Potężne osuwisko we Włoszech: Odcięte połączenie Północy z Południem

Potężne osuwisko w pobliżu Petacciato w regionie Molise przerwało 7 kwietnia 2026 r. transportowy kręgosłup adriatyckiego wybrzeża Włoch, wymuszając jednoczesne zamknięcie autostrady A14, drogi krajowej nr 16 i adriatyckiej linii kolejowej. Zdarzenie to odcięło południowe Włochy od północy wzdłuż korytarza wschodniego. Według Nicoli Casaglego, prezesa Narodowego Instytutu Oceanografii i Geofizyki Stosowanej, grunt w miejscu przebiegu linii kolejowej i trasy szybkiego ruchu przesunął się w ciągu jednej doby o 1,5 metra w poziomie i prawie 2 metry w pionie. Casagli opisał osuwisko w Petacciato jako obszar o kształcie owalu o wymiarach 2 na 2 kilometry, określając je jako jedno z najpoważniejszych w Europie. Zauważył, że jest ono głębsze niż osuwisko w Niscemi (mające 4,5 km szerokości i 1,7 km długości) oraz porównywalne pod względem wymiarów i geometrii do osuwiska w Ankonie. Podczas wystąpienia w ratuszu w Petacciato, obok burmistrza Antonio Di Pardo i prefekt Campobasso Micheli Lattarulo, Casagli ostrzegł, że ruchy gruntu o takiej skali nigdy całkowicie nie ustają. „Osuwiska o takich proporcjach, jak to w Petacciato, nieco większe w Niscemi czy to w Ankonie, nie zatrzymują się. Z nimi trzeba się nauczyć żyć.” — Nicola Casagli via ANSA Osuwisko w Petacciato jest częścią szerszego systemu adriatyckiego, rozciągającego się od granicy z Apulią po Romanię, który obejmuje m.in. osuwisko w Vasto. Osuwisko w Ankonie, opisane jako nieco większe od tego w Petacciato, pozostaje w bezruchu od 1980 roku dzięki strategii współistnienia z ryzykiem, co pozwoliło miastu i infrastrukturze bezpiecznie funkcjonować przez dekady. Casagli przywołał katastrofę zapory Vajont jako punkt odniesienia dla największych osuwisk we Włoszech, zaznaczając, że wydarzenie w Ankonie było największym w kraju po tragedii w Vajont.

Rząd zwołuje nadzwyczajne posiedzenie w obliczu paraliżu kraju Premier Giorgia Meloni przeprowadziła 8 kwietnia wideokonferencję z ministrem infrastruktury i transportu Matteo Salvinim, ministrem obrony Guido Crosetto, szefem Departamentu Obrony Cywilnej Fabio Ciciliano oraz podsekretarzem prezydium rady ministrów Alfredo Mantovano w celu monitorowania sytuacji i oceny niezbędnych działań. Drugie spotkanie tego samego dnia, z udziałem dowództwa straży przybrzeżnej oraz zarządów Ferrovie dello Stato, RFI, ANAS i Autostrade per l'Italia, zaowocowało decyzją o przedłożeniu Radzie Ministrów 9 kwietnia pakietu funduszy ratunkowych. Rząd planuje przyjąć wstępną alokację środków na odbudowę sieci kolejowej, autostrady A14 i drogi krajowej nr 16. Ciciliano, po przeprowadzeniu wizji lokalnej i naradzie w Petacciato, stwierdził, że osuwisko wydaje się ustabilizowane, a sytuacja wygląda lepiej niż pierwotnie oceniano. Nakreślił etapowy plan przywracania ruchu, obejmujący wprowadzenie ruchu wahadłowego na drogach oraz ograniczenie prędkości i częstotliwości kursowania pociągów. „Istnieje możliwość przywrócenia ruchu kolejowego i autostradowego w stosunkowo krótkim czasie. Musimy mieć jednak pewność, że ruchy gruntu ustały, co obecnie wydaje się mieć miejsce.” — Fabio Ciciliano via ANSA Ciciliano zauważył również, że prace hydrauliczne zaplanowane i rozpoczęte przed 7 kwietnia stały się nieaktualne w obliczu nowych ruchów gruntu, co wymaga całkowitego zrestartowania projektu zabezpieczającego.

Utrudnienia dla 37 pociągów, awarie systemów GPS i zatory w gminach 37 (pociągów) — Liczba pociągów dużych prędkości i Intercity dotkniętych przerwą w ruchu kolejowym Wstrzymanie ruchu kolejowego między Termoli a Montenero di Bisaccia bezpośrednio dotknęło 37 pociągów dużych prędkości i Intercity przewoźnika Trenitalia, z czego część składów została całkowicie odwołana. Pociągi jadące z północy na południe kończyły trasę w Ankonie lub Pescarze, skąd również wyruszały składy jadące w przeciwnym kierunku. Niektóre połączenia przekierowano przez korytarz Foggia–Caserta–Rzym, aby umożliwić pasażerom dotarcie do Bolonii. Tylko na stacji Bari Centrale 8 kwietnia odnotowano cztery odwołane kursy między 13:30 a 17:10, w tym dwa połączenia Intercity i dwa typu Frecce. Oprócz utrudnień na kolei, systemy nawigacji GPS kierowały samochody osobowe i ciężarówki na drogi lokalne przez małe miejscowości w głębi regionu Molise, co doprowadziło do wielokilometrowych zatorów w gminach nieprzystosowanych do takiego natężenia ruchu. Burmistrzowie miast Guglionesi, Palata, Montecilfone i Mafalda osobiście wyszli na ulice, aby kierować ruchem i stawiać prowizoryczne oznaczenia na skrzyżowaniach. „Zostaliśmy zalani potokiem aut, bo systemy GPS kierowały wszystkich do nas. Postanowiliśmy stworzyć sieć między gminami, by udzielać wskazówek zagubionym kierowcom.” — Bartolomeo Antonacci via ANSA

Sektor transportowy żąda odszkodowań według „modelu genueńskiego” CNA Fita, stowarzyszenie transportu drogowego i logistyki, wystosowało formalny apel o wdrożenie protokołu ratunkowego wzorowanego na działaniach po zawaleniu mostu Morandiego w Genui w 2018 roku. Organizacja wskazuje, że zamknięcie A14 i drogi krajowej nr 16 jest kryzysem gospodarczym dla całego krajowego sektora przewozów. Stowarzyszenie podkreśliło, że pojazdy ciężarowe są zmuszone do objazdów przez Apeniny, co wydłuża trasę o 150–200 kilometrów w jedną stronę, trzykrotnie zwiększa czas przejazdu i przyspiesza zużycie pojazdów. CNA Fita domaga się bezpośrednich rekompensat za nadmiarowe kilometry w formie bezzwrotnych dotacji, ulg w podatku paliwowym, całkowitego zwolnienia z opłat drogowych na trasach alternatywnych oraz zawieszenia składek na ubezpieczenia społeczne dla firm z dotkniętego obszaru logistycznego Molise. „Nie możemy dopuścić, by region Molise stał się wąskim gardłem, które zatopi gospodarkę Południa. Jeśli ciężarówka musi jechać 4 godziny dłużej z podstawowymi produktami przy rekordowych cenach paliw, ryzykujemy paraliż usług i puste półki.” — Michele Santoni via ANSA Antonio Decaro, przewodniczący regionu Apulia, określił sytuację jako izolację południowych regionów adriatyckich i poinformował o wdrażaniu planów awaryjnych dla kolei z wykorzystaniem trasy Foggia–Caserta. Casagli podkreślił natomiast, że choć ryzyko ze strony osuwiska w Petacciato można ograniczyć dzięki nowoczesnej aparaturze i planom obrony cywilnej, nie da się go całkowicie wyeliminować. Realistyczną strategią długofalową pozostaje współistnienie z osuwiskiem, podobnie jak ma to miejsce w Ankonie od 1980 roku.