Dlaczego w Hiszpanii energia jest darmo przez osiem godzin, a rachunki nie spadają?

Hiszpański system energetyczny mierzy się z paradoksalnym zjawiskiem: energia elektryczna w ujęciu hurtowym przez znaczną część doby nie kosztuje nic, a nawet ma cenę ujemną, podczas gdy rachunki odbiorców końcowych pozostają na wysokim poziomie. Zjawisko to, szczególnie widoczne w nocy i wczesnym rankiem, jest bezpośrednim skutkiem gwałtownego wzrostu udziału energii wiatrowej i słonecznej w miksie energetycznym kraju. Kiedy warunki pogodowe są sprzyjające, generacja z tych źródeł znacząco przewyższa bieżące zapotrzebowanie, prowadząc do nadpodaży na rynku. Klucz do zrozumienia tej rozbieżności leży w strukturze rachunku za prąd. Jak wyjaśniają eksperci, koszt samej energii kupionej na giełdzie to zaledwie jedna składowa, stanowiąca około 25-35% końcowej ceny dla konsumenta. Znacznie większą, sztywną część faktury stanowią opłaty regulowane: opłata za przesył i dystrybucję energii, różnego rodzaju podatki (w tym podatek elektryczny i VAT) oraz dopłaty do systemu wsparcia odnawialnych źródeł energii (systemu wsparcia OZE). Te koszty są stałe i nie ulegają obniżeniu, nawet gdy hurtowa cena energii spada do zera. Infrastruktura sieciowa musi być utrzymana i rozwijana niezależnie od chwilowej ceny surowca, który przez nią płynie. Hiszpańska transformacja energetyczna, zapoczątkowana na poważnie w pierwszej dekadzie XXI wieku, uczyniła z kraju jednego z europejskich liderów w produkcji energii ze słońca i wiatru. W 2024 roku udział OZE w krajowej generacji prądu po raz pierwszy przekroczył 50%, co stanowiło milowy krok w realizacji celów dekarbonizacji. Taka struktura produkcji, choć korzystna dla środowiska, wprowadza jednak dużą niestabilność do systemu, uzależniając go od kaprysów aury. Codzienne życie hiszpańskich konsumentów kształtują publikowane przez media, takie jak „El Mundo” i „La Razón”, szczegółowe tabele z prognozami cen godzinowych na nadchodzącą dobę. Dane te mają na celu zwiększenie świadomości i umożliwienie planowania zużycia. Analiza taryf z 25 i 26 lutego 2026 roku potwierdza utrwalony schemat: najniższe ceny, często równe zero euro za megawatogodzinę, utrzymują się w okolicach godziny 3:00-6:00. Z kolei szczyt popołudniowo-wieczorny, między 20:00 a 22:00, generuje najwyższe koszty, sięgające nawet 100 €/MWh. „Es el momento ideal para poner el lavavajillas, la lavadora o cargar el coche eléctrico. El ahorro puede ser notable, sobre todo en hogares con un consumo alto.” (To idealny czas na włączenie zmywarki, pralki czy ładowanie samochodu elektrycznego. Oszczędności mogą być znaczące, zwłaszcza w gospodarstwach o wysokim zużyciu.) — Analityk rynku energii Przykładowa cena energii elektrycznej w Hiszpanii 25-26.02.2026: 2026-02-25T03:00: 0, 2026-02-25T06:00: 0, 2026-02-25T12:00: 60, 2026-02-25T18:00: 70, 2026-02-25T21:00: 95, 2026-02-26T03:00: 0, 2026-02-26T12:00: 50, 2026-02-26T21:00: 90 Zjawisko ujemnych cen, choć znane w innych krajach europejskich, w Hiszpanii przybiera na intensywności. Stanowi ono jasny sygnał wyzwań technicznych i rynkowych stojących przed systemem zdominowanym przez OZE. Operatorzy sieci, by zapobiec jej przeciążeniu w momentach nadprodukcji, muszą podejmować kosztowne decyzje, jak czasowe wyłączanie konwencjonalnych elektrowni lub wręcz płacenie odbiorcom przemysłowym za zwiększenie poboru mocy. Dla zwykłego konsumenta sytuacja ta rysuje się jako paradoks: kraj produkuje tanią, zieloną energię, ale koszty jej dystrybucji, utrzymania sieci i wsparcia całego systemu wciąż obciążają domowy budżet.