Prezydent zawetował ustawę o SAFE. Rząd szuka drogi do 7 mld zł

Prezydent Polski zawetował ustawę związaną z unijną pożyczką w ramach SAFE. Według Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzja oznacza, że polskie służby bezpieczeństwa nie otrzymają planowanych 7 mld zł finansowania. Weto ogłoszono 17 marca 2026 r. i od razu wywołało reakcję rządu, który zapowiedział poszukiwanie innych sposobów dostępu do tych środków. Spór objął także związki zawodowe sektora zbrojeniowego, analityków polityki zagranicznej oraz zarzuty o wpływ zagranicznego lobbingu na polską prawicę. Sytuacja ujawniła wyraźny podział między prezydentem a koalicją rządzącą w sprawie tego, jak Polska powinna finansować swój aparat bezpieczeństwa i sektor obronny.

Kierwiński zapowiada, że rząd znajdzie obejście Marcin Kierwiński, określany w cytowanych materiałach jako minister spraw wewnętrznych i administracji, powiedział, że rząd zamierza ominąć skutki weta i nadal skorzystać ze środków programu SAFE. Jak podała Interia, Kierwiński przyznał, że dalsza droga będzie trudniejsza, ale zaznaczył, że pieniądze ostatecznie zostaną wykorzystane. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawiło decyzję prezydenta jako bezpośrednie uderzenie w zdolność operacyjną polskich służb bezpieczeństwa, wskazując na 7 (billion zlotys) — lukę finansową dla służb bezpieczeństwa spowodowaną wetem w wysokości 7 mld zł jako konkretny koszt tej decyzji. Rząd nie podał jeszcze, jaki dokładnie mechanizm prawny lub budżetowy chce zastosować, aby obejść decyzję prezydenta. Gazeta Prawna opisała publiczne stanowisko resortu jako bezpośrednią odpowiedź na ruch prezydenta, co ma świadczyć o tym, że koalicja nie zamierza uznać weta za ostateczne rozstrzygnięcie sprawy.

Związek zbrojeniowy żąda jawnej listy zakwalifikowanych firm Związek zawodowy przemysłu obronnego Zbrojeniowa Solidarność zażądał pełnego ujawnienia firm, które zakwalifikowały się do udziału w programie SAFE. Informowały o tym Forsal i Gazeta Prawna. Przedstawiciele związku ostrzegli, że niepewność wokół przyszłości programu stanowi poważne zagrożenie dla polskiego przemysłu obronnego. WNP podał, że w apelu użyto właśnie określenia „poważne zagrożenie” na opisanie skutków obecnego impasu dla krajowych producentów uzbrojenia. Pracownicy i działacze związkowi argumentowali, że bez przejrzystości co do tego, które firmy zostały dopuszczone, branża nie jest w stanie planować inwestycji ani harmonogramów produkcji. Żądanie opublikowania listy zakwalifikowanych spółek odzwierciedla szersze obawy w sektorze o to, czy polscy producenci uzbrojenia będą mogli skorzystać z finansowania, dla którego ten program został przygotowany.

Zarzuty o wpływ lobbystów z USA obciążają debatę polityczną Polityka napisała, że w debacie publicznej pojawiły się zarzuty, iż amerykańscy lobbyści odegrali rolę w kształtowaniu sprzeciwu polskiej prawicy wobec programu SAFE. Według tej argumentacji zagraniczne interesy handlowe mogły wpłynąć na polityczną kalkulację stojącą za wetem oraz szerszym oporem wobec unijnego instrumentu pożyczkowego dla obronności po prawej stronie polskiej sceny politycznej. Z kolei portal wpolityce.pl opublikował tekst, w którym relację portalu Onet na temat prezydenckiego weta określono jako „ordynarną manipulację”, sugerując, że media przychylne rządowi przedstawiły sprawę w sposób wprowadzający w błąd. RMF24 zajęło się bezpośrednio skutkami weta dla bezpieczeństwa i pytało, co decyzja prezydenta oznacza w praktyce dla bezpieczeństwa narodowego Polski. Program SAFE jest częścią szerszych działań Europy na rzecz zwiększenia wydatków obronnych i ograniczenia zależności od dostawców spoza UE po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r. Polska należy do najbardziej aktywnych państw członkowskich UE, jeśli chodzi o zwiększanie budżetu wojskowego, i zawierała duże kontrakty zakupowe zarówno z europejskimi, jak i amerykańskimi firmami zbrojeniowymi. Na styku unijnych instrumentów finansowania obronności oraz dwustronnych umów zbrojeniowych między USA i Polską powstało w ostatnich latach w Warszawie złożone otoczenie lobbingowe. Konkurencyjne narracje – alarmujące stanowisko rządu, żądania przejrzystości ze strony związku i oskarżenia o zagraniczne wpływy – pokazują, jak głęboko weto wobec SAFE podzieliło polskie zaplecze polityczne i obronne.