Od biurowców w Tokio po ulice Mediolanu, organy państwowe burzą iluzję taniej efektywności opartej na dominacji i wyzysku. Jednocześnie rządy w Londynie i samorządy w Walencji narzucają sobie rygorystyczną dyscyplinę, sygnalizując koniec ery długu.

Korekta rynkowej grawitacji. Efektywność ekonomiczna przestała być nadrzędną wartością, ustępując miejsca brutalnej weryfikacji kosztów społecznych. W środę, 25 lutego 2026 roku, japońscy regulatorzy wkroczyli do biur Microsoft Japan, kwestionując legalność dominacji platformy Azure.

Urzędnicy Japońskiej Komisji ds. Godziwej Konkurencji sprawdzają, czy technologiczny gigant nie zamykał klientów w „złotej klatce”, uniemożliwiając konkurencję. To nie jest rutynowa kontrola, lecz sygnał dla keiretsu i sektora bankowego, że pozycja rynkowa nie chroni przed interwencją państwa.

Jeszcze bardziej drastyczny obraz wyłania się z działań prokuratury w Mediolanie, która nałożyła kontrolę sądową na włoski oddział Deliveroo. Model biznesowy oparty na stawce 3,77 euro za dostawę został uznany za systemowy wyzysk.

Śledczy ujawnili, że nawet 20 tysięcy kurierów pracowało w warunkach uwłaczających godności, co zdefiniowano jako caporalato. Tani dowóz jedzenia, do którego przyzwyczaiła się klasa średnia, był subsydiowany pracą poniżej progu ubóstwa.

Fiskalna wstrzemięźliwość. Podczas gdy państwo dyscyplinuje korporacje, samo również zaciąga hamulec, rezygnując z populistycznego rozdawnictwa. W Wielkiej Brytanii kanclerz Rachel Reeves ogłosiła, że nadchodzące wystąpienie w Izbie Gmin nie przyniesie nowych podatków, a jedynie „nagą” prognozę.

Reeves celowo obniża temperaturę polityczną, odmawiając publikacji raportu o realizacji reguł fiskalnych przez Office for Budget Responsibility. Rząd Keira Starmera wybiera stabilizację zamiast gwałtownych ruchów, mimo że Institute for Fiscal Studies ostrzega przed luką budżetową rzędu 30 mld funtów.

Podobną strategię przyjęła hiszpańska Walencja, gdzie burmistrz María José Catalá pochwaliła się redukcją długu publicznego do poziomu 72 milionów euro. Miasto połączyło rekordowe inwestycje w wysokości 201 milionów euro z żelazną dyscypliną finansową.

23% — wzrost inwestycji publicznych w Walencji r/r

Lokalne władze udowadniają, że po pandemii możliwy jest powrót do równowagi bez cięć w usługach komunalnych. To technokratyczne podejście do finansów stoi w jaskrawym kontraście do politycznych nacisków na zwiększanie wydatków.

Brytyjski system kredytów studenckich został radykalnie przekształcony w 2012 roku, co doprowadziło do potrojenia czesnego. Obecna debata nad „pułapką zadłużenia” Planu 2 jest bezpośrednim skutkiem tamtych decyzji, które przeniosły ciężar finansowania edukacji z państwa na barki absolwentów.

Cena powrotu do normalności. Krytycy tak rygorystycznej polityki wskazują, że „zaciskanie pasa” ignoruje realne dramaty społeczne. W Wielkiej Brytanii liderka konserwatystów Kemi Badenoch oraz posłowie Partii Pracy alarmują w sprawie kredytów studenckich typu Plan 2.

Minister edukacji Bridget Phillipson broni jednak zamrożenia progu spłaty, zasłaniając się ograniczeniami budżetowymi państwa. Rząd odrzuca apele o obniżenie stóp procentowych, wybierając bezpieczeństwo fiskalne kosztem zadłużonych absolwentów.

Argument o konieczności oszczędzania traci jednak na sile, gdy spojrzymy na koszty zaniedbań infrastrukturalnych. Deutsche Bahn dopiero 1 marca 2026 roku przywróciła pełny ruch na linii Magdeburg-Berlin po pożarze nastawni w Gerwisch.

Półroczny paraliż i konieczność łączenia nastawni Biederitz i Möser pokazują, że oszczędności na utrzymaniu systemu są iluzoryczne. Odbudowa spalonego obiektu potrwa do czwartego kwartału 2026 roku, generując kolejne koszty i utrudnienia.

„It is just a forecast, rather than a fiscal event like the budget.” (To jest tylko prognoza, a nie wydarzenie fiskalne o charakterze budżetowym.) — Rachel Reeves

Państwo przestaje być pasywnym obserwatorem rynkowej gry, wchodząc w rolę surowego sędziego i oszczędnego gospodarza. Niezależnie od tego, czy chodzi o algorytmy Microsoftu, stawki w Deliveroo, czy dziurę w brytyjskim budżecie, przekaz jest ten sam: okres beztroskiego kredytowania przyszłości dobiegł końca.