Nie żyje Gino Paoli. Współtwórca genueńskiej szkoły miał 91 lat

Gino Paoli, jeden z najbardziej cenionych włoskich singer-songwriterów i jedna z postaci założycielskich genueńskiej szkoły, zmarł 24 marca 2026 roku w wieku 91 lat. Jego rodzina potwierdziła, że odszedł spokojnie poprzedniej nocy, w otoczeniu bliskich, w swoim domu w Genui, po krótkim pobycie w prywatnej klinice. „Gino odszedł od nas minionej nocy, spokojnie i otoczony uczuciem swoich bliskich” – napisała rodzina w oświadczeniu, prosząc o uszanowanie prywatności. Paoli urodził się w Monfalcone 23 września 1934 roku. Do Genui przeniósł się jako noworodek i przez całe życie pozostał silnie związany z tym miastem. Jego katalog piosenek – wśród nich „Il cielo in una stanza”, „Senza fine”, „Sapore di sale”, „La gatta”, „Che cosa c'è” i „Una lunga storia d'amore” – przez ponad sześć dekad współtworzył pejzaż nowoczesnej włoskiej muzyki popularnej.

Z genueńskiego poddasza wyszły piosenki, które zmieniły włoską muzykę Kariera Paolego zaczęła się w artystycznych kręgach Genui lat 50., gdzie spędzał młode lata obok Luigiego Tenco, Bruna Lauziego, Umberta Bindiego, Giorgia Calabresego i braci Reverberi. To właśnie oni tworzyli trzon genueńskiej szkoły, silnie czerpiącej z tradycji francuskiej chanson Georges'a Brassensa i Jacques'a Brela. Pierwszy kontrakt nagraniowy Paoli podpisał w 1959 roku z wytwórnią Ricordi, choć jego wczesne single przeszły w dużej mierze bez echa. Przełom przyszedł w 1960 roku, gdy Mina nagrała „Il cielo in una stanza”. Utwór trafił wysoko na listy przebojów i ugruntował pozycję Paolego jako autora piosenek rozpoznawalnego w całym kraju. „Sapore di sale”, z aranżacją Ennia Morricone i partią saksofonu Gato Barbieriego, stało się jednym z symboli włoskiej muzyki lat 60. Z kolei „Senza fine”, napisane dla Ornelli Vanoni – wówczas jego partnerki w życiu prywatnym i pracy – obiegło świat i zapoczątkowało współpracę, która trwała całe życie, w tym wspólne, bardzo dobrze przyjęte tournée po wielu dekadach. Paoli komponował też muzykę filmową, m.in. do filmu Bernardo Bertolucciego „Prima della rivoluzione”, oraz brał udział w pięciu edycjach Festiwalu Piosenki w San Remo.

Włoska tradycja cantautore, której Paoli był jednym z głównych twórców, wyłoniła się pod koniec lat 50. jako reakcja na eskapistyczny i schematyczny pop okresu powojennego. Genueńska szkoła, czerpiąc z francuskiej chanson, wprowadziła do włoskiej piosenki popularnej tematy literackie i introspekcyjne. Przełom Paolego z 1960 roku dzięki „Il cielo in una stanza” – nagranemu przez Minę – nastąpił w momencie, gdy, jak sam mówił, „muzyka zaczynała coś mówić”, a artyści traktowali piosenkę jak dzieło sztuki, a nie tylko formę rozrywki.

Kula przy sercu przez 63 lata Życie Paolego, obok sukcesów artystycznych, naznaczone było też poważnymi kryzysami osobistymi. 11 lipca 1963 roku, u szczytu sławy, podjął próbę samobójczą, strzelając sobie w okolice serca. Kula nie uszkodziła najważniejszych organów i utkwiła w pobliżu osierdzia, gdzie pozostała do końca jego życia – przez 63 lata. W drugiej połowie lat 60. nastąpił długi kryzys zawodowy i osobisty, związany z alkoholem, narkotykami i poważnym wypadkiem samochodowym. Powrót do szerokiej rozpoznawalności przyszedł w latach 80., a później ponownie zyskał popularność dzięki koncertowej współpracy z Ornellą Vanoni. W wywiadzie dla ANSA z 2014 roku, udzielonym z okazji jego 80. urodzin, Paoli mówił o tym, że przeżył, z charakterystyczną dla siebie bezpośredniością. „Jakie było moje życie? Zawsze robiłem to, co chciałem. Miałem ogromne szczęście.” — Gino Paoli via ANSA Przez krótki czas działał także w polityce jako deputowany wybrany jako kandydat niezależny z list Włoskiej Partii Komunistycznej pod koniec lat 80. i na początku lat 90. Później określał to doświadczenie jako „błąd” i mówił, że „nie nadawał się” do życia politycznego.

Świat muzyki żegna go razem z władzami Genui Po ogłoszeniu śmierci Paolego napłynęły liczne wyrazy pamięci ze świata kultury i polityki we Włoszech. Silvia Salis, prezydentka Genui, powiedziała, że miasto straciło „wyjątkowy głos, zdolny opisywać ludzką duszę i swoje czasy z niezwykłą wrażliwością”. Dodała, że jego twórczość „głęboko wpłynęła na włoską muzykę i dziedzictwo kulturowe naszego miasta od lat 60.” „Le sue canzoni, la sua poesia intrisa di malinconia, hanno contribuito a rinnovare profondamente la canzone d'autore italiana e a ispirare generazioni di musicisti. La sua memoria e la sua arte rimarranno con noi per sempre, senza fine.” (Jego piosenki, jego poezja przesycona melancholią, przyczyniły się do głębokiej odnowy włoskiej piosenki autorskiej i inspirowały pokolenia muzyków. Jego pamięć i jego sztuka pozostaną z nami na zawsze, bez końca.) — Silvia Salis via ANSA Elly Schlein, liderka centrolewicowej Partii Demokratycznej – politycznej spadkobierczyni PCI, w której Paoli kiedyś zasiadał – oceniła, że jego odejście pozostawia „głęboką pustkę we włoskiej muzyce i kulturze”. Prezenter telewizyjny Fabio Fazio napisał w serwisie X, że Paoli „malował swoimi piosenkami”, budując „wyobraźnię obecną w każdym z nas”. Młody genueński singer-songwriter Alfa nazwał go „gigantem włoskiej muzyki i rewolucjonistą piosenki”, natomiast Olly, artysta z Genui, który wygrał festiwal w San Remo w poprzednim roku, zamieścił na Instagramie nuty „Il cielo in una stanza”. Śmierć Paolego nastąpiła zaledwie cztery miesiące po śmierci Ornelli Vanoni, która zmarła 21 listopada 2025 roku. W wielu pożegnaniach wskazywano, że to podwójna strata dla włoskiego dziedzictwa muzycznego. Vanoni i Paoli mieli też ten sam rocznik – oboje urodzili się we wrześniu 1934 roku – na co zwrócił uwagę podsekretarz stanu w resorcie kultury Gianmarco Mazzi.