PIP zyska prawo zamiany umów B2B i cywilnych na etaty decyzją

Polska Państwowa Inspekcja Pracy otrzyma nowe uprawnienia do przekształcania umów cywilnoprawnych oraz pozornych umów B2B w pełne umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnych, po niedawnym procedowaniu przez Sejm i Senat nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Reforma jest bezpośrednio wymierzona w tak zwane umowy śmieciowe, które od lat są wykorzystywane przez pracodawców do unikania standardowych obowiązków związanych z zatrudnieniem. Firmy dostaną roczny okres przejściowy na dostosowanie istniejących umów do nowych przepisów, zanim mechanizmy egzekwowania zaczną w pełni obowiązywać. Zgodnie z wynikami wyszukiwania w sieci, ustawa jest też jednym z kluczowych kamieni milowych wymaganych, aby Polska mogła odblokować wypłaty z Krajowego Planu Odbudowy.

W nowym modelu inspektorzy PIP będą mogli wydawać decyzje administracyjne przekwalifikowujące umowę cywilnoprawną lub model B2B na umowę o pracę, jeśli stwierdzą cechy stosunku pracy. Zgodnie z wynikami wyszukiwania w sieci reforma nie opiera się wyłącznie na administracyjnym „ustaleniu” istnienia stosunku pracy w tradycyjnym rozumieniu, lecz rozszerza zakres ochrony pracownika bez konieczności prowadzenia postępowania sądowego w każdym przypadku. To wyraźna zmiana wobec obecnego systemu, w którym pracownicy domagający się przekwalifikowania umowy muszą zwykle prowadzić długie i kosztowne spory przed sądami powszechnymi. Pracodawcom, którzy po upływie okresu przejściowego nadal będą stosować pozorne konstrukcje, mogą grozić kary — podał Forsal.pl. Minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk jest wskazywana jako jedna z głównych osób związanych z przeprowadzeniem reformy przez proces legislacyjny.

Adwokat i doktor nauk prawnych Sylwester Redel publicznie komentował praktyczne skutki nowej ustawy zarówno dla pracowników, jak i dla pracodawców. Oczekuje się, że reforma obejmie szeroki zakres branż, w których umowy cywilnoprawne są powszechne, w tym rolnictwo, logistykę i usługi. Przedstawiciele biznesu określili efekt prac jako trudny kompromis — podał Farmer.pl — co sugeruje, że lobbying branżowy wpłynął na ostateczny kształt ustawy. Roczne okno dostosowawcze ma dać firmom wystarczająco dużo czasu na zmianę struktury zatrudnienia, renegocjację kontraktów oraz dostosowanie list płac i obowiązków składkowych. Zgodnie z wynikami wyszukiwania w sieci wykonanie decyzji administracyjnych wydawanych przez inspektorów PIP będzie miało wiążącą moc prawną.

Wykorzystywanie umów cywilnoprawnych jako zamienników umów o pracę od dekad pozostaje stałym elementem polskiego rynku pracy. Sprzyjają temu niższe koszty po stronie pracodawców i, w części przypadków, wyższe wynagrodzenie netto po stronie osób gotowych zrezygnować z ochrony pracowniczej. Krytycy od lat wskazują, że umowy śmieciowe pozbawiają pracowników dostępu do płatnego urlopu wypoczynkowego, wynagrodzenia chorobowego i pełnej ochrony ubezpieczeniowej. Państwowa Inspekcja Pracy historycznie nie miała uprawnień do samodzielnego przekwalifikowywania umów, przez co egzekwowanie przepisów zależało od orzeczeń sądów. Wymóg kamienia milowego w KPO wiąże reformę z szerszymi zobowiązaniami Polski w ramach unijnego systemu odbudowy po pandemii i dodaje do krajowego procesu legislacyjnego zewnętrzny termin.