Wlk. Brytania wstrzymuje zwrot Wysp Czagos z powodu braku poparcia Donalda Trumpa

Rząd brytyjski wstrzymał 11 kwietnia 2026 roku plan zwrotu Wysp Czagos Mauritiusowi, uzasadniając to brakiem poparcia ze strony prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa. Rzecznik premiera Keira Starmera potwierdził tę decyzję, oświadczając, że Londyn nie podejmie dalszych kroków bez wsparcia Waszyngtonu. Ustawa mająca usankcjonować przekazanie archipelagu wygasła w parlamencie, a przedstawiciele rządu wskazali, że nie należy spodziewać się nowych inicjatyw ustawodawczych w tej sprawie. Zawieszenie planu stanowi poważne wyzwanie dla porozumienia, które po ogłoszeniu było celebrowane na Mauritiusie jako koniec brytyjskiej kolonizacji. Rozmowy ze Stanami Zjednoczonymi oraz Mauritiusem mają być kontynuowane. „„Nadal wierzymy, że ta umowa jest najlepszym sposobem na ochronę długoterminowej przyszłości bazy wojskowej na Diego Garcia, ale zawsze podkreślaliśmy, że będziemy działać wyłącznie przy wsparciu Stanów Zjednoczonych”” — Keir Starmer spokesperson via Reuters Wielka Brytania sprawuje kontrolę nad Wyspami Czagos od 1814 roku, zachowując zwierzchnictwo nawet po uzyskaniu niepodległości przez Mauritius w latach 60. XX wieku. Tysiące mieszkańców archipelagu zostało przymusowo wysiedlonych, aby umożliwić budowę bazy wojskowej Diego Garcia. W 2019 roku Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości wydał opinię, zgodnie z którą archipelag powinien zostać zwrócony Mauritiusowi. Według Al Jazeery, baza Diego Garcia odgrywała istotną rolę w operacjach wojskowych USA w Wietnamie, Iraku i Afganistanie. Trump zmienił zdanie po początkowym poparciu dla umowyPorozumienie podpisane w maju 2025 roku przez premiera Keira Starmera przewidywało, że Zjednoczone Królestwo zwróci pełną suwerenność nad Wyspami Czagos Mauritiusowi, zachowując jednocześnie 99 (lat) — dzierżawę bazy wojskowej Diego Garcia na okres 99 lat, aby umożliwić dalsze operacje wojskowe USA. Trump początkowo zaakceptował te ustalenia, a w lutym 2026 roku, po bezpośredniej rozmowie ze Starmerem, określił je jako najlepszą możliwą umowę. Później jednak zmienił stanowisko, pisząc na platformie Truth Social, że oddanie wysp byłoby „skazą na naszym Wielkim Sojuszniku”, a Starmer „popełnia wielki błąd”. Według Zeit Online, Trump już w styczniu krytykował porozumienie jako „wielką głupotę”, co powtarzał w kolejnych wypowiedziach. Raport VRT NWS wskazuje, że zmiana zdania Trumpa nastąpiła częściowo w kontekście szerszego sporu z NATO o Grenlandię. Brytyjscy ministrowie mają być „głęboko sfrustrowani” nagłą zmianą stanowiska Trumpa, choć oficjalnie rząd podtrzymuje, że umowa pozostaje najlepszą opcją zabezpieczenia przyszłości bazy. Irański atak rakietowy na Diego Garcia podniósł stawkę strategicznąZawieszenie umowy następuje w czasie napięć w szczególnych relacjach między Londynem a Waszyngtonem. Na początku amerykańsko-izraelskich nalotów na Iran pod koniec lutego 2026 roku, Starmer początkowo odmówił USA wykorzystania brytyjskich baz do operacji ofensywnych. Decyzja ta spotkała się z ostrą krytyką Trumpa, który stwierdził, że Starmer „nie jest Winstonem Churchillem” i zaszkodził wzajemnym stosunkom. Ostatecznie premier przystał na prośbę USA dotyczącą wykorzystania baz do „określonych i ograniczonych celów defensywnych”, w tym bazy Diego Garcia. Irańska telewizja państwowa poinformowała później, że Iran wystrzelił dwa pociski balistyczne w stronę Diego Garcia, a przedstawiciel brytyjskiego rządu potwierdził agencji AFP „nieudany atak” na ten obiekt. Analitycy Bliskiego Wschodu cytowani przez Zeit Online sugerują, że Iran chciał zademonstrować zasięg swoich rakiet, gdyż baza znajduje się około 4000 kilometrów na południowy wschód od irańskiego wybrzeża. Na jej terenie znajduje się stacja naziemna systemu GPS oraz infrastruktura nadzoru kosmicznego i łączności, co czyni ją strategicznym węzłem dla obecności wojskowej USA i Wielkiej Brytanii na Oceanie Indyjskim. Wlk. Brytania stoi na czele koalicji 30 państw w cieśninie OrmuzDyplomatyczne skutki zawieszenia planu dotyczącego Czagos wykraczają poza relacje z Waszyngtonem. Wielka Brytania przewodzi obecnie koalicji ponad 30 państw chroniących statki w cieśninie Ormuz, przy czym, według Al Jazeery, początkowe rozmowy odbyły się bez udziału USA. Rzecznik Downing Street powtórzył, że zapewnienie operacyjnego bezpieczeństwa bazy Diego Garcia jest priorytetem rządu i stanowiło „główny powód zawarcia umowy”. Londyn stoi na stanowisku, że 99-letnia dzierżawa to najskuteczniejszy mechanizm ochrony bazy. Urzędnicy zapowiedzieli kontynuację rozmów z Waszyngtonem i Mauritiusem. Wygasnięcie projektu ustawy w parlamencie i brak planów legislacyjnych oznaczają jednak, że proces przekazania archipelagu zostaje zamrożony do czasu zmiany stanowiska USA. Umowa w sprawie Wysp Czagos: kluczowe wydarzenia: — ; — ; — ; — ; —