Raport ONZ: Systematyczne deportacje ukraińskich dzieci do Rosji uznane za zbrodnie przeciwko ludzkości

Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ONZ ds. Ukrainy ogłosiła 10 marca 2026 roku, że systematyczne deportacje ukraińskich dzieci do Rosji stanowią zbrodnie przeciwko ludzkości. W opublikowanym raporcie śledczy wskazali, że działania te mają charakter zorganizowany i obejmują m.in. przymusowe zmienianie tożsamości nieletnich oraz oddawanie ich do adopcji w rosyjskich rodzinach. Według ustaleń komisji, proces ten służy trwałemu zerwaniu więzi dzieci z ich ojczyzną i kulturą. Dokument podkreśla bezpośrednią odpowiedzialność najwyższych władz Federacji Rosyjskiej za ten proceder. Rosja konsekwentnie zaprzecza oskarżeniom, utrzymując, że prowadzi jedynie dobrowolne ewakuacje cywilów z terenów objętych działaniami wojennymi w celu zapewnienia im bezpieczeństwa.

Skala zjawiska, według danych strony ukraińskiej, obejmuje blisko 20 000 dzieci, które zostały nielegalnie wywiezione na terytorium Rosji oraz Białorusi. Eksperci ONZ poddali szczegółowej analizie losy 1205 dzieci pochodzących z pięciu różnych regionów Ukrainy, co pozwoliło na udokumentowanie mechanizmów deportacji. Z tej grupy aż 80 procent dzieci wciąż nie powróciło do swojego kraju, a ich rodziny często tracą z nimi jakikolwiek kontakt. Zbrodnie przeciwko ludzkości stwierdzone przez komisję wiążą się z naruszeniem licznych konwencji międzynarodowych dotyczących praw dziecka i ochrony ludności cywilnej podczas konfliktów zbrojnych.

Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ds. Ukrainy została powołana przez Radę Praw Człowieka ONZ 4 marca 2022 roku, krótko po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę. Jej mandatem jest badanie wszystkich domniemanych naruszeń praw człowieka oraz międzynarodowego prawa humanitarnego w kontekście rosyjskiej agresji. Kwestia przymusowych wywózek dzieci stała się jednym z centralnych punktów międzynarodowych dochodzeń, prowadząc do bezprecedensowych działań prawnych przeciwko urzędującym głowom państw. Wcześniej podobne zarzuty o systemowe naruszenia praw dzieci pojawiały się w raportach organizacji pozarządowych, jednak obecny werdykt komisji ONZ nadaje im najwyższą rangę dyplomatyczną i prawną.

W związku z nielegalnymi deportacjami Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK) wydał nakazy aresztowania prezydenta Władimira Putina oraz pięciu innych rosyjskich urzędników. Wśród poszukiwanych znajduje się Maria Lwowa-Biełowa, która od października 2021 roku pełni funkcję rzeczniczki praw dziecka przy prezydencie Rosji. Prokuratorzy MTK zarzucają im bezpośredni nadzór nad wywożeniem dzieci z okupowanych terenów Ukrainy. „Four years after Russia's full-scale invasion of Ukraine, U.N. Secretary General Antonio Guterres said the war there remained as a stain on our collective conscience” (Cztery lata po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, wojna tam pozostaje plamą na naszym zbiorowym sumieniu) — Antonio Guterres via Reuters

Kluczowe działania w sprawie deportacji: 4 marca 2022 — Powołanie komisji; 17 marca 2023 — Nakazy aresztowania; 10 marca 2026 — Raport ONZ