Opóźnienia w budowie schronów: samorządy zwracają niewykorzystane środki na obronę cywilną

Wdrażanie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej z grudnia 2024 roku przebiega z licznymi problemami. Choć Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji obiecywało 16 miliardów złotych na modernizację infrastruktury kryzysowej, samorządy znalazły się w pułapce biurokratycznej. Otrzymały one ogromne środki pod koniec 2025 roku, jednak wyznaczony termin na ich wydanie był zbyt krótki. W rezultacie wiele gmin, w tym te z Lubelszczyzny i regionów poszkodowanych przez powódź, musi teraz zwracać niewykorzystane dotacje. Sytuacja ta budzi niepokój lokalnych włodarzy, którzy podpisali już umowy z wykonawcami i obawiają się utraty płynności finansowej oraz konieczności zaciągania kredytów. Pomimo szumnych zapowiedzi o wielkim programie wartym 34 miliardy złotych, wiceszef MSWiA Wiesław Szczepański przyznał, że w Polsce istnieje obecnie jedynie około tysiąca schronów spełniających rygorystyczne wymogi techniczne. Resort planuje teraz skupić się na inwestycjach, jednak właściwe prace budowlane ruszą dopiero w 2026 roku. Dodatkowym utrudnieniem jest trwający spór kompetencyjny między ministerstwami oraz konieczność natychmiastowej nowelizacji przepisów o miejscach doraźnego schronienia (MDS). Eksperci alarmują, że czas ucieka, a system ochrony ludności cywilnej pozostaje w dużej mierze sferą planów papierowych zamiast realnych zabezpieczeń terenowych. Polska przez wiele lat po transformacji ustrojowej nie posiadała nowoczesnych uregulowań dotyczących obrony cywilnej, co doprowadziło do degradacji istniejących schronów wybudowanych w czasach PRL. Rząd zapewnia, że pieniądze zwrócone przez samorządy zostaną ponownie wypłacone w bieżącym roku, jednak brak konkretnych terminów paraliżuje inwestycje lokalne. Minister Marcin Kierwiński podkreśla, że program jest najbardziej kompleksowym projektem tego typu w historii współczesnej Polski, ale opozycja i część samorządowców wytykają mu chaos organizacyjny. Obecnie trwają prace nad uproszczeniem procedur przejmowania gruntów pod inwestycje oraz dostosowaniem wymagań technicznych dla nowo powstających obiektów schronowych, co ma przyspieszyć proces budowy w nadchodzących latach. „Schronów, które rzeczywiście dzisiaj spełniają wymogi, jest około tysiąca.” — Wiesław Szczepański34 mld zł — wynosi łączny budżet programu obrony cywilnejPodkreśla zaniedbania poprzedników i ambitne plany finansowe rządu, prezentując opóźnienia jako błędy proceduralne do naprawienia. | Wytyka rządowi chaos kompetencyjny między resortami oraz marnotrawstwo czasu i środków, których samorządy nie mogą efektywnie wydać.