Kanada i państwa nordyckie zacieśniają współpracę wojskową i arktyczną

Premier Kanady Mark Carney spotkał się 15 marca 2026 roku w Oslo z przywódcami pięciu państw nordyckich. Efektem rozmów było podpisanie wspólnej deklaracji o pogłębieniu współpracy w zakresie zakupów wojskowych i bezpieczeństwa Arktyki. Inicjatywa stanowi element szerszej strategii, której celem jest ograniczenie zależności Kanady od Stanów Zjednoczonych w obszarze obrony i handlu.

W szczycie uczestniczyli Carney oraz premierzy Norwegii, Szwecji, Finlandii, Danii i Islandii. Uczestnicy przedstawiali to spotkanie jako zebranie państw średniej rangi, które chcą wyznaczać własny kurs. Premier Norwegii Jonas Gahr Støre mówił o współpracy takich państw, które torują sobie drogę na obszarze, jaki określił jako „niezbadany”. Premier Danii Mette Frederiksen stwierdziła, że dawny porządek światowy przestał istnieć, przedstawiając spotkanie w Oslo jako odpowiedź na zmieniającą się sytuację międzynarodową. W rozmowach uczestniczyli także premier Islandii Kristrún Frostadóttir, premier Szwecji Ulf Kristersson i premier Finlandii Petteri Orpo. Jak podały Reuters i Bloomberg Business, wspólna deklaracja podpisana przez wszystkich sześciu przywódców obejmuje współpracę przy zakupach wojskowych oraz kwestie bezpieczeństwa Arktyki. Przywódcy wyrazili też poparcie dla suwerenności Grenlandii, co ma szczególne znaczenie w świetle niedawnych napięć wokół statusu tego terytorium.

„The old world order is gone.” (Dawny porządek światowy przestał istnieć.) — Mette Frederiksen via Reuters

Carney, który od 2025 roku jest 24. premierem Kanady, uczynił otwarcie na państwa nordyckie jednym z głównych filarów swojej polityki zagranicznej. Strategia ta, opisywana w wielu relacjach jako podejście „państwa średniej rangi”, ma służyć dywersyfikacji kanadyjskich zakupów obronnych i partnerstw w dziedzinie bezpieczeństwa poza tradycyjnym oparciem na Stanach Zjednoczonych. Kanadę i państwa nordyckie łączy bliskość geograficzna wynikająca z położenia w obrębie Arktyki, co nadaje tej współpracy praktyczny wymiar strategiczny, wykraczający poza sygnał dyplomatyczny. Bloomberg Business podał, że deklaracja wprost odnosi się do więzi w zakresie bezpieczeństwa Arktyki, czyli obszaru rosnącej rywalizacji geopolitycznej. Spotkanie w Oslo odbyło się po okresie wzmożonych obaw w Kanadzie dotyczących polityki handlowej i obronnej USA, a rząd Carneya szuka alternatywnych partnerstw. Wyniki wyszukiwania w sieci wskazują, że Carney planował także obserwować w Norwegii ćwiczenia NATO przed dalszą podróżą.

Kanada i państwa nordyckie od dawna utrzymują relacje dzięki wspólnemu członkostwu w NATO, z wyjątkiem historycznie neutralnych Szwecji i Finlandii, które przystąpiły do sojuszu odpowiednio w 2023 i 2024 roku po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę. Arktyka zyskała na znaczeniu strategicznym, ponieważ zmiana klimatu otwiera nowe szlaki żeglugowe i odsłania zasoby naturalne, co skłania wiele państw do zwiększenia uwagi wojskowej w tym regionie. Kanada historycznie realizowała większość swoich zakupów obronnych we współpracy ze Stanami Zjednoczonymi, dlatego deklaracja z Oslo oznacza zauważalną zmianę kierunku. Rada Nordycka, formalny organ współpracy międzyparlamentarnej państw nordyckich utworzony w 1952 roku, od lat zapewnia instytucjonalne ramy współpracy pięciu państw nordyckich, jednak udział Kanady w tej nowej formule ma charakter dwustronny i bezpieczeństwa, a nie parlamentarny.

Zapis o poparciu dla suwerenności Grenlandii miał szczególną wagę w związku z niedawnymi publicznymi wypowiedziami przedstawicieli władz USA na temat tego terytorium, które jest autonomiczną częścią Danii. Jednolite stanowisko przywódców nordyckich wobec Grenlandii, poparte przez Kanadę, stanowiło wspólne potwierdzenie obowiązujących norm międzynarodowych dotyczących integralności terytorialnej. Business Insider ujął szczyt w Oslo jako zwrot strategicznego punktu ciężkości Kanady na północ i z dala od Waszyngtonu. The New York Times odnotował, że przywódcy nordyccy chwalili Carneya podczas rozmów o bezpieczeństwie Arktyki, co wskazywało na przychylne przyjęcie kanadyjskiej inicjatywy. Z wyników wyszukiwania w sieci wynika także, że liberalny rząd Carneya dysponował w czasie szczytu 169 miejscami w parlamencie, czyli o trzy mniej niż wynosi większość. Oznacza to, że inicjatywa w polityce zagranicznej była prowadzona równolegle z trwającą krajową rozgrywką polityczną. Mimo to deklaracja z Oslo przyniosła konkretny efekt dyplomatyczny, ponieważ wszystkie sześć rządów zobowiązało się do wspólnego tekstu dotyczącego zakupów wojskowych i współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa.