijóo dokonał kluczowego gestu, publicznie wyrażając poparcie dla statutu autonomicznego Kraju Basków. „„Me gusta cómo es”” (Podoba mi się, jaki jest) — Alberto Núñez Feijóo – oświadczył lider opozycji, odcinając się tym samym od potencjalnie bardziej konfrontacyjnego stanowiska części hiszpańskiej prawicy wobec kwestii decentralizacji. Manewr ten ma oczywisty wymiar strategiczny. PP, dążąc do odzyskania władzy po przegranych z Partią Socjalistyczną (PSOE), znajduje się w skomplikowanych i delikatnych negocjacjach ze skrajnie prawicową partią Vox, swoim naturalnym, lecz niewygodnym sojusznikiem. Zbliżenie z PNV – ugrupowaniem o centroprawicowym profilu, lecz z wyraźnym nacjonalistycznym rdzeniem – stanowi próbę stworzenia alternatywnej opcji koalicyjnej lub przynajmniej zwiększenia presji na Vox. Feijóo chce pokazać, że ma więcej niż jedną kartę do zagrania i nie jest całkowicie zależny od radykalnej prawicy. Jak sugerują źródła, flirt z nacjonalistami baskijskimi może jednak „napiąć” i tak już delikatne negocjacje z Vox. Elektorat i działacze tej partii mogą postrzegać PNV jako wroga ze względu na jego dążenia autonomiczne, co może zdestabilizować próby budowy jednolitego bloku prawicowego. Relacje między hiszpańską prawicą a baskijskim nacjonalizmem mają długą i burzliwą historię, naznaczoną zarówno pragmatyczną współpracą, jak i głębokimi podziałami. Podczas rządów José Maríi Aznara z Partii Ludowej (1996-2004) PNV udzielało zewnętrznego poparcia jego mniejszościowym rządom w zamian za korzyści dla Kraju Basków. Jednak w późniejszych latach, zwłaszcza za prezesury Mariano Rajoya, PP przyjęła twardą linię wobec nacjonalizmów peryferyjnych, co doprowadziło do silnych napięć. Vox, wyrastając z radykalnego skrzydła PP, jeszcze bardziej zaostrzył tę retorykę, czyniąc z centralizmu jeden ze swoich filarów ideologicznych. Ruchy Feijóo spotkały się z mieszanym odbiorem. W PNV przyjęto je z ostrożnym optymizmem, widząc szansę na odbudowę historycznego kanału dialogu z częścią hiszpańskiej prawicy. Jednakże, jak wskazuje konserwatywny dziennik „La Razón”, baskijscy nacjonaliści mogą prowadzić złożoną grę. Gazeta sugeruje, że PNV może „zastawić pułapkę” na Feijóo, wciągając go w lokalne rozgrywki w Kraju Basków – na przykład przed nadchodzącymi wyborami regionalnymi – co mogłoby osłabić jego wizerunek jako lidera ogólnokrajowego i zantagonizować jego własny elektorat oraz Vox. Taka perspektywa pokazuje, jak ryzykowny jest ten gambit. Z jednej strony Feijóo zyskuje potencjalnego partnera przydatnego do zdobycia większości parlamentarnej lub choćby zwiększenia swojej swobody manewru wobec Vox. Z drugiej strony, ryzykuje wewnętrzny bunt wśród bardziej konserwatywnych i centralistycznych członków własnej partii oraz definitywne zrażenie do siebie skrzydła reprezentowanego przez Vox, bez którego trudno będzie mu skutecznie konkurować z PSOE. Sukces tej strategii będzie zależał od umiejętności Feijóo w precyzyjnym wyważeniu tych sprzecznych interesów. Jeśli się powiedzie, może trwale zmienić hiszpańską scenę polityczną, otwierając drogę do szerszych koalicji centroprawicowych. Jeśli się nie powiedzie, może doprowadzić do izolacji PP i wzmocnienia pozycji zarówno Vox, jak i socjalistów.