Hiszpański rząd ogłosił historyczną decyzję o odtajnieniu dokumentów związanych z nieudanym zamachem stanu z 23 lutego 1981 roku. W 45. rocznicę wejścia pułkownika Antonio Tejero do Kongresu Deputowanych, opinia publiczna zyska dostęp do materiałów objętych dotąd ścisłą tajemnicą państwową. Decyzja ta ma na celu wyjaśnienie roli kluczowych postaci, w tym króla Jana Karola I oraz mitycznej postaci „Białego Słonia”, która miała dowodzić przewrotem.

Odtajnienie dokumentów 23-F

Rząd Hiszpanii zdecydował o ujawnieniu nieznanych dotąd archiwów dotyczących zamachu stanu z 1981 roku w celu „spłacenia długu historycznego” wobec społeczeństwa.

Sukces serialu historycznego

Produkcja „Anatomia chwili” osiągnęła rekordową oglądalność (15% udziału w rynku), przypominając o kluczowych bohaterach oporu przeciwko dyktaturze.

Napięcia wokół tajemnic

Historycy wskazują, że kluczowe dowody mogą wciąż być blokowane przez starą ustawę o tajemnicach państwowych z czasów frankizmu.

Decyzja o odtajnieniu akt z 23 lutego 1981 roku, znanych w Hiszpanii jako 23-F, stanowi przełom w badaniach nad hiszpańską transformacją ustrojową. Przez blisko pół wieku kluczowe dowody, w tym protokoły przesłuchań i raporty służb specjalnych, pozostawały niedostępne na mocy kontrowersyjnej ustawy o tajemnicy państwowej z lat 60. XX wieku. Dokumenty te mogą rzucić nowe światło na przebieg wydarzeń w Kongresie oraz na faktyczne zaangażowanie wyższych dowódców wojskowych, którzy do tej pory unikali odpowiedzialności. Wydarzenia rocznicowe zostały poprzedzone ogromnym sukcesem medialnym miniserialu „Anatomia chwili”, opartego na prozie Javiera Cercasa. Produkcja, wyemitowana przez publicznego nadawcę RTVE, przyciągnęła przed ekrany ponad 1,3 miliona widzów, co świadczy o niesłabnącym znaczeniu tego tematu dla zbiorowej pamięci Hiszpanów. Serial skupia się na trzech postaciach, które odmówiły wykonania poleceń zamachowców: premierze Adolfo Suárezie, wicepremierze Gutiérrezu Mellado oraz liderze komunistów Santiago Carrillo. Ich postawa stała się symbolem odporności młodej instytucji parlamentarnej na przemoc. Po śmierci dyktatora Francisco Franco w 1975 roku Hiszpania rozpoczęła gwałtowny proces demokratyzacji, który był stale zagrożony przez radykalne odłamy armii przywiązane do starego porządku. Mimo zapowiedzi rządu, historycy i dziennikarze śledczy pozostają powściągliwi w entuzjazmie. Zwracają uwagę na fakt, że proces odtajniania może potrwać wiele miesięcy ze względu na biurokratyczne przeszkody. Nadal wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi, szczególnie w kontekście roli, jaką odegrał generał Alfonso Armada. Oczekiwania koncentrują się wokół identyfikacji tzw. „Białego Słonia” – rzekomego inicjatora przewrotu, którego tożsamość nigdy nie została formalnie potwierdzona przed sądem. „La clave del 23-F sigue estando en el sumario judicial: „Es la base”. Acceder a él y al resto de documentos desclasificados es esencial para arrojar luz sobre un episodio que muchos aún conservan muy vivo en la memoria.” (Klucz do 23-F wciąż leży w aktach sądowych. To fundament. Dostęp do niego i pozostałych dokumentów jest niezbędny, by rzucić światło na epizod, który wielu wciąż ma żywo w pamięci.) — Pedro Cuartango

Mentioned People

  • Antonio Tejero — Podpułkownik Gwardii Cywilnej, który dowodził atakiem na Kongres Deputowanych.
  • Juan Carlos I — Były król Hiszpanii, którego rola w powstrzymaniu zamachu jest przedmiotem debaty.
  • Javier Cercas — Pisarz, autor książki „Anatomia chwili” analizującej sekunda po sekundzie przebieg zamachu.

Sources: 17 articles from 8 sources