Iran ostrzegł Rumunię ws. baz USA, a Trump grozi uderzeniem na Kharg

Iran ostrzegł 16 marca Rumunię, że jeśli pozwoli Stanom Zjednoczonym korzystać ze swoich baz wojskowych do operacji przeciwko Teheranowi, Bukareszt stanie się „agresorem”. Groźba wywołała natychmiastową reakcję byłego prezydenta Rumunii Traiana Băsescu. Ostrzeżenie padło w czasie, gdy prezydent USA Donald Trump zaostrzył przekaz wobec Iranu, grożąc zniszczeniem wyspy Kharg i oskarżając Teheran o wykorzystywanie sztucznej inteligencji do rozpowszechniania dezinformacji. Trump przyznał też, że Stany Zjednoczone prowadzą rozmowy z Iranem, ale ocenił, że Teheran nie jest jeszcze gotowy do zawarcia formalnego porozumienia. Nakładające się naciski dyplomatyczne i wojskowe postawiły Rumunię w centrum szerszego sporu między Waszyngtonem a Teheranem.

Băsescu wzywa Bukareszt do natychmiastowego działania Traian Băsescu, który był prezydentem Rumunii w latach 2004–2014, bezpośrednio odpowiedział na irańskie ostrzeżenie i wezwał państwo rumuńskie do pilnych działań zapobiegawczych. Jego reakcję opisał rumuński portal Libertatea, krótko po publikacji stanowiska Iranu. „Statul român trebuie să ia urgent măsuri preventive” (Państwo rumuńskie musi pilnie podjąć działania zapobiegawcze) — Traian Băsescu via Libertatea Irańskie ostrzeżenie nie precyzowało, jaką formę mogłyby przybrać ewentualne działania odwetowe wobec Bukaresztu, ale określenie „agresor” ma istotne znaczenie w ramach międzynarodowych regulacji dotyczących konfliktów zbrojnych. Rumunia gości kilka instalacji wojskowych NATO, z których korzystają siły USA, co czyni ten kraj potencjalnym elementem amerykańskiej architektury wojskowej wobec Bliskiego Wschodu. Oświadczenie z Teheranu postawiło Bukareszt w trudnym położeniu między zobowiązaniami sojuszniczymi a ryzykiem wciągnięcia w konflikt z Iranem.

Trump grozi wyspie Kharg i oskarża Iran o dezinformację z użyciem AI Trump zagroził nowym uderzeniem na wyspę Kharg, czyli główny irański ośrodek eksportu ropy, mówiąc: „Mógłbym ją zniszczyć” – podała ANSA. Taka deklaracja oznaczała bezpośrednie zaostrzenie publicznego stanowiska Trumpa wobec Teheranu. Niezależnie od tego Reuters informował, że Trump oskarżył Iran o używanie sztucznej inteligencji do szerzenia dezinformacji, dodając nowy wątek do zarzutów administracji wobec władz Iranu. Trump stwierdził również, że Iran „mocno odczuwa skutki” obecnego konfliktu, co sugerowało przekonanie o skuteczności presji wywieranej na Teheran. Połączenie gróźb militarnych i oskarżeń o działania w sferze informacyjnej pokazywało wielotorowe podejście administracji Trumpa wobec Iranu.

Rozmowy trwają, ale Trump wątpi w gotowość Iranu do porozumienia Mimo ostrej retoryki Trump powiedział, że Stany Zjednoczone aktywnie rozmawiają z Iranem, jednocześnie wyrażając wątpliwość co do gotowości Teheranu do zawarcia formalnej umowy. „Rozmawiamy z Iranem, ale nie są jeszcze gotowi do osiągnięcia porozumienia” – powiedział Trump, według ANSA. Portal rmf24.pl podał dodatkową wypowiedź Trumpa, że nie wie, czy Iran jest gotowy, skoro kraj ten „mocno odczuwa skutki” obecnej sytuacji. Równoległe stosowanie presji wojskowej i kontaktów dyplomatycznych przypomina sposób, w jaki administracja Trumpa działała wcześniej w innych negocjacjach o dużej stawce. Napięcia między USA a Iranem od dekad są jednym z trwałych elementów geopolityki Bliskiego Wschodu. Irański program nuklearny był przedmiotem międzynarodowych negocjacji, przede wszystkim porozumienia Joint Comprehensive Plan of Action z 2015 roku, z którego Stany Zjednoczone wycofały się w 2018 roku podczas pierwszej kadencji Trumpa. W kolejnych latach następowały po sobie rundy sankcji, konfrontacje prowadzone przez pośredników oraz okresowe próby dyplomatycznego zbliżenia. W ostatnich miesiącach Izrael atakował irańską infrastrukturę pocisków balistycznych i obiekty nuklearne, wynika z wyników wyszukiwania w internecie, co dodatkowo destabilizowało regionalne środowisko bezpieczeństwa. Władze Iranu konsekwentnie odrzucają to, co określają jako dyplomację przymusu, a ostrzeżenie skierowane do Rumunii sugerowało, że Teheran chce ograniczyć geograficzny zasięg ewentualnej amerykańskiej operacji wojskowej. Na podstawie dostępnych doniesień z 16 marca nie było jasne, czy równoległe ścieżki gróźb i rozmów doprowadzą do wynegocjowanego rozwiązania.