USA mediują w nowej rundzie negocjacji w sprawie Sahary Zachodniej

Administracja amerykańska podjęła się organizacji nowej rundy bezpośrednich negocjacji w przedłużającym się konflikcie o Saharę Zachodnią. Rozmowy, zaplanowane na koniec lutego w Waszyngtonie, zgromadzą przedstawicieli Królestwa Maroka oraz Frontu Polisario. Inicjatywa ma na celu przełamanie wieloletniego impasu dyplomatycznego i stanowi część wzmożonych wysiłków administracji Joe Bidena na rzecz stabilizacji regionu Afryki Północnej.

Sahara Zachodnia, dawna kolonia hiszpańska, od 1975 roku pozostaje terytorium spornym. Po wycofaniu się Hiszpanii, Maroko zajęło większą część tego obszaru, co zapoczątkowało konflikt z Frontem Polisario, wspieranym militarnie i politycznie przez Algierię. W 1991 roku pod auspicjami ONZ zawarto zawieszenie broni, a powołano Misję Narodów Zjednoczonych ds. Referendum w Saharze Zachodniej (MINURSO), której celem miało być zorganizowanie plebiscytu samostanowienia. Referendum nigdy nie doszło do skutku z powodu sporów o kryteria udziału w głosowaniu.Spotkanie w Waszyngtonie odbędzie się w szczególnym momencie politycznym, naznaczonym zbliżającymi się wyborami prezydenckimi w Stanach Zjednoczonych. To właśnie potencjalny powrót Donalda Trumpa do Białego Domu, zdaniem analityków, wpływa na dynamikę negocjacji. Podczas swojej pierwszej kadencji Trump jednoznacznie poparł marokańską suwerenność nad spornym terytorium w zamian za normalizację stosunków między Marokiem a Izraelem. Ta decyzja, odwracająca dziesięciolecia amerykańskiej polityki neutralności, postawiła Front Polisario w trudnej sytuacji dyplomatycznej.

„Acorralado por el efecto Trump, el Polisario también quiere que se hable de „su plan” de semiautonomía.” (Akorowany efektem Trumpa, Front Polisario również chce, aby rozmawiano o jego planie częściowej autonomii.) — Źródło dyplomatyczneW odpowiedzi na tę zmianę paradygmatu, Polisario przygotowuje się do przedstawienia w Waszyngtonie własnego, nowego planu rozwiązania konfliktu. Projekt, określany jako plan „półautonomii” lub „szerokiej samorządności”, stanowiłby pewne odejście od dotychczasowego żądania natychmiastowego i pełnego referendum niepodległościowego. Jest to postrzegane jako taktyczny ruch mający na celu odzyskanie inicjatywy i zabezpieczenie pozycji przed ewentualnym ponownym zaostrzeniem stanowiska USA.

Perspektywy mediów: W lewicowych mediach hiszpańskich nacisk kładziony jest na prawo Sahrawijczyków do samostanowienia i krytykę amerykańskiego wsparcia dla Maroka jako naruszenie rezolucji ONZ. Konserwatywne i prozachodnie media podkreślają rolę USA jako stabilizatora oraz realpolitik, w tym strategiczne partnerstwo z Marokiem w zakresie bezpieczeństwa i walki z terroryzmem.Podstawowa rozbieżność stanowisk pozostaje jednak niezmieniona. Rząd w Rabacie forsuje swój plan autonomii z 2007 roku, który przyznaje regionowi szerokie uprawnienia samorządowe, ale pod ostateczną suwerennością marokańską. Polisario i Algier odrzucają ten model, uznając go za niewystarczający, i w dalszym ciągu domagają się prawa do samostanowienia, zagwarantowanego przez prawo międzynarodowe. Nowa runda rozmów ma na celu zbadanie, czy w obecnych okolicznościach możliwe jest choćby przejściowe zbliżenie tych stanowisk. Sukces amerykańskich mediacji będzie zależał od zdolności do wypracowania formuły, która choć częściowo usatysfakcjonuje obie strony i zapobiegnie eskalacji napięć w regionie Maghrebu.