Trump grozi NATO: USA mogą przestać bronić sojuszników przez wojnę z Iranem

Prezydent USA Donald Trump ostrzegł w piątek, że Waszyngton może w przyszłości przestać bronić sojuszników z NATO, powołując się na ich brak wsparcia militarnego podczas trwającej wojny USA z Iranem. Trump wygłosił te słowa podczas wydarzenia dla inwestorów w Miami i skierował swoją krytykę przede wszystkim do europejskich państw członkowskich sojuszu NATO. Jego wypowiedź była jak dotąd najostrzejszym publicznym wyzwaniem wobec transatlantyckiej architektury bezpieczeństwa i ponownie podniosła pytania o wiarygodność amerykańskich zobowiązań obronnych wobec Europy.

„Po prostu ich tam nie było. Rocznie wydajemy na NATO setki miliardów dolarów, setki, żeby ich chronić. Zawsze bylibyśmy dla nich. Ale teraz, biorąc pod uwagę ich działania, nie musimy już tego robić, prawda? Dlaczego mielibyśmy być dla nich, skoro oni nie są dla nas?” — Donald Trump via De Gelderlander

Stany Zjednoczone i Izrael rozpoczęły operacje wojskowe przeciwko Iranowi 28 lutego 2026 roku w ramach działań nazwanych Operation Epic Fury. W pierwszym dniu kampanii w nalotach zginął Ali Chamenei, wieloletni Najwyższy Przywódca Iranu. Jego syn, Mojtaba Chamenei, został mianowany Najwyższym Przywódcą 9 marca 2026 roku. Konflikt rozszerzył się później o irańską blokadę Cieśniny Ormuz, kluczowego punktu dla globalnych dostaw ropy. Amerykańscy urzędnicy twierdzą, że oczekują zakończenia operacji wojskowych w ciągu tygodni, a nie miesięcy.

Blokada Ormuzu staje się punktem zapalnym napięć wśród sojuszników Najostrzejsze pretensje Trumpa dotyczyły blokady Cieśniny Ormuz, którą Iran wprowadził po wybuchu działań zbrojnych. Prezydent USA wyraził szczególne rozgoryczenie tym, że europejscy sojusznicy nie przekazali środków wojskowych, by przełamać irańską blokadę morską. W ostatnich tygodniach Trump już wcześniej nazywał sojuszników z NATO „tchórzami” z powodu ich nieobecności w tym konflikcie. Piątkowe wystąpienie na wydarzeniu dla inwestorów w Miami podniosło tę retorykę do poziomu bezpośredniej groźby warunkowej wobec wzajemnej gwarancji obronnej Sojuszu. Wypowiedź natychmiast odbiła się szerokim echem w stolicach europejskich, gdzie rządy próbują prowadzić politykę wobec konfliktu bez formalnego udziału w operacjach wojskowych USA i Izraela.

Rutte broni Europy, wskazuje na brak ostrzeżenia ze strony USA przed atakiem Sekretarz generalny NATO Mark Rutte odrzucił krytykę Trumpa, twierdząc, że Europa jest „w dużej mierze po stronie wojny”. Rutte, holenderski polityk, który pełni funkcję sekretarza generalnego Sojuszu od października 2024 roku, przedstawił też wyjaśnienie opóźnienia europejskiego zaangażowania wojskowego. Stwierdził, że europejscy sojusznicy potrzebują więcej czasu, by pomóc konkretnie przy blokadzie Cieśniny Ormuz, ponieważ Stany Zjednoczone nie poinformowały swoich sojuszników NATO przed rozpoczęciem ataku na Iran. To wyjaśnienie pośrednio przerzuca odpowiedzialność za brak koordynacji na Waszyngton, a nie na europejskie stolice. Odpowiedź Ruttego nie odniosła się jednak wprost do szerszej groźby Trumpa, że USA mogą w przyszłości wstrzymać ochronę wojskową członków Sojuszu.

Propozycja zawieszenia broni Trumpa biegnie równolegle z napięciami w Sojuszu Napięcia w Sojuszu pojawiły się równolegle z osobną aktywnością dyplomatyczną Waszyngtonu. Wyniki wyszukiwania w sieci wskazują, że Trump przekazał Iranowi za pośrednictwem Pakistanu 15-punktową propozycję zawieszenia broni, w której domaga się usunięcia irańskich zapasów wysoko wzbogaconego uranu i wstrzymania działań związanych ze wzbogacaniem. Amerykańscy urzędnicy publicznie stwierdzili też, że spodziewają się zakończenia operacji wojskowych przeciwko Iranowi w ciągu tygodni. Połączenie presji militarnej i dyplomatycznych zabiegów utrudnia ocenę sytuacji europejskim rządom, które próbują dostosować swoją reakcję. Powtarzające się publiczne ataki Trumpa na solidarność w NATO sugerują jednak, że nawet szybki koniec konfliktu z Iranem nie musi zakończyć napięć między Waszyngtonem a jego europejskimi partnerami w sprawie podziału kosztów i wcześniejszych konsultacji dotyczących działań wojskowych.