Republika Południowej Afryki poza szczytem G7 po sporze o zaproszenie

Republika Południowej Afryki została wykluczona z czerwcowego szczytu G7 w Evian we Francji, mimo że wcześniej otrzymała zaproszenie. Rzecznik prezydencji w Pretorii najpierw wskazał na presję Stanów Zjednoczonych na Paryż, ale kilka godzin później prezydent Cyril Ramaphosa wycofał tę sugestię. Vincent Magwenya, rzecznik prezydencji Republiki Południowej Afryki, powiedział AFP, że Ramaphosa nie był już zaproszony z powodu gróźb bojkotu płynących z Waszyngtonu i przekazanych przez Paryż. „Mówi się nam, że Amerykanie zagrozili bojkotem G7, jeśli Republika Południowej Afryki zostanie zaproszona.” — Vincent Magwenya via AFP Później sam Ramaphosa stwierdził, że według jego wiedzy żadnego nacisku nie było ze strony żadnego państwa, ani Stanów Zjednoczonych, ani innego kraju. Wydarzenie ujawniło wyraźny spór między Pretorią a Waszyngtonem, a formalna przyczyna wykluczenia Republiki Południowej Afryki pozostała nierozstrzygnięta.

Paryż i Waszyngton zaprzeczają, że wywierali presję Francuski minister spraw zagranicznych Jean-Noël Barrot zaprzeczył, by Francja uległa jakiejkolwiek presji. Powiedział, że Paryż postawił na „odchudzone G7” i zdecydował się zaprosić Kenię. Barrot dodał, że wybór Kenii wiązał się z przygotowaniami do dużego szczytu Francji poświęconego Afryce, zatytułowanego Africa Forward, zaplanowanego na maj 2026 roku w Nairobi. Urzędnik amerykańskiego Departamentu Stanu Nick Checker oddzielnie stwierdził, że Stany Zjednoczone „nie prosiły Francuzów o wykluczenie Republiki Południowej Afryki ze szczytu G7”. Rzecznik dyplomatyczny USA dodał, że jako gospodarz G7 to Francja decydowała, kogo chce zaprosić. Ponieważ oba rządy zaprzeczyły odpowiedzialności, dokładny przebieg wydarzeń, który doprowadził do cofnięcia zaproszenia dla Republiki Południowej Afryki, pozostał przedmiotem sporu. Magwenya w osobnym oświadczeniu powiedział, że stosunki dyplomatyczne między Stanami Zjednoczonymi a Republiką Południowej Afryki istniały jeszcze przed administracją Trumpa i przetrwają obecną kadencję Białego Domu.

Seria starć z administracją Trumpa tworzy tło sporu G7 regularnie rozszerza prace o zaproszone państwa spoza grona członków. Republika Południowej Afryki została zaproszona na szczyt G7 organizowany przez Kanadę w 2025 roku. To prezydent Francji Emmanuel Macron osobiście zaprosił Ramaphosę do udziału w G7 podczas szczytu G20 w Johannesburgu w listopadzie 2025 roku, według prezydencji Republiki Południowej Afryki. W 2026 roku rotacyjną prezydencję G20 sprawują Stany Zjednoczone. Relacje między Waszyngtonem a Pretorią pogorszyły się na kilku frontach od czasu powrotu Donalda Trumpa do Białego Domu. Trump nałożył 30 (percent) — cła na większość eksportu z Republiki Południowej Afryki, najwyższe w Afryce Subsaharyjskiej na większość południowoafrykańskiego eksportu — była to najwyższa stawka zastosowana wobec któregokolwiek państwa Afryki Subsaharyjskiej — choć później Sąd Najwyższy USA unieważnił tę politykę celną. Trump zbojkotował szczyt G20 w Johannesburgu w listopadzie 2025 roku i od tego czasu wyklucza Republikę Południowej Afryki z prac grupy, której rotacyjną prezydencję Waszyngton sprawuje w 2026 roku. Administracja Trumpa ścierała się także z Pretorią w związku ze złożeniem przez Republikę Południowej Afryki pozwu o ludobójstwo przeciwko sojusznikowi USA, Izraelowi, w Międzynarodowym Trybunale Sprawiedliwości w sprawie wojny w Strefie Gazy. Trump powtarzał też kwestionowane twierdzenia, że biali Afrykanerzy w Republice Południowej Afryki są prześladowani. Rząd w Pretorii odrzuca te zarzuty.

Wycofanie zaproszenia uderza w Pretorię, która przypomina osobistą deklarację Macrona Rząd Republiki Południowej Afryki zwrócił uwagę, że Macron osobiście przekazał Ramaphosie zaproszenie na G7 na marginesie szczytu G20 w Johannesburgu, co sprawiło, że późniejsze wycofanie decyzji było szczególnie wyraźne. Szczyt G7 zaplanowano na czerwiec 2026 roku w Evian-les-Bains, francuskim kurorcie alpejskim. W tegorocznej rozszerzonej liście gości znalazły się Brazylia, Indie i Korea Południowa, ale nie Republika Południowej Afryki. Sprawa pokazała, że napięcia dwustronne między Waszyngtonem a Pretorią zaczynają wpływać na pozycję Republiki Południowej Afryki także w forach wielostronnych poza G20. Decyzja Ramaphosy, który publicznie zaprzeczył wersji przedstawionej przez własnego rzecznika, wprowadziła dodatkową niejasność do już wrażliwej dyplomatycznie sytuacji i pozostawiła bez odpowiedzi pytanie, jakie dokładnie komunikaty wymieniano między Paryżem a Waszyngtonem w sprawie udziału Republiki Południowej Afryki.