Ben Roberts-Smith aresztowany: Australijski weteran z zarzutami morderstw

Ben Roberts-Smith, najbardziej utytułowany żyjący żołnierz Australii i kawaler Krzyża Wiktorii, został aresztowany na lotnisku w Sydney we wtorek rano, 7 kwietnia 2026 roku. Postawiono mu pięć zarzutów zbrodni wojennej morderstwa w związku z zabójstwami w Afganistanie w latach 2009–2012. Australijska Policja Federalna zidentyfikowała oskarżonego jako 47-letniego byłego członka Australijskich Sił Obronnych (ADF), a lokalne media potwierdziły, że chodzi o Robertsa-Smitha. Policja podała, że został on zatrzymany po przylocie z Brisbane. Za każdy z zarzutów grozi kara dożywotniego pozbawienia wolności. Roberts-Smith konsekwentnie zaprzecza wszelkim oskarżeniom, które od lat są przedmiotem publicznego zainteresowania i postępowań prawnych.

Ofiary były nieuzbrojone i znajdowały się pod kontrolą ADF Komisarz Policji Federalnej Krissy Barrett poinformowała podczas konferencji prasowej, że domniemane ofiary nie brały udziału w walce w chwili śmierci. „Zarzucamy, że ofiary były zatrzymane, nieuzbrojone i znajdowały się pod kontrolą członków ADF w momencie, gdy zostały zabite.” — Krissy Barrett za Deutsche Welle Barrett dodała, że ofiary miały zostać zastrzelone bezpośrednio przez oskarżonego lub przez podległych mu żołnierzy wykonujących jego rozkazy. Zarzuty obejmują m.in. zastrzelenie nieuzbrojonego afgańskiego nastolatka oraz zepchnięcie skutego więźnia z klifu, a następnie rozkazanie jego rozstrzelania. Roberts-Smith jest również oskarżony o pomaganie innym lub kierowanie nimi w celu umyślnego zabójstwa w trzech innych przypadkach. Według portalu La Libre.be do domniemanych morderstw doszło w kwietniu 2009 roku oraz we wrześniu i październiku 2012 roku w afgańskiej prowincji Uruzgan. Barrett podkreśliła, że zarzucane czyny dotyczyły nielicznej grupy personelu i nie oddają charakteru całego australijskiego wojska. „Przeważająca większość członków ADF napawa nasz kraj dumą. Dzisiejsze zarzuty nie odzwierciedlają postawy większości żołnierzy, którzy służą pod australijską flagą z honorem, wyróżnieniem i zgodnie z wartościami demokratycznego państwa.” — Krissy Barrett za The Independent

Aresztowanie po przegranej w procesie o zniesławienie Postawienie zarzutów karnych nastąpiło po długiej batalii prawnej, która rozpoczęła się, gdy australijskie gazety w 2018 roku po raz pierwszy opublikowały doniesienia o nadużyciach. Roberts-Smith wytoczył im najdroższy w historii Australii proces o zniesławienie, jednak w 2023 roku sędzia Sądu Federalnego orzekł, że wydawcy udowodnili cztery z sześciu zarzuconych mu morderstw. We wrześniu 2025 roku Sąd Najwyższy oddalił jego ostatnią apelację, co zamknęło mu ścieżkę cywilną. Śledztwo karne, wszczęte w 2021 roku, było prowadzone wspólnie przez Biuro Specjalnego Śledczego (OSI) oraz Australijską Policję Federalną. Ross Barnett, dyrektor ds. dochodzeń w OSI, przyznał, że sprawa była złożona, ponieważ śledczy nie mieli dostępu do miejsc zdarzeń ani dowodów fizycznych, takich jak zdjęcia, plany sytuacyjne, zabezpieczone naboje czy analizy śladów krwi. „Jeśli dowody wskażą na konieczność postawienia zarzutów innym osobom, można mieć pewność, że tak się stanie.” — Ross Barnett za rmf24.pl Roberts-Smith został przewieziony bezpośrednio z lotniska przed lokalny sąd w Nowej Południowej Walii jeszcze we wtorek.

Raport sędziego śledczego Paula Breretona z 2020 roku wykazał istnienie wiarygodnych dowodów na to, że członkowie elitarnego pułku Special Air Service bezprawnie zabili co najmniej 39 nieuzbrojonych afgańskich więźniów i cywilów w latach 2005–2016. Sytuacje bojowe miały być później aranżowane, aby ukryć naruszenia międzynarodowego prawa wojennego. Raport stał się podstawą do utworzenia Biura Specjalnego Śledczego. W ciągu dwóch dekad operacji prowadzonych przez USA i NATO w Afganistanie służyło około 39–40 tysięcy australijskich żołnierzy, z czego 41 zginęło w akcji. Roberts-Smith otrzymał Krzyż Wiktorii za wyjątkową odwagę podczas bitwy z talibami w Kandaharze w 2010 roku; w latach 2006–2012 odbył sześć zmian misji.

Drugi oskarżony weteran i 53 toczące się dochodzenia Roberts-Smith jest drugim australijskim weteranem kampanii afgańskiej z zarzutami zbrodni wojennych. Pierwszym był były żołnierz Special Air Service Regiment, Oliver Schulz, który nie przyznał się do zamordowania Afgańczyka Dada Mohammada w maju 2012 roku. OSI i Policja Federalna prowadzą obecnie 53 dochodzenia w sprawie domniemanych zbrodni wojennych australijskich żołnierzy w Afganistanie. 39 z nich zakończono bez postawienia zarzutów, a około 10 pozostaje w toku. Barnett stwierdził, że śledztwo w sprawie Robertsa-Smitha było czasochłonne właśnie ze względu na brak materialnych dowodów kryminalistycznych z miejsca zdarzenia. Dziennik NRC podał, że podczas wcześniejszych rozpraw o zniesławienie byli żołnierze zeznawali o praktyce tzw. „uświęcenia krwią” (ang. blooding), polegającej na nakazywaniu młodszym żołnierzom zabijania więźniów w ramach rytuału inicjacyjnego. Prawnik Robertsa-Smitha nie skomentował na razie aresztowania swojego klienta.

Ben Roberts-Smith — kluczowe daty: — ; — ; — ; — ; — ; — ; —

5 (zarzutów zbrodni wojennej morderstwa) — usłyszał Roberts-Smith; za każdy z nich grozi dożywocie