Nawrocki wetuje ustawę o SAFE, rząd uruchamia program Polska Zbrojna

Prezydent Karol Nawrocki zawetował w czwartek, 12 marca 2026 r., rządową ustawę wdrażającą program pożyczkowy dla obronności SAFE. Decyzja utrudniła realizację planu finansowania wydatków obronnych przez rząd. Nawrocki ogłosił ją w publicznym wystąpieniu i odmówił podpisania przepisów, które pozwoliłyby Polsce sięgnąć po wspierane przez UE pożyczki na cele wojskowe. W odpowiedzi rząd szybko przyjął uchwałę ustanawiającą program „Polska Zbrojna”, aby zapewnić alternatywne źródło środków na obronność. Jak powiedziała pełnomocniczka rządu Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, Polska mogłaby otrzymać pierwsze pieniądze w ramach mechanizmu Polska Zbrojna już w kwietniu 2026 r. Weto wywołało następnie falę sondaży i sporów politycznych. Decyzję Nawrockiego krytykowali zwolennicy rządu, a analitycy oceniali, że prezydent osłabił własną pozycję polityczną.

Fogiel porównuje SAFE do toksycznych kredytów frankowych Główna partia opozycyjna PiS przedstawiła własne uzasadnienie sprzeciwu wobec mechanizmu SAFE. Poseł tej partii Radosław Fogiel przekonywał, że program niesie niedopuszczalne ryzyko finansowe dla polskich pożyczkobiorców. Według Fogla zaciąganie zobowiązania w euro przy rozliczaniu go w polskich złotych odtwarza konstrukcję, która w poprzednich dekadach uczyniła kredyty frankowe tak dotkliwymi dla wielu gospodarstw domowych w Polsce. „Branie kredytu w euro i rozliczanie go w złotówkach jest pakowaniem się w "kredyt frankowy"” (Branie kredytu w euro i rozliczanie go w złotówkach to pakowanie się w „kredyt frankowy”) — Radosław Fogiel via wpolityce.pl To porównanie ma w Polsce wyraźny ciężar polityczny, ponieważ po 2015 r., gdy frank szwajcarski umocnił się wobec złotego, setki tysięcy kredytobiorców poniosły poważne straty finansowe. Wypowiedź Fogla została opublikowana na wyłączność przez sprzyjający PiS portal wpolityce.pl 17 marca 2026 r. Taka argumentacja przedstawia PiS jako ugrupowanie broniące ostrożności fiskalnej, choć rząd i jego sojusznicy kwestionują to porównanie. Kryzys kredytów frankowych w Polsce pojawił się po kryzysie finansowym z 2008 r. i nasilił się po decyzji Szwajcarskiego Banku Narodowego z stycznia 2015 r. o zniesieniu limitu kursowego, co doprowadziło do wzrostu wartości franka i gwałtownego zwiększenia obciążeń zadłużonych setek tysięcy polskich kredytobiorców. Spory prawne dotyczące tych kredytów przez lata toczyły się przed polskimi sądami. Program SAFE zaproponowano na poziomie UE jako element szerszych europejskich działań na rzecz dozbrajania po zmianie sytuacji bezpieczeństwa na kontynencie.

Sondaże: Polacy krytycznie o wecie Nawrockiego i kandydaturze Czarnka Nowe badania opublikowane 17 marca 2026 r. wskazują, że większość Polaków negatywnie ocenia weto Nawrockiego wobec ustawy o SAFE. Takie wyniki przyniosły sondaże opisywane przez Gazeta.pl i Wprost. Osobno, według badania United Surveys przywoływanego w wynikach wyszukiwania, blisko 60 proc. Polaków uważa, że ogłoszenie Przemysława Czarnka kandydatem PiS na premiera nie przełoży się na wzrost poparcia dla partii. Czarnek, który od 2025 r. jest wiceprezesem PiS i posłem na Sejm, zwrócił też uwagę swoim postulatem, by Polska opuściła unijny Emissions Trading System. Według oko.press analitycy wskazywali, że wyjście z ETS w praktyce wymagałoby opuszczenia samej Unii Europejskiej, uznając stanowisko Czarnka za odświeżoną wersję znanego argumentu politycznego. Neutralny stosunek do Czarnka deklarowało 18 proc. respondentów, jak wynika z rezultatów wyszukiwania odwołujących się do sondażu Polsat News. Zestawienie tych danych sugeruje, że zarówno prezydenckie weto, jak i decyzje personalne PiS budzą sceptycyzm wśród szerszej opinii publicznej.

W UE trwają już rozmowy o kolejnym programie SAFE II Choć w Polsce trwa spór wokół SAFE, Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, pełnomocniczka rządu ds. programu SAFE, powiedziała, że w instytucjach unijnych rozpoczęły się wstępne rozmowy o możliwym programie SAFE II. Z relacji portalu wnp.pl opublikowanej 17 marca 2026 r. wynika, że Sobkowiak-Czarnecka oceniła, iż dyskusje pojawiają się częściowo pod presją części państw członkowskich. Pełnomocniczka rządu mówiła o tym podczas wizyty studyjnej w Polskiej Agencji Prasowej PAP. Perspektywa programu następczego pokazuje, jak istotne stało się finansowanie obronności w dyskusjach prowadzonych na poziomie UE, niezależnie od wyniku polskiego sporu legislacyjnego. Weto Nawrockiego blokuje obecny projekt ustawy, ale nie wyłącza Polski z szerszej europejskiej debaty o mechanizmach wspólnych wydatków obronnych. Uchwała rządu o programie „Polska Zbrojna” jest próbą utrzymania dostępu do środków na obronność przy użyciu alternatywnej krajowej podstawy prawnej, podczas gdy polityczny spór o SAFE trwa dalej.