Europa: Koniec granicy w Gibraltarze oraz proeuropejski zwrot Islandii

Negocjacje dotyczące Gibraltaru, trwające niemal dekadę od czasu brytyjskiego referendum w sprawie brexitu, dotarły do finału. Głównym założeniem nowego traktatu jest włączenie tego terytorium do strefy Schengen, co pozwoli na fizyczną likwidację tzw. Verja, czyli ogrodzenia oddzielającego Skałę od hiszpańskiej miejscowości La Línea de la Concepción. Hiszpański minister spraw zagranicznych, José Manuel Albares, potwierdził, że hiszpańscy funkcjonariusze będą pełnić służbę w gibraltarskim porcie i na lotnisku, kontrolując przyjazdy z państw spoza strefy. Pomimo entuzjazmu Madrytu, lokalni włodarze z regionu Campo de Gibraltar wyrażają obawy. Kontrowersje wzbudził fakt, że liczący tysiąc stron projekt traktatu został upubliczniony w pierwszej kolejności w języku angielskim, co spotkało się z krytyką lokalnych burmistrzów domagających się większej transparentności. Spór o suwerenność nad Gibraltarem trwa od 1713 roku, kiedy to na mocy Traktatu w Utrechcie terytorium to przeszło pod panowanie brytyjskie po hiszpańskiej wojnie o sukcesję. Równolegle na północy kontynentu Islandia wraca do dyskusji o członkostwie w Unii Europejskiej. Premier Islandii, Kristrún Frostadóttir, zapowiedziała przeprowadzenie w nadchodzących miesiącach referendum w sprawie wznowienia negocjacji akcesyjnych. Choć Bruksela z zadowoleniem przyjmuje te sygnały, Islandia analizuje korzyści z członkostwa głównie przez pryzmat bezpieczeństwa w Arktyce. Nowa sytuacja geopolityczna, w tym ekspansjonizm Rosji, wymusiła na Islandczykach ponowną analizę korzyści płynących z akcesji. Ostatnie sondaże sugerują rosnące poparcie dla integracji, mimo że tradycyjne kwestie rybołówstwa pozostają punktem spornym. Tymczasem w Europie Środkowej premier Czech Andrej Babiš zadeklarował, że jego kraj nie będzie dążyć do wydatków na obronność powyżej poziomu 2,1% PKB, co stanowi wyraźne odejście od wcześniejszych ambicji i trendów zbrojeniowych w regionie. „España no renuncia a la soberanía, pero este acuerdo permite que desaparezca el último muro de la Europa continental” (Hiszpania nie zrzeka się roszczeń do suwerenności, ale to porozumienie pozwala na zniknięcie ostatniego muru w kontynentalnej Europie.) — José Manuel Albares Wejście traktatu w życie planowane jest na 10 kwietnia 2026 roku. Choć brytyjski rząd podkreśla, że suwerenność Gibraltaru nie ulega zmianie, hiszpańska opozycja z Partii Ludowej oskarża rząd Pedro Sáncheza o „claudicación”, czyli ustępstwa, które mogą osłabić pozycję Madrytu w przyszłych sporach terytorialnych. W regionie Campo de Gibraltar panuje niepewność dotycząca statusu tysięcy pracowników transgranicznych, dla których likwidacja płotu jest szansą, ale nowe ramy prawne budzą obawy o stabilność zatrudnienia i kontrole celne.

Perspektywy mediów: Podkreśla humanistyczny wymiar zniesienia granicy i korzyści dla pracowników, bagatelizując zarzuty o brak transparentności dokumentacji. Akcentuje utratę kontroli nad interpretacją traktatu, wytykając rządowi przesłanie dokumentów w języku angielskim i brak obrony suwerenności.