Niemcy i cztery państwa UE uzgadniają plan centrów deportacyjnych poza Europą

Niemcy wraz z czterema państwami członkowskimi Unii Europejskiej podjęły konkretne kroki w kierunku realizacji kontrowersyjnej koncepcji zewnętrznych centrów deportacyjnych. Federalna minister spraw wewnętrznych Nancy Faeser oraz jej odpowiednicy z Austrii, Czech, Danii i Grecji podpisali porozumienie określające dalszy wspólny plan działania. Dokument ten ma stanowić mapę drogową dla stworzenia tzw. centrów powrotnych poza granicami Wspólnoty.

Koncepcja przetwarzania wniosków azylowych i deportacji w państwach trzecich pojawia się w debacie europejskiej od lat, zyskując na popularności zwłaszcza po kryzysie migracyjnym 2015 roku. Brytyjski rząd był pionierem w promowaniu takiego podejścia, zawierając w 2022 roku umowę z Rwandą, która jednak spotkała się z poważnymi zarzutami prawnymi i humanitarnymi oraz została zablokowana przez brytyjski Sąd Najwyższy.

Austriacki minister Gerhard Karner podkreślił, że celem inicjatywy jest stworzenie „alternatywy dla nielegalnego przekraczania granic”. W praktyce oznacza to, że osoby próbujące dostać się do UE nielegalnie mogłyby być kierowane do tych zewnętrznych centrów, gdzie ich przypadki byłyby rozpatrywane. W razie negatywnej decyzji, deportacja odbywałaby się stamtąd bezpośrednio do kraju pochodzenia, co ma usprawnić cały proces i odciążyć narodowe systemy azylowe. Polityczne znaczenie porozumienia podkreślił Alexander Dobrindt, szef frakcji CDU/CSU w Bundestagu, mówiąc: „Das ist ein glasklares Signal, dass in der Migrationspolitik endlich wieder etwas vorangeht. Es zeigt, dass wir hier gemeinsam handlungsfähig sind.” (To jest krystalicznie czysty sygnał, że w polityce migracyjnej w końcu znowu coś się dzieje. Pokazuje to, że jesteśmy w stanie wspólnie działać w tej sprawie.) — Alexander Dobrindt Słowa te wskazują na wewnętrzną presję polityczną w Niemczech, gdzie koalicja rządząca jest poddawana krytyce za rzekomą bierność w kwestii migracji.

5 — państw UE zaangażowanych w plan centrów

Inicjatywa pozostaje na wczesnym etapie planowania. Kluczowe pytania dotyczą lokalizacji takich centrów, wyboru państw partnerskich poza UE gotowych je hostować, finansowania całego przedsięwzięcia oraz – co najważniejsze – jego zgodności z międzynarodowym prawem azylowym i prawami człowieka. Dotychczasowe próby podobnych rozwiązań, jak brytyjsko-rwandyjski plan, napotkały na poważne przeszkody prawne. Niemniej, porozumienie pięciu państw, w tym największej gospodarki UE, nadaje projektowi nowy impuls i wskazuje na determinację części członków Wspólnoty do radykalnych zmian w podejściu do migracji nieregularnej.