Włosi wydali rekordowe 5,15 mld euro na leczenie poza regionem

Włoski system ochrony zdrowia odnotował w 2023 roku historyczny rekord wewnętrznej „turystyki zdrowotnej”. Według najnowszego raportu niezależnej fundacji Gimbe, obywatele wydali 5,15 miliarda euro na świadczenia medyczne poza regionem swojego zameldowania. Kwota ta, najwyższa od czasu prowadzenia takich statystyk, jest wymownym wskaźnikiem chronicznych i pogłębiających się nierówności w dostępie do opieki na terenie całego kraju. „„È un record storico che mostra quanto la qualità dell'assistenza sanitaria cambi a seconda di dove si vive in Italia.”” (To historyczny rekord, który pokazuje, jak bardzo jakość opieki zdrowotnej różni się w zależności od miejsca zamieszkania we Włoszech.) — Nino Cartabellotta, prezes fundacji Gimbe Problem zróżnicowania jakości opieki zdrowotnej między regionami Włoch ma swoje korzenie w reformie z lat 90. XX wieku, która zdecentralizowała system, przekazując odpowiedzialność za służbę zdrowia władzom regionalnym. W teorii miało to zbliżyć usługi do obywatela, w praktyce stworzyło dwadzieścia różnych systemów o bardzo zróżnicowanych możliwościach finansowych, zarządczych i jakościowych, skutkując powstaniem wewnętrznego rynku pacjentów. Analiza danych fundacji Gimbe ukazuje wyraźny i niepokojący podział geograficzny. Regiony północne i północno-wschodnie, dysponujące siecią nowoczesnych szpitali, specjalistycznych centrów i relatywnie krótszymi czasami oczekiwania, stały się silnymi magnesami dla pacjentów z całego kraju. Na czele stoi Emilia-Romania, która odnotowała najwyższy dodatni bilans w przeliczeniu na mieszkańca, co potwierdza jej pozycję lidera pod względem efektywności systemu. Lombardia i Wenecja Euganejska również są regionami o znacznym dodatnim saldzie. Z drugiej strony regiony południowe, zwłaszcza Kampania, Sycylia, Kalabria i Apulia, doświadczają najbardziej dramatycznego odpływu pacjentów i kapitału. Ich systemy zdrowotne, już borykające się z problemami zarządczymi i niedofinansowaniem, tracą miliardy euro, które płyną do kas szpitali na północy. Ten proces tworzy błędne koło: ucieczka pacjentów oznacza odpływ środków, co ogranicza inwestycje w lokalną infrastrukturę i kadry, co z kolei obniża jakość usług i zachęca kolejnych mieszkańców do szukania pomocy gdzie indziej. 5,15 mld € — Rekordowa suma wydana na leczenie poza regionem w 2023 r. Szczegółowe raporty regionalne, opublikowane 4 marca 2026 roku, dostarczają wymownych przykładów lokalnego wymiaru tego zjawiska. Liguria, region popularny turystycznie, odnotowała ujemny bilans w wysokości ponad 74 milionów euro. W niewielkiej Dolinie Aosty deficyt wyniósł 12,8 miliona euro. W regionie Marche władze musiały przeznaczyć 54,7 miliona euro na pokrycie kosztów tzw. mobilności biernej, czyli na refundację leczenia swoich mieszkańców w innych częściach Włoch. W raporcie zaznaczono też przypadki pewnej poprawy lub mniej dotkliwych strat. Umbria odnotowała jedynie „umiarkowanie” ujemny bilans, a Basilicata zanotowała redukcję deficytu o 2,9 miliona euro w porównaniu z poprzednim okresem, co może wskazywać na pewne lokalne działania naprawcze. Jednak te pojedyncze przypadki nie zmieniają ogólnego, alarmującego trendu. Masowa „ucieczka sanitarna” nie jest wyłącznie problemem ekonomicznym, ale także społecznym i konstytucyjnym, kwestionującym zasadę równego dostępu do opieki zdrowotnej dla wszystkich obywateli, niezależnie od miejsca zamieszkania, gwarantowaną przez włoską konstytucję. Debata publiczna, wywołana raportem, ponownie koncentruje się na poszukiwaniu rozwiązań systemowych, które mogłyby zahamować ten odpływ, takich jak większe inwestycje strukturalne na południu, wsparcie kadrowe lub większa koordynacja między regionami.

Perspektywy mediów: Media liberalne i centrolewicowe podkreślają kryzys służby zdrowia na południu jako efekt chronicznego niedofinansowania i złego zarządzania, domagając się interwencji państwa. Media konserwatywne i centroprawicowe wskazują na nieefektywność wydatków i zarządzania w regionach rządzonych przez lewicę, argumentując za większą odpowiedzialnością władz lokalnych.