Ben Roberts-Smith aresztowany: Australijski bohater wojenny oskarżony o morderstwa

Ben Roberts-Smith, najbardziej utytułowany żyjący żołnierz Australii, został aresztowany na lotnisku w Sydney we wtorek rano, 7 kwietnia 2026 roku. Postawiono mu pięć zarzutów morderstwa stanowiącego zbrodnię wojenną w związku z domniemanym zabiciem nieuzbrojonych cywilów i więźniów w Afganistanie w latach 2009–2012. 47-letni były oficer Special Air Service Regiment, odznaczony Krzyżem Wiktorii, został wyprowadzony z samolotu i stanie przed sądem w Nowej Południowej Walii. Komisarz Australijskiej Policji Federalnej, Krissy Barrett, potwierdziła zarzuty, wskazując, że ofiary były nieuzbrojone i znajdowały się pod kontrolą członków Australijskich Sił Obronnych w momencie śmierci. Maksymalny wymiar kary za każdy z pięciu czynów to dożywocie, co oznacza, że w przypadku skazania Roberts-Smith może usłyszeć wyrok wielokrotnego dożywocia. Od lat konsekwentnie zaprzecza on wszelkim oskarżeniom.

Pięć konkretnych zarzutów z okresu trzech lat służby w Afganistanie Dokumenty sądowe wskazują, że Roberts-Smith odpowiada za pięć morderstw zakwalifikowanych jako zbrodnie wojenne: jeden zarzut dotyczy bezpośredniego sprawstwa, jeden współsprawstwa, a trzy pomocnictwa w morderstwie. „Zarzuca się, że ofiary były zatrzymane, nieuzbrojone i znajdowały się pod kontrolą członków ADF, gdy zostały zabite.” — Krissy Barrett via TheJournal.ie Wśród szczegółowych oskarżeń prokuratura ma podnieść sprawę z 2012 roku, kiedy Roberts-Smith miał zrzucić z klifu skutego kajdankami afgańskiego rolnika o imieniu Ali Jan, a następnie nakazać innemu żołnierzowi jego zastrzelenie. Osobny wątek dotyczy zabicia dwóch nieuzbrojonych mężczyzn znalezionych w podziemnym tunelu podczas nalotu na obiekt o kryptonimie Whiskey 108 w 2009 roku – jeden z mężczyzn miał protezę nogi. Zarzuty są wynikiem wspólnego dochodzenia Australijskiej Policji Federalnej oraz Biura Specjalnego Śledczego, agencji powołanej w 2021 roku specjalnie do zbadania podejrzeń o zbrodnie wojenne australijskich sił w Afganistanie. Roberts-Smith, który odbył sześć tur w Afganistanie między 2006 a 2012 rokiem, otrzymał również Medal za Waleczność (2006) oraz Pochwałę za Wybitną Służbę (2012).

Ben Roberts-Smith: Kluczowe wydarzenia: — ; — ; — ; — ; — ; — ; — ; —

Porażka w procesie cywilnym wstępem do zarzutów karnych Droga Robertsa-Smitha do sądu karnego wiodła przez jeden z najdroższych procesów o zniesławienie w historii Australii. Żołnierz pozwał Nine Entertainment (wydawcę „The Sydney Morning Herald”, „The Age” i „The Canberra Times”) za teksty z 2018 roku. W 2023 roku Sąd Federalny uznał, że media udowodniły „prawdę materialną” w przypadku czterech z sześciu opisanych morderstw. We wrześniu 2025 roku Sąd Najwyższy oddalił ostatnią apelację w tej sprawie. Eksperci prawni zauważają, że proces karny wymaga wyższego standardu dowodowego – winę należy udowodnić „ponad uzasadnioną wątpliwość”, a nie tylko na podstawie „prawdopodobieństwa”. Niemniej jednak proces o zniesławienie ujawnił tysiące dokumentów i godziny zeznań żołnierzy, co może stanowić materiał dla oskarżenia. 5 (zarzutów morderstwa wojennego) — stawianych Robertsowi-Smithowi; każdy zagrożony karą dożywotniego więzienia

Cień Raportu Breretona nad australijskim SAS Zatrzymanie Robertsa-Smitha to najważniejsze postępowanie karne wynikające z Raportu Breretona z 2020 roku. Ustalenia te doprowadziły do rozwiązania elitarnej jednostki SAS zamieszanej w te czyny. W ciągu dwóch dekad Australia wysłała do Afganistanu 39 000 żołnierzy w ramach operacji USA i NATO przeciwko talibom. Według czeskiego nadawcy publicznego ČT24, śledztwo w sprawie Robertsa-Smitha jest jednym z 53 przypadków badanych przez zespół śledczy. Roberts-Smith, niegdyś celebrowany jako bohater narodowy – gość królowej Elżbiety II i „Ojciec Roku” – utrzymuje, że działał zgodnie z zasadami walki. Został zwolniony za kaucją i ma ponownie stanąć przed sądem w najbliższych miesiącach.

Zaangażowanie Australii w Afganistanie rozpoczęło się w 2001 roku w odpowiedzi na ataki z 11 września. Raport Breretona był najpoważniejszym rozliczeniem z uchybieniami sił specjalnych, co skutkowało powołaniem Biura Specjalnego Śledczego. Proces o zniesławienie Robertsa-Smitha był najpoważniejszą sprawą tego typu, a żołnierz finansował ją m.in. dzięki pożyczkom od prywatnych darczyńców.