Pedro Friedeberg, meksykański artysta surrealista i twórca słynnego fotela-dłoni, nie żyje

W wieku 90 lat zmarł Pedro Friedeberg, meksykański artysta surrealista pochodzenia włoskiego, którego ikoniczny fotel w kształcie dłoni stał się symbolem XX-wiecznego designu. Jego śmierć została potwierdzona przez meksykańskie władze kulturalne. Friedeberg, urodzony we Florencji w 1936 roku, wyemigrował do Meksyku jako dziecko i tam rozwijał swoją karierę artystyczną. Związany był z ruchem surrealistycznym, choć jego twórczość wymykała się prostym klasyfikacjom, łącząc elementy sztuki dekoracyjnej, architektury, ezoteryki i satyry. Surrealizm, ruch artystyczny zapoczątkowany w latach 20. XX wieku we Francji, dążył do wyzwolenia wyobraźni spod kontroli rozumu, często poprzez zestawianie niepowiązanych ze sobą obrazów i symboli. W Meksyku ruch ten znalazł szczególnie żyzny grunt, łącząc się z lokalną tradycją magicznego realizmu i bogatą ikonografią prekolumbijską. Najsłynniejszym dziełem Friedeberga jest fotel „Hand-Chair”, zaprojektowany w 1962 roku. Ten funkcjonalny obiekt sztuki, którego siedzisko i oparcie tworzyły złotą dłoń, szybko zdobył międzynarodowy rozgłos i stał się ikoną popkultury, pojawiając się w filmach, serialach telewizyjnych i na okładkach magazynów. Fotel ten, będący połączeniem designu i rzeźby, trafił do kolekcji prestiżowych instytucji, w tym Museum of Modern Art w Nowym Jorku. Friedeberg często podkreślał, że projekt ten był zarówno poważnym dziełem sztuki, jak i żartem, co charakteryzowało wiele jego prac. Twórczość artysty była niezwykle wszechstronna i obejmowała, oprócz mebli, malarstwo, grafikę, rzeźbę oraz scenografię. Jego obrazy i rysunki to gęste, szczegółowe kompozycje, pełne powtarzających się motywów: schodów prowadzących donikąd, oczu, zegarów, zwierząt fantastycznych oraz symboli zaczerpniętych z tarota i alchemii. Friedeberg czerpał inspirację z twórczości dawnych mistrzów, takich jak Hieronim Bosch, a także z meksykańskiej kultury popularnej i architektury kolonialnej. Jego sztuka, często opatrzona ironicznymi lub filozoficznymi komentarzami, kwestionowała racjonalny porządek świata i zachęcała do swobodnej gry skojarzeń. „My art is like tarot: full of symbols that everyone interprets in their own way.” (Moja sztuka jest jak tarot: pełna symboli, które każdy interpretuje na swój sposób.) — Pedro Friedeberg Artysta przez dekady współpracował z galeriami w Meksyku, Stanach Zjednoczonych i Europie, a jego prace były prezentowane na licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych. Mimo międzynarodowej sławy pozostawał związany z Meksykiem, gdzie był uważany za żywego klasyka i ważną postać życia kulturalnego. Pedro Friedeberg pozostawił po sobie trwałe dziedzictwo, które wciąż inspiruje projektantów i artystów na całym świecie, dowodząc, że sztuka może być jednocześnie głęboka, zabawna i piękna.