Kryzys w wydawnictwie Grasset. Ponad 115 autorów odchodzi w obronie niezależności

Pomiędzy 115 a 140 autorów publikujących w wydawnictwie Grasset ogłosiło w środę wieczorem koniec współpracy z tą oficyną. Jest to protest przeciwko dymisji wieloletniego prezesa Oliviera Nory, którą literaci nazwali „niedopuszczalnym ciosem w niezależność redakcyjną”, przypisywanym działaniom miliardera Vincenta Bolloré. Pod wspólnym listem zatytułowanym „Jesteśmy 115 autorami opuszczającymi Grasset” podpisali się czołowi przedstawiciele francuskiej literatury, m.in. Virginie Despentes, Bernard-Henri Lévy, Frédéric Beigbeder, Sorj Chalandon, Vanessa Springora, Yann Moix, Lydie Salvayre, Pascal Bruckner oraz Dany Laferrière. Nora, który zarządzał Grasset od 2000 roku, został odwołany 14 kwietnia 2026 roku po 26 latach pracy. Jego następcą mianowano Jeana-Christophe'a Thiery'ego, wiceprezesa Hachette Livre. Według komunikatu prasowego Hachette Livre, Nora zadeklarował, że jest „dumny, iż przez 26 lat mógł reprezentować barwy wydawnictwa w pełnej niezależności”. „Moje przywiązanie do domu Grasset jest powszechnie znane. Jestem dumny, że przez 26 lat mogłem reprezentować jego barwy w pełnej niezależności.” — Olivier Nora via La Libre.be

Autorzy zarzucają Bolloré ideologiczne przejęcie List otwarty uderza bezpośrednio w Vincenta Bolloré, głównego udziałowca koncernu Vivendi i osobę kontrolującą struktury Hachette Livre. Autorzy oskarżają go o próby „ubezwłasnowolnienia” twórczości literackiej i „instrumentalizację” rynku wydawniczego dla celów ideologicznych. „Po raz kolejny Vincent Bolloré mówi „jestem u siebie i robię co chcę”, lekceważąc tych, którzy publikują, wspierają, redagują, czytają, wytwarzają i dystrybuują nasze książki.” — collective letter via Agence France-Presse W liście podkreślono, że autorzy nie zgadzają się, by ich idee i praca stały się „jego własnością”. Jak podaje Le Figaro, sygnatariusze uważają dymisję Nory za potwierdzenie obaw dotyczących kierunku, w jakim zmierza grupa po przejęciu przez Bolloré. Z ustaleń Libération, cytowanych przez La Libre.be, wynika, że Bolloré był niezadowolony z faktu, iż Nora poinformował konkurenta, Antoine'a Gallimarda, o przejściu autora Boualema Sansala do Grasset. Miliardera miało również irytować wycofanie się Nory w cień podczas obchodów 200-lecia Hachette, w których uczestniczyli m.in. Jordan Bardella, Éric Zemmour i Marion Maréchal. Le Nouvel Obs sugeruje z kolei, że powodem dymisji mogła być odmowa wydania książki Nicolasa Diata, autora związanego z Bolloré. Według Le Temps, Nora o swoim odwołaniu dowiedział się z mediów. „Bolloré zabija Grasset. To akt zgonu. To strzał z bliska w jedną z najstarszych francuskich instytucji literackich. Rzadko widuje się szefa, który tak depcze własny kapitał.” — Pascal Bruckner via France Inter, cited in La Libre.be

Wydawnictwo Grasset powstało w 1907 roku, a od fuzji w 1967 roku funkcjonuje jako Grasset & Fasquelle. Firma uznawana jest za jeden z filarów francuskiej kultury. Vincent Bolloré od dekady systematycznie powiększa swoje wpływy w mediach, przejmując Canal+, CNews, Europe 1, Journal du Dimanche, grupę Havas oraz dom wydawniczy Fayard, a ostatecznie przejmując kontrolę nad Hachette Livre. Wydarzenia z 2023 roku w Journal du Dimanche, gdzie Bolloré mianował redaktorem naczelnym związanego ze skrajną prawicą Geoffroya Lejeune'a, doprowadziły do wielomiesięcznego strajku dziennikarzy, który nie przyniósł jednak zmiany decyzji.

Niepokój w branży wydawniczej Decyzja o zwolnieniu wywołała poruszenie w całej grupie Hachette Livre, która – jak przypomina Le Temps – skupia około pięćdziesięciu wydawnictw, w tym Calmann-Lévy i Larousse. Komentatorzy dostrzegają analogię do wcześniejszych działań Bolloré w Journal du Dimanche. Dziennik Le Soir opisał następcę Nory jako „mało znanego współpracownika bretońskiego potentata”, dodając, że Arnaud Lagardère, spadkobierca imperium, chciał pozostawienia Nory, lecz nie dysponował wystarczającymi wpływami. „To, co się dzieje, ma ogromne znaczenie. Olivier Nora został odprawiony jak zwykły pracownik przez ludzi pozbawionych wrażliwości. Dziś rano obudziłem się z poczuciem, że świat się zmienił.” — Patrick Roegiers via La Libre.be Le Temps określa te wydarzenia mianem „trumpizacji” francuskiego rynku książki, argumentując, że ideologia widoczna w CNews czy Fayard przenika teraz do tradycyjnie niezależnego świata literackiego Dzielnicy Łacińskiej. Sytuację zaostrza fakt, że do dymisji doszło tuż przed otwarciem Paryskiego Festiwalu Książki. 140 (autorów) — autorów ogłasza odejście z Grasset w ramach protestu Do środy wieczorem zarząd Lagardère nie skomentował oficjalnie masowego odejścia autorów, o czym poinformował Le Figaro.