Trump ostrzega NATO i Chiny w sprawie kryzysu w Cieśninie Ormuz

Prezydent Donald Trump ostrzegł, że NATO czeka „bardzo ponura” przyszłość, jeśli sojusz nie pomoże Stanom Zjednoczonym w konflikcie z Iranem i w ponownym otwarciu Cieśniny Ormuz – wynika z wywiadu dla „Financial Times” oraz z odrębnych wypowiedzi dla reporterów, o których informowano 16 marca. Równocześnie Trump naciskał na Chiny, przekonując, że 90 proc. chińskich dostaw ropy przechodzi przez cieśninę. Ostrzeżenia pojawiły się w czasie, gdy – według doniesień – Stany Zjednoczone prowadziły rozmowy z siedmioma państwami o utworzeniu koalicji mającej zabezpieczyć ten szlak wodny, zablokowany w trakcie wojny USA i Izraela z Iranem, która weszła w trzeci tydzień. Trump wymienił Wielką Brytanię, Chiny, Francję, Japonię i Koreę Południową jako państwa, których udziału oczekuje przy ochronie cieśniny. Te wypowiedzi oznaczają wyraźne zaostrzenie nacisków dyplomatycznych Waszyngtonu na sojuszników i rywali, aby w większym stopniu przejęli ciężar trwającej konfrontacji militarnej.

Pekin zachowuje ostrożność, gdy Trump domaga się działań ws. szlaku ropy Żądanie skierowane przez Trumpa do Chin należało do najbardziej jednoznacznych jego wypowiedzi. Prezydent twierdził, że Pekin musi udzielić pomocy, skoro 90 proc. jego ropy dociera przez Cieśninę Ormuz – wynika z depeszy ANSA, powołującej się na wywiad dla „Financial Times”. Chiny zachowały jednak ostrożność w odpowiedzi – podała ANSA w relacji z 15 marca. Działania administracji USA wobec siedmiu państw pokazują próbę zbudowania wielostronnych ram dla zabezpieczenia tego szlaku wodnego, choć tworzenie koalicji napotyka opór. Japonia i Australia oświadczyły, że nie mają obecnie planów natychmiastowego wysłania okrętów do regionu – podał Reuters. Powściągliwość sojuszników z regionu Pacyfiku pokazuje, z jakimi trudnościami mierzy się Waszyngton, próbując zbudować gotową do działania koalicję w czasie, gdy konflikt z Iranem trwa. Ujęcie sprawy przez Trumpa jako problemu wspólnego interesu gospodarczego – z odwołaniem do zależności wielu państw od przepływu ropy z Zatoki Perskiej – nie przełożyło się dotąd na konkretne zobowiązania ze strony rządów, do których się zwracał.

Londyn odrzucił prośbę Trumpa, Starmer nie zamyka sobie pola manewru Trump powiedział, że zwrócił się do Londynu o interwencję w cieśninie, ale brytyjski rząd odmówił – podała ANSA 16 marca. Premier Wielkiej Brytanii Keir Starmer unika wciągnięcia kraju w szerszą wojnę z Iranem, ale nie wykluczył działań na rzecz ponownego otwarcia cieśniny – wynika z rezultatów wyszukiwania w internecie, przywołujących relację Reutersa z 16 marca. Różnica między publicznym stanowiskiem Starmera a przedstawianą przez Trumpa wersją brytyjskiej odmowy wskazuje na trwające napięcia dyplomatyczne między Waszyngtonem a Londynem co do zakresu zaangażowania sojuszników. Postawa Starmera wpisuje się w szerszy schemat wśród sojuszników USA, którzy starają się ograniczyć bezpośrednie zaangażowanie militarne, pozostawiając sobie jednocześnie możliwości działania dyplomatycznego. Publiczne ujawnienie przez Trumpa prywatnej prośby skierowanej do Londynu – oraz informacji o jej odrzuceniu – jest posunięciem nietypowym i zwiększa presję na brytyjski rząd, by doprecyzował swoje stanowisko. Ten epizod pokazuje napięcie między żądaniem Trumpa, by sojusznicy podjęli natychmiastowe działania, a ostrożniejszą kalkulacją europejskich rządów, które uwzględniają własne ograniczenia polityki wewnętrznej.

Trzeci tydzień konfliktu zmienia politykę energetyczną i sojuszniczą Zamknięcie Cieśniny Ormuz utrzymuje się od około trzech tygodni i zbiega się z trwającą kampanią wojskową USA i Izraela przeciwko Iranowi – wynika ze zweryfikowanych ustaleń, na których oparto źródłowe publikacje. Cieśnina Ormuz od dawna jest uznawana za jeden z najważniejszych światowych punktów wąskich dla transportu energii. Iran okresowo groził jej zamknięciem w okresach podwyższonego napięcia z udziałem Stanów Zjednoczonych i Izraela, a ten szlak wodny od dekad pozostaje jednym z głównych elementów amerykańskiej strategii morskiej w Zatoce Perskiej. Cieśnina stanowi jedyne morskie połączenie Zatoki Perskiej z otwartym oceanem, przez co przebiega nią znaczna część światowego handlu ropą. Ostrzeżenie Trumpa pod adresem NATO, że bez wsparcia sojuszników w sprawie Iranu przyszłość sojuszu będzie „bardzo negatywna” lub „bardzo ponura”, oznacza bezpośrednie powiązanie wiarygodności sojuszu z konfliktem, którego nie poparły wszystkie państwa członkowskie. Wywiad dla „Financial Times”, w którym Trump sformułował ostrzeżenie wobec NATO, został opublikowany równolegle z jego wypowiedziami dla reporterów, co zwiększyło presję na członków sojuszu. „Financial Times” informował też oddzielnie, że Indie prowadzą rozmowy z Iranem o ponownym otwarciu cieśniny – wynika z rezultatów wyszukiwania w internecie – co dodaje kryzysowi kolejny wymiar dyplomatyczny. Połączenie zastoju w budowie koalicji, niechęci sojuszników i publicznych ostrzeżeń Trumpa sprawiło, że na 16 marca nadal nie było jasne, kto podejmie działania na rzecz otwarcia tego szlaku wodnego.