Kryzys kadrowy w transporcie: 10 tys. zł netto nie przyciąga młodych kierowców

Polski sektor transportu drogowego towarów zmaga się z jednym z najpoważniejszych kryzysów kadrowych w swojej historii, pomimo rekordowo wysokich deklarowanych zarobków. Oferty pracy dla kierowców ciężarówek, sięgające 9-10 tysięcy złotych netto miesięcznie, pozostają bez odzewu, a przedsiębiorstwa notorycznie zgłaszają braki kadrowe liczone w dziesiątkach tysięcy etatów. Problem ma charakter strukturalny i jego przyczyny leżą głęboko w wyjątkowo trudnych realiach wykonywania tego zawodu, które całkowicie odstraszają młode pokolenie. Deficyt kierowców zawodowych jest zjawiskiem obserwowanym w całej Europie od co najmniej dekady. Jego korzenie sięgają m.in. boomu gospodarczego po akcesji Polski do UE w 2004 roku, który spowodował pierwszy masowy odpływ polskich kierowców do zachodnich przewoźników. Przez ostatnie 20 lat dynamiczny rozwój handlu elektronicznego i globalizacji tylko zwiększył popyt na usługi przewozowe, nieproporcjonalnie do liczby nowych pracowników wchodzących na rynek. Kluczowym problemem są ekstremalnie złe warunki pracy, które kontrastują z wysokimi kwotami podawanymi w ogłoszeniach. Jak wyjaśnia doświadczona kierowczyni międzynarodowa, Iwona Blecharczyk, realny dochód jest znacznie niższy: „You pay for the toilet, you pay for the shower, you pay for everything” (Płacisz za toaletę, płacisz za prysznic, płacisz za wszystko) — Iwona Blecharczyk. Podczas wielotygodniowych tras po Europie kierowca musi sam opłacać korzystanie z toalet i pryszniców na parkingach, drogie posiłki oraz samo miejsce postojowe. Te wydatki, sięgające setek euro miesięcznie, drastycznie pomniejszają wynagrodzenie. Dochodzi do tego permanentna, wyniszczająca rozłąka z rodziną, życie w ciasnej kabinie ciężarówki, praca pod ogromną presją czasu tachografu oraz często prymitywne warunki bytowe na europejskich parkingach. 50+ — lat ma średnio polski kierowca ciężarówki. Ta starzejąca się kadra nie znajduje następców. Wielu doświadczonych kierowców decyduje się na rezygnację z transportu międzynarodowego na rzecz krajówki, aby móc częściej wracać do domu, nawet kosztem niższej pensji. Jeszcze liczniejsza grupa wyjeżdża do pracy bezpośrednio dla przewoźników z Niemiec, Holandii czy Belgii, gdzie oprócz wyższego wynagrodzenia otrzymuje także wsparcie logistyczne i lepszą infrastrukturę socjalną. Kryzys ma bezpośredni wpływ na całą gospodarkę. Łańcuchy dostaw są zagrożone, a brak kierowców może prowadzić do opóźnień w dostawach towarów do sklepów, zakładów przemysłowych i centrów logistycznych. W dłuższej perspektywie może to przełożyć się na wzrost cen wielu produktów. Rozwiązaniem nie są jedynie wyższe płace. Eksperci wskazują na konieczność poprawy warunków socjalnych w trasie, inwestycji w bezpieczne parkingi z infrastrukturą oraz zmian w postrzeganiu zawodu, który wymaga dziś nie tylko umiejętności prowadzenia pojazdu, ale także znajomości systemów telematycznych i międzynarodowych procedur celnych. Bez systemowych zmian branża stoi przed widmem pogłębiającego się paraliżu.

Perspektywy mediów: Media liberalne i branżowe podkreślają systemowy charakter kryzysu, wynikający z wyzysczających warunków pracy, braku inwestycji w infrastrukturę oraz odpływu kadr do bogatszych krajów UE. Wskazują na konieczność regulacji i poprawy statusu społecznego zawodu. Media konserwatywne i część portali biznesowych częściej akcentują kwestię wysokich zarobków, sugerując, że młodzi są niechętni ciężkiej pracy, lub szukają winy w nadmiernej biurokracji unijnej i przepisach.