Australijska policja zabiła Dezi Freemana. Koniec siedmiomiesięcznych poszukiwań

Australijska policja zastrzeliła zbiegłego Dezi Freemana, znanego też jako Desmond Freeman lub Desmond Filby, około godz. 8.30 w poniedziałek 30 marca 2026 roku na wiejskiej posesji w północno-wschodniej Wiktorii. W ten sposób zakończyły się trwające siedem miesięcy poszukiwania, które należały do największych w historii kraju. Freeman, 56-latek, był poszukiwany od 26 sierpnia 2025 roku, kiedy miał otworzyć ogień do grupy 10 policjantów, którzy przyjechali do jego domu w niewielkim miasteczku Porepunkah, około 300 kilometrów na północny wschód od Melbourne, aby wykonać nakaz przeszukania. W tamtym ataku zginęli dwaj funkcjonariusze — detektyw Neal Thompson, 59 lat, oraz starszy konstabl Vadim De Waart, 35 lat — a trzeci policjant został ranny w dolną część ciała, ale przeżył po operacji. Victoria Police potwierdziła w oświadczeniu, że podczas operacji mającej na celu odnalezienie Freemana śmiertelnie postrzelono mężczyznę, ale formalna identyfikacja wciąż była w toku. Podczas poniedziałkowej akcji żaden z policjantów nie odniósł obrażeń.

Trzygodzinne starcie poprzedziło śmiertelny strzał Chief Commissioner Victoria Police Mike Bush, który objął stanowisko 27 czerwca 2025 roku, wystąpił po zdarzeniu przed mediami i powiedział, że wszystko, co wie, wskazuje na zasadność użycia broni. Bush przekazał, że Freeman miał możliwość dobrowolnego poddania się podczas starcia, które trwało około trzech godzin, zanim funkcjonariusze oddali strzały. „Wszystko, co wiem na tym etapie, wskazuje na to, że ten strzał był uzasadniony” — Mike Bush via Sky News — powiedział Bush. Dodał, że policja miała mocne podstawy, by sądzić, że Freeman był wtedy uzbrojony, choć formalne potwierdzenie nadal nie było dostępne. Odmówił oficjalnego wskazania zmarłego przed zakończeniem procedur identyfikacyjnych. Police Association of Victoria wydała oświadczenie po strzelaninie. „Dziś nie będziemy rozpamiętywać straty tchórza. Będziemy pamiętać odwagę i męstwo naszych poległych członków oraz każdego funkcjonariusza, który z uporem dążył do tego wyniku dla społeczności” — Police Association of Victoria via France 24

Rekordowa nagroda 1 mln A$ po miesiącach poszukiwań W obławie od sierpnia 2025 roku brało udział ponad 450 (policjantów) — policjantów zaangażowanych w śledztwo i poszukiwania Freemana. Wykorzystywano śmigłowce, jednostki specjalne oraz przeszukiwano ponad sto nieruchomości w trudnym terenie wokół Mount Buffalo National Park. Władze wyznaczyły bezprecedensową nagrodę w wysokości 1 mln A$ — czyli około 685 tys. dolarów — za informacje prowadzące do zatrzymania Freemana. Była to najwyższa taka nagroda w historii Victoria Police. Uważano, że Freeman ma zaawansowane umiejętności przetrwania w terenie i orientacji w dzikim obszarze, a policja zakładała, że podczas poszukiwań dysponuje kilkoma potężnymi sztukami broni palnej. W lutym 2026 roku policja publicznie przyznała, że rozważa trzy scenariusze: że Freeman zmarł w pobliżu Mount Buffalo w wyniku samookaleczenia albo nieszczęśliwego wypadku, że uciekł z tego obszaru i ukrywają go inne osoby, albo że przeżył samodzielnie. Bush mówił wtedy, że „jest wiele, co sugeruje, że Freeman odebrał sobie życie”, ale śledczy zachowywali otwartość na każdy możliwy finał. Żona Freemana i nastoletni syn zostali na krótko zatrzymani podczas śledztwa, a następnie zwolnieni, zaś jego żona Amalia Freeman publicznie zaapelowała do niego o poddanie się. Zapytany w poniedziałek, czy ktoś zgłosił się po nagrodę 1 mln A$, Bush powiedział, że wszelkie informacje dotyczące nagród lub donosów, które pomogły śledztwu, pozostaną poufne.

Ideologia suwerennych obywateli kształtowała wrogość Freemana wobec policji Australijskie media opisywały Freemana jako zradykalizowanego teoretyka spiskowego i członka tzw. Sovereign Citizens movement, którego zwolennicy odrzucają władzę państwa i nie uznają, że obowiązują ich jego przepisy. Dokumenty sądowe przytoczone przez France 24 pokazywały, że podczas sporu o mandat za przekroczenie prędkości przed sądem w Melbourne Freeman nazywał policjantów „pierdolonymi nazistami”, „Gestapo” i „terrorystycznymi bandytami”. Ruch powstał w Stanach Zjednoczonych w latach 70., a następnie rozprzestrzenił się na inne kraje, głównie za pośrednictwem platform internetowych, w tym Facebooka, gdzie aktywiści o motywacji ideologicznej mieszają się z osobami próbującymi uniknąć obowiązków prawnych lub finansowych. Nakaz przeszukania wykonany na posesji Freemana w Porepunkah 26 sierpnia 2025 roku realizował zespół, w którym byli także funkcjonariusze wydziału ds. przestępstw seksualnych i śledztw dotyczących dzieci, choć władze nigdy nie ujawniły dokładnego powodu wydania nakazu. Broń palna jest w Australii stosunkowo rzadko używana. Automatyczna i półautomatyczna broń została zakazana po masowej strzelaninie w Port Arthur na Tasmanii w 1996 roku, w której samotny napastnik zabił 35 osób, według relacji 20 Minuten i France 24. Według portalu National Police Memorial, cytowanego przez Notícias ao Minuto, poprzednim policjantem zastrzelonym na służbie w Australii przed incydentem z sierpnia 2025 roku był funkcjonariusz zabity w 2023 roku w stanie Australia Południowa. W 2022 roku dwóch policjantów zostało zastrzelonych przez ekstremistów na wiejskiej posesji w Queensland. Śmierć Thompsona i De Waarta oraz późniejsza obława przyciągały w kraju stałą uwagę. Skala operacji policyjnej odzwierciedlała zarówno wagę pierwotnej zbrodni, jak i trudność w odnalezieniu podejrzanego, który znał się na przetrwaniu w dzikim terenie, w jednym z najbardziej odległych i zalesionych regionów Wiktorii.