Przed wyborami landowymi w Nadrenii-Palatynacie i Saarze: co motywuje czołowych kandydatów

W dwóch zachodnich krajach związkowych Niemiec, Nadrenii-Palatynacie i Saarze, kampania wyborcza przed głosowaniem 31 marca 2026 roku weszła w decydującą fazę. Wybory landowe, choć regionalne, mają znaczenie ogólnokrajowe, testując nastroje społeczne i siłę partii politycznych w połowie kadencji koalicji rządzącej w Berlinie. W Nadrenii-Palatynacie urzędująca minister-prezydent Malu Dreyer z Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD) stara się o historyczną, czwartą kadencję, co uczyniłoby ją jedną z najdłużej urzędujących szefów landu. Jej kampania, prowadzona pod hasłem stabilności i doświadczenia, konfrontuje się z krytyką ze strony Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU) pod przywództwem Christiana Baldaufa, który zarzuca koalicji SPD, FDP i Zielonych zbyt wolne tempo w rozwiązywaniu problemów służby zdrowia i transformacji energetycznej. Nadrenia-Palatynat jest tradycyjnie uważany za ziemię o zmiennych sympatiach politycznych, gdzie od dziesięcioleci rywalizują SPD i CDU. Malu Dreyer przejęła władzę w 2013 roku po rezygnacji Kurta Becka i od tego czasu utrzymuje koalicję z Zielonymi i FDP, co jest odzwierciedleniem fragmentaryzacji niemieckiej sceny politycznej po erze wielkich koalicji. Z kolei w Saarze, najmniejszym pod względem powierzchni i ludności landzie Niemiec, walka jest wyjątkowo wyrównana. Urzędujący premier Tobias Hans z CDU, który objął stanowisko w 2018 roku po rezygnacji Annegret Kramp-Karrenbauer, mierzy się z silną liderką opozycji, Anke Rehlinger z SPD. Rehlinger, pełniąca funkcję wicepremier i minister gospodarki w poprzednim rządzie wielkiej koalicji CDU-SPD, atakuje rząd Hansa za zaniedbania w budownictwie mieszkaniowym i systemie edukacji. Jej kampania stara się połączyć tradycyjny elektorat robotniczy SPD z troską o miejsca pracy w kluczowym dla Saary przemyśle stalowym. Debatę publiczną w obu landach zdominowały podobne tematy. Bezpieczeństwo energetyczne po zerwaniu zależności od rosyjskiego gazu i ropy jest priorytetem, szczególnie dla uprzemysłowionego Saary. Polityka mieszkaniowa, w obliczu gwałtownie rosnących czynszów i niedoboru mieszkań, stała się jednym z głównych punktów sporu między partiami rządzącymi a opozycją. W edukacji dyskutuje się o niedoborze nauczycieli i konsekwencjach pandemii COVID-19 dla poziomu nauczania. W Saarze dodatkowym, kluczowym tematem jest przyszłość hutnictwa stali, które od dziesięcioleci stanowiło kręgosłup gospodarki regionu, a teraz stoi przed wyzwaniami dekarbonizacji i globalnej konkurencji. Scenariusze koalicyjne po wyborach są złożone. W Nadrenii-Palatynacie obecna koalicja SPD, Zielonych i FDP ma szansę na kontynuację, ale słaby wynik którejkolwiek z tych partii może wymusić negocjacje z CDU. W Saarze, ze względu na proporcjonalny system wyborczy i fragmentację, prawdopodobne jest powstanie koalicji CDU-SPD (wielka koalicja) lub CDU-Zieloni-FDP („koalicja jamajska”). Istotnym czynnikiem komplikującym jest Alternatywa dla Niemiec (AfD), która w sondażach w obu landach osiąga poparcie na poziomie 10-12%. Sukces tej partii może uniemożliwić tradycyjnym ugrupowaniom utworzenie większości bez jej udziału, co prowadzi do tzw. „koalicji sygnałowych”, obejmujących wszystkie demokratyczne siły z wyłączeniem AfD. Wyniki marcowych wyborów będą ważnym sygnałem dla federalnej polityki w Berlinie, wskazując na siłę skrajnej prawicy oraz testując zdolność tradycyjnych partii do adresowania palących problemów społeczno-gospodarczych.